Astronomische verschijnselen in oktober: wat is er deze maand aan de nachtelijke hemel te zien?
In oktober 2026 zijn onder meer Saturnus in oppositie, een bedekking van Jupiter door de maan, de Orioniden, de volle Jagersmaan en verschillende mooie samenstanden met de maan te zien. Open de app Sky Tonight om te zien welke hemelverschijnselen in oktober vanaf jouw locatie zichtbaar zijn en wanneer je kunt kijken.
Inhoud
- De mooiste astronomische verschijnselen van oktober 2026
- Kalender met hemelverschijnselen in oktober
- Maanverschijnselen in oktober 2026
- Planeten in oktober 2026
- Astronomische verschijnselen in oktober 2026: sterren en sterrenbeelden
- Astronomische verschijnselen in oktober 2026: meteorenzwermen
- Deepskyobjecten in oktober 2026
- Kometen in oktober 2026
- Andere belangrijke astronomische datums in oktober 2026
- 4–10 oktober: Wereldruimteweek
- 11–17 oktober: Week van de Aardwetenschappen
- 18 oktober: 63 jaar geleden werd Félicette de eerste kat in de ruimte
- 22 oktober: 51 jaar sinds Venera 9 op Venus landde
- 24 oktober: 80 jaar sinds de eerste foto van de aarde vanuit de ruimte
- 31 oktober: Dag van de Donkere Materie
- Astronomische verschijnselen in oktober 2026: veelgestelde vragen
- Hemelverschijnselen in oktober 2026: tot slot
De mooiste astronomische verschijnselen van oktober 2026
-
4 oktober — Saturnus in oppositie: dit is het beste moment van het jaar om Saturnus te bekijken. De planeet is op zijn helderst, is de hele nacht zichtbaar en staat ideaal om zijn beroemde ringen met een telescoop te bewonderen. Meer hoogtepunten vind je in onze lijst met de mooiste astronomische verschijnselen van 2026.
-
6 oktober — Jupiterbedekking door de maan: de maan schuift recht voor de heldere Jupiter langs, waardoor de planeet verdwijnt en ongeveer een uur later weer tevoorschijn komt. Dit is de tweede in een reeks van acht Jupiterbedekkingen. Anders dan bij de gebeurtenis in september is deze vanuit bewoonde delen van Noord-Amerika onder een donkere hemel vóór zonsopkomst te zien.
-
21–22 oktober — maximum van de Orioniden: een van de mooiste meteorenzwermen van oktober kan ongeveer 20 meteoren per uur opleveren, waaronder snelle, heldere meteoren met nalichtende sporen. De maan stoort dit jaar, dus kijk vóór zonsopkomst, wanneer deze laag staat of al is ondergegaan.
-
25 oktober — maan, Saturnus en Algenib: de bijna volle maan, Saturnus en Algenib vormen een fraaie gelijkzijdige driehoek aan de hemel. Algenib is een ster in Pegasus, een van de sterrenbeelden die je deze maand goed kunt opzoeken.
-
26 oktober — volle Jagersmaan: de volle maan van oktober is de Jagersmaan, de traditionele naam voor de volle maan na de Oogstmaan. Kijk rond de maanopkomst: dicht bij de horizon lijkt de maan vaak extra groot en krijgt ze een warme oranje tint.
Kalender met hemelverschijnselen in oktober
Dit zijn de belangrijkste astronomische verschijnselen van oktober 2026. De datums zijn gebaseerd op GMT, dus in jouw tijdzone kan een gebeurtenis op een andere datum vallen. Bekijk de app Sky Tonight voor het exacte tijdstip en de zichtbaarheid vanaf jouw locatie.
De kolom Zichtbaarheid geeft aan hoe gemakkelijk elk verschijnsel te zien is:
- 🟢 Goed — onder normale omstandigheden gemakkelijk met het blote oog te zien
- 🟡 Redelijk — zichtbaar, maar mogelijk zijn wat ervaring, een verrekijker of een telescoop nodig
- 🔴 Slecht — moeilijk waar te nemen door ongunstige omstandigheden
- ⚫ Niet zichtbaar — het verschijnsel is niet rechtstreeks waar te nemen
Klik op de gelinkte gebeurtenissen om de bijbehorende gidsen met meer informatie te openen.
| Datum | Gebeurtenis | Zichtbaarheid |
|---|---|---|
| 1 oktober | Maximum van de Dag-Sextantiden (5 meteoren per uur) | 🔴 Slecht |
| 1 oktober | Maan bij Uranus | 🟡 Redelijk |
| 1 oktober | Maan bij Aldebaran | 🟢 Goed |
| 2–3 oktober | Maan, Aldebaran en Betelgeuze vormen een bijna gelijkzijdige driehoek | 🟢 Goed |
| 3 oktober | Venus begint retrograde te bewegen | ⚫ Niet zichtbaar¹ |
| 4 oktober | Saturnus in oppositie | 🟢 Goed |
| 4 oktober | Maan bij Pollux | 🟢 Goed |
| 4–7 oktober | Maan passeert langs de lijn van Mars, Jupiter en Regulus | 🟢 Goed |
| 5 oktober | Mars bij de maan | 🟢 Goed |
| 5 oktober | Maan bij de Bijenkorfsterrenhoop | 🟡 Redelijk |
| 5 oktober | Venus bij Mercurius | 🔴 Slecht |
| 5–6 oktober | Maximum van de Oktober-Camelopardaliden (5 meteoren per uur) | 🟢 Goed |
| 6 oktober | Planetoïde Pallas in oppositie | 🟡 Redelijk |
| 6 oktober | Jupiterbedekking door de maan | 🟢 Goed |
| 7 oktober | Maan bij Regulus | 🟢 Goed |
| 8–9 oktober | Maximum van de Draconiden (5 meteoren per uur) | 🟢 Goed |
| 10 oktober | Nieuwe maan | ⚫ Niet zichtbaar |
| 11 oktober | Maximum van de Delta-Aurigiden (2 meteoren per uur) | 🟢 Goed |
| 11 oktober | Maan bij Spica | ⚫ Niet zichtbaar |
| 12 oktober | Maan bij Venus | 🟡 Redelijk |
| 12 oktober | Mercurius op grootste oostelijke elongatie | 🟡 Redelijk |
| 12 oktober | Maan bij Mercurius | 🟡 Redelijk |
| 13 oktober | Vroeg maximum van de Zuidelijke Tauriden (ongeveer 5 meteoren per uur) | 🟢 Goed |
| 13 oktober | Planetoïde Vesta in oppositie | 🟡 Redelijk |
| 14 oktober | Maan bij Antares | 🟢 Goed |
| 18 oktober | Maximum van de Epsilon-Geminiden (3 meteoren per uur) | 🟡 Redelijk |
| 19 oktober | Maan bij Pluto | 🔴 Slecht |
| 21 oktober | Maximum van de Orioniden (20 meteoren per uur) | 🟡 Redelijk |
| 24 oktober | Maximum van de Leonis-Minoriden (2 meteoren per uur) | 🔴 Slecht |
| 24 oktober | Maan bij Neptunus | 🔴 Slecht |
| 24 oktober | Venus in benedenconjunctie met de zon | ⚫ Niet zichtbaar |
| 24 oktober | Mercurius begint retrograde te bewegen | ⚫ Niet zichtbaar¹ |
| 24 oktober | Maan bij Saturnus | 🟢 Goed |
| 25 oktober | Maan, Saturnus en Algenib vormen een bijna gelijkzijdige driehoek | 🟢 Goed |
| 26 oktober | Volle Jagersmaan | 🟢 Goed |
| 26–27 oktober | Mars, de Bijenkorf en Jupiter staan bijna op één lijn | 🟡 Redelijk |
| 28 oktober | Maan bij de Plejaden | 🟡 Redelijk |
| 28 oktober | Maan bij Uranus | 🟡 Redelijk |
| 28 oktober | Maan bij Aldebaran | 🟢 Goed |
| 29–30 oktober | Maan, Aldebaran en Betelgeuze vormen een gelijkbenige driehoek | 🟢 Goed |
| 31 oktober | Maan bij Pollux | 🟢 Goed |
¹ Bij retrograde beweging slaat ‘Niet zichtbaar’ op de gebeurtenis zelf: ook als de planeet zichtbaar is, kun je de retrograde beweging niet in één oogopslag zien. Je moet de positie meerdere nachten volgen om de verandering op te merken.
Bekijk onze wekelijkse gids voor de nachtelijke hemel voor verschijnselen die vanavond en later deze week te zien zijn.
Maanverschijnselen in oktober 2026
Deze oktobermaand bedekt de maan Jupiter, passeert ze verschillende heldere planeten en sterren en sluit ze de maand af met de volle Jagersmaan.
6 oktober: Jupiterbedekking door de maan
Op 6 oktober schuift de maan recht voor Jupiter langs. De heldere planeet verdwijnt achter de maanschijf en komt later weer tevoorschijn. Dit is de tweede in een reeks van acht Jupiterbedekkingen door de maan, van september 2026 tot mei 2027.
Anders dan de bedekking in september, die grotendeels overdag plaatsvond, is die van oktober vanuit bewoonde delen van Noord-Amerika onder een donkere hemel vóór zonsopkomst te zien. Het zichtbaarheidsgebied loopt ook over Afrika, maar daar vindt de gebeurtenis overdag plaats.
Ook als je de bedekking niet kunt zien, staan de maan en Jupiter dicht bij elkaar aan de ochtendhemel. Hun onderlinge afstand hangt af van je locatie en het tijdstip waarop je kijkt.
Meer informatie: Heldere stippen bij de maan
26 oktober: volle Jagersmaan
Het is volle maan op 26 oktober om 04:12 GMT. De maan begint de dag in Vissen en schuift daarna naar Ram, waar ze de rest van de dag blijft. Ze lijkt ongeveer drie dagen vol, dus je kunt vanaf 25 oktober al kijken.
Deze volle maan heet traditioneel de Jagersmaan. Die naam hoort niet specifiek bij oktober: hij wordt gegeven aan de volle maan die direct na de Oogstmaan komt. Vroeger konden jagers na de oogst dieren gemakkelijker in de open velden zien, terwijl het heldere maanlicht hen hielp na zonsondergang door te jagen.
Andere traditionele namen voor de volle maan van oktober zijn Vorstmaan, Maan van de Vallende Bladeren en Maan van het Afstervende Gras.
Op het zuidelijk halfrond, waar oktober in de lente valt, zijn de seizoensassociaties heel anders. Daar komen namen voor als Eimaan, Vismaan, Roze Maan en Ontwakende Maan.
Meer informatie: Volle maan in oktober 2026
Maanfasen in oktober 2026
- Laatste kwartier: 3 oktober, 13:25 GMT
- Nieuwe maan: 10 oktober, 15:50 GMT
- Eerste kwartier: 18 oktober, 16:12 GMT
- Volle maan: 26 oktober, 04:12 GMT
| Datum | Maanfase | Zichtbaarheid van de maan |
|---|---|---|
| 3 oktober | Laatste kwartier | Het best in de ochtend; met een telescoop zijn maanlandschappen langs de terminator (de grens tussen licht en donker) goed te zien |
| 10 oktober | Nieuwe maan | De maan is niet zichtbaar: een uitstekende nacht om sterren te kijken |
| 18 oktober | Eerste kwartier | Het best in de avond |
| 26 oktober | Volle maan | De maan komt rond zonsondergang op en blijft tot de ochtendschemering zichtbaar |
Gebruik onze maankalender om de tijden van maanopkomst en maanondergang voor jouw locatie te bekijken.
Planeten in oktober 2026
In oktober zijn verschillende planeten goed te zien: Saturnus bereikt de oppositie, Jupiter en Mars stralen aan de ochtendhemel en Mercurius is rond zijn grootste elongatie het best aan de avondhemel te zien. De waarneemomstandigheden verschillen sterk tussen het noordelijk en het zuidelijk halfrond, vooral voor Mercurius en Venus.
Meer informatie: Planeten die vanavond zichtbaar zijn
Planeten in oktober 2026: zichtbaarheid vanaf het noordelijk halfrond
| Planeet | Beste hulpmiddel | Wanneer te zien | 1–10 oktober | 11–20 oktober | 21–31 oktober |
|---|---|---|---|---|---|
| Mercurius | Blote oog | Avond | 🔴 Slecht | 🔴 Slecht | ⚫ Niet zichtbaar |
| Venus | Blote oog | Avond | 🔴 Slecht | ⚫ Niet zichtbaar | ⚫ Niet zichtbaar |
| Mars | Blote oog | Ochtend | 🟢 Goed | 🟢 Goed | 🟢 Goed |
| Jupiter | Blote oog | Ochtend | 🟢 Goed | 🟢 Goed | 🟢 Goed |
| Saturnus | Blote oog | Avond/nacht | 🟢 Goed | 🟢 Goed | 🟢 Goed |
| Uranus | Verrekijker of telescoop | Late nacht/ochtend | 🟡 Redelijk | 🟡 Redelijk | 🟡 Redelijk |
| Neptunus | Telescoop | Avond/nacht | 🟡 Redelijk | 🟡 Redelijk | 🟡 Redelijk |
-
Mercurius (Maagd, Weegschaal; magnitude van −0,1 tot 2,6): Mercurius blijft de hele maand laag aan de avondhemel en is daardoor vanaf noordelijke breedtegraden lastig te zien. De beste kans is rond 12 oktober, wanneer de planeet zijn grootste oostelijke elongatie bereikt, op 25° van de zon. De dunne maansikkel staat diezelfde dag in de buurt. Eerder, op 5 oktober, passeert Mercurius Venus. Op 24 oktober begint zijn retrograde beweging en verdwijnt hij snel in de zonnegloed.
-
Venus (Maagd; magnitude van ongeveer −4,8 tot −4,1): Venus begint oktober als een bijzonder helder, maar zeer laagstaand object aan de avondhemel. Ze nadert de zon snel en wordt in de loop van de maand steeds moeilijker te zien. Op 3 oktober begint Venus haar retrograde beweging; op 5 oktober passeert ze Mercurius en op 12 oktober staat de dunne maansikkel in de buurt. Op 24 oktober bereikt Venus de benedenconjunctie en passeert ze tussen de aarde en de zon, waardoor ze uit de avondhemel verdwijnt. In november keert ze terug aan de ochtendhemel.
-
Mars (Kreeft, Leeuw; magnitude van 1,1 tot 0,9): Mars is ’s ochtends gemakkelijk te zien en wordt in oktober langzaam helderder. Op 5 oktober passeert de afnemende maan vlak langs Mars; vanuit het noorden van Canada is een maanbedekking te zien. Rond 11 oktober trekt Mars door de Bijenkorfsterrenhoop (M44), een prachtig gezicht met een verrekijker. Op 26–27 oktober vormen Mars, de Bijenkorf en Jupiter vóór zonsopkomst een lange, bijna rechte lijn. Mars verplaatst zich op 30 oktober van Kreeft naar Leeuw.
-
Jupiter (Leeuw; magnitude van −1,9 tot −2,0): Jupiter straalt aan de ochtendhemel en komt in de loop van oktober steeds vroeger op. Het belangrijkste evenement van de maand vindt plaats op 6 oktober, wanneer de maan Jupiter voor waarnemers in delen van de wereld bedekt. Elders kun je Jupiter vóór zonsopkomst bij de maan zoeken. Op 26–27 oktober vormt Jupiter samen met Mars en de Bijenkorf een opvallende lijn die vóór zonsopkomst te zien is.
-
Saturnus (Walvis; magnitude van 0,3 tot 0,5): Saturnus is deze maand een van de gemakkelijkst waarneembare planeten. Op 4 oktober bereikt hij de oppositie: hij komt rond zonsondergang op, blijft de hele nacht zichtbaar en is op zijn helderst van het jaar. Met een telescoop zie je de ringen, waarvan het vlak momenteel maar een kleine hoek met onze kijkrichting maakt. Op 25 oktober vormen de bijna volle maan, Saturnus en de ster Algenib een fraaie gelijkzijdige driehoek. Alle drie zijn met het blote oog zichtbaar.
-
Uranus (Stier; magnitude ongeveer 5,6): Uranus is het grootste deel van de nacht zichtbaar en komt gunstiger te staan naarmate zijn oppositie in november nadert. Onder een volmaakt donkere hemel ligt hij in theorie dicht bij de zichtbaarheidsgrens voor het blote oog, maar met een verrekijker of telescoop vind je hem veel gemakkelijker. De maan passeert Uranus op 1 oktober en opnieuw op 28 oktober.
-
Neptunus (Vissen; magnitude ongeveer 7,7): na zijn oppositie eind september staat Neptunus gunstig aan de avond- en nachthemel. Je hebt een telescoop nodig om hem te zien; donkere, maanloze nachten leveren de beste resultaten op. Op 24 oktober passeert de maan Neptunus, maar door het heldere maanlicht is de verre planeet dan extra moeilijk te vinden.
Planeten in oktober 2026: zichtbaarheid vanaf het zuidelijk halfrond
| Planeet | Beste hulpmiddel | Wanneer te zien | 1–10 oktober | 11–20 oktober | 21–31 oktober |
|---|---|---|---|---|---|
| Mercurius | Blote oog | Avond | 🟢 Goed | 🟢 Goed | 🔴 Slecht |
| Venus | Blote oog | Avond | 🟢 Goed | 🟡 Redelijk | ⚫ Niet zichtbaar |
| Mars | Blote oog | Ochtend | 🟢 Goed | 🟢 Goed | 🟢 Goed |
| Jupiter | Blote oog | Ochtend | 🟢 Goed | 🟢 Goed | 🟢 Goed |
| Saturnus | Blote oog | Avond/nacht | 🟢 Goed | 🟢 Goed | 🟢 Goed |
| Uranus | Verrekijker of telescoop | Late nacht/ochtend | 🟡 Redelijk | 🟡 Redelijk | 🟡 Redelijk |
| Neptunus | Telescoop | Avond/nacht | 🟡 Redelijk | 🟡 Redelijk | 🟡 Redelijk |
-
Mercurius (Maagd, Weegschaal; magnitude van ongeveer −0,1 tot 2,6): oktober biedt een van de beste gelegenheden van 2026 om Mercurius vanaf het zuidelijk halfrond aan de avondhemel te zien. Zoek hem na zonsondergang boven de westelijke horizon. Op 12 oktober bereikt Mercurius zijn grootste oostelijke elongatie, op ongeveer 25° van de zon. Een dunne maansikkel staat in de buurt en ook Venus is in hetzelfde deel van de hemel te zien. Na halverwege de maand wordt Mercurius zwakker en zakt hij terug naar de horizon. Eind oktober is hij moeilijk te zien.
-
Venus (Maagd; magnitude van ongeveer −4,8 tot −4,1): Venus begint oktober als een schitterend avondobject boven de westelijke horizon. Waarnemers op het zuidelijk halfrond hebben een veel beter zicht dan die op het noordelijk halfrond, vooral aan het begin van de maand. Op 5–7 oktober staat Venus bij Mercurius en op 12 oktober voegt de dunne maansikkel zich bij hen. Venus nadert daarna snel de zon en bereikt op 24 oktober de benedenconjunctie, waarna ze uit de avondhemel verdwijnt.
-
Mars (Kreeft, Leeuw; magnitude van 1,1 tot 0,9): Mars is vóór zonsopkomst aan de ochtendhemel te zien en wordt in oktober langzaam helderder. Op 5 oktober passeert de afnemende maan vlak langs Mars. Later in de maand komt Mars bij de Bijenkorfsterrenhoop (M44) te staan. Op 26–27 oktober vormen Mars, de sterrenhoop en Jupiter een lange, bijna rechte lijn aan de ochtendhemel. Aan het eind van de maand trekt Mars Leeuw binnen.
-
Jupiter (Leeuw; magnitude van −1,9 tot −2,0): Jupiter is een helder en gemakkelijk te vinden ochtendobject en komt in de loop van oktober steeds vroeger op. Op 6 oktober schuift de maan voor waarnemers op sommige locaties recht voor Jupiter langs; elders staan de twee nog steeds dicht bij elkaar. Tegen het eind van de maand vormt Jupiter samen met Mars en de Bijenkorf vóór zonsopkomst een opvallende lijn.
-
Saturnus (Walvis; magnitude van 0,3 tot 0,5): Saturnus staat deze maand bijzonder gunstig voor waarnemers op het zuidelijk halfrond. Op 4 oktober bereikt hij de oppositie: hij komt rond zonsondergang op en blijft de hele nacht zichtbaar. Dit is een van de beste momenten van het jaar om de planeet en zijn ringen met een telescoop te bekijken. Op 25 oktober vormen de bijna volle maan, Saturnus en de ster Algenib een fraaie gelijkzijdige driehoek.
-
Uranus (Stier; magnitude ongeveer 5,6): Uranus is een groot deel van de nacht zichtbaar en wordt gemakkelijker waar te nemen naarmate zijn oppositie in november nadert. Een verrekijker of telescoop is aan te raden. De maan passeert Uranus op 1 oktober en opnieuw op 28 oktober.
-
Neptunus (Vissen; magnitude ongeveer 7,7): na zijn oppositie in september blijft Neptunus gunstig aan de avond- en nachthemel staan. Je hebt een telescoop nodig om hem te zien. Op 24 oktober passeert de maan in de buurt, maar het heldere maanlicht maakt Neptunus dan moeilijker te vinden.
4 oktober: Saturnus in oppositie
Op 4 oktober om 12:29 GMT bereikt Saturnus de oppositie: het moment waarop de planeet aan onze hemel tegenover de zon staat. Dit is de beste tijd van het jaar om Saturnus te bekijken. Hij komt rond zonsondergang op, blijft de hele nacht zichtbaar en bereikt rond middernacht zijn hoogste punt.
Tijdens de oppositie schijnt Saturnus met magnitude 0,3 in het sterrenbeeld Walvis en is hij gemakkelijk met het blote oog te zien. Hij staat dan ook op zijn kleinste afstand tot de aarde in 2026, ongeveer 8,43 AE.
Zelfs met een kleine telescoop kun je de ringen van Saturnus duidelijk los van de planeetschijf zien. De ringen lijken in 2026 nog relatief smal nadat we ze in 2025 van opzij zagen, maar we krijgen geleidelijk weer meer van hun oppervlak te zien. Onder goede omstandigheden kun je ook Titan, de grootste maan van Saturnus, zien.
Meer informatie: Planeetopposities in 2026
Astronomische verschijnselen in oktober 2026: sterren en sterrenbeelden
Verschillende sterrenbeelden bereiken in oktober hun hoogste punt aan de avondhemel. Sommige zijn groot en gemakkelijk te herkennen, andere zijn zwak en zie je het best ver van stadslicht.
Meer informatie: Sterrenbeelden in oktober; Sterren en asterismen in oktober
De mooiste sterrenbeelden in oktober op het noordelijk halfrond
-
Pegasus is een van de gemakkelijkst herkenbare sterrenbeelden van oktober. Begin bij het grote Pegasusvierkant, gevormd door Markab, Scheat, Algenib en Alpheratz. Van daaruit kun je de rest van het gevleugelde paard volgen richting zijn helderste ster, Enif.
-
Cepheus is gemakkelijk te vinden aan de noordelijke hemel, tussen de Poolster en de W-vormige Cassiopeia. Zijn vijf belangrijkste sterren vormen een eenvoudig huisje. Vanaf veel noordelijke locaties blijft het sterrenbeeld de hele nacht boven de horizon.
-
Waterman is veel zwakker, dus een donkere hemel helpt. Zoek in het zuiden naar het kleine Y-vormige asterisme de Waterkruik. De heldere Fomalhaut eronder is een handig herkenningspunt.
-
De Zuidervis staat voor noordelijke waarnemers laag aan de zuidelijke hemel. Het sterrenpatroon is zwak, maar de helderste ster, Fomalhaut, is gemakkelijk te zien en valt op in een relatief leeg deel van de herfsthemel.
-
Hagedis is een klein, zwak sterrenbeeld tussen Zwaan en Andromeda. De sterren vormen een kleine zigzag die soms wordt vergeleken met een miniatuurversie van de W van Cassiopeia.
De mooiste sterrenbeelden in oktober op het zuidelijk halfrond
-
De Zuidervis staat in oktober bijzonder gunstig en komt veel hoger dan voor noordelijke waarnemers. Begin bij de heldere Fomalhaut en zoek daaromheen naar de zwakke contouren van de Zuidervis.
-
Kraanvogel is een ander mooi zuidelijk doelwit. Zoek eerst Fomalhaut en kijk dan verder naar het zuiden naar Alnair en het lange, smalle sterrenpatroon van de Kraanvogel.
-
Waterman staat vanaf een groot deel van het zuidelijk halfrond hoog aan de hemel. De sterren zijn niet bijzonder helder, maar het asterisme de Waterkruik kan helpen om het sterrenbeeld te herkennen.
-
Octant ligt rond de zuidelijke hemelpool. Het sterrenbeeld heeft geen helder, opvallend patroon en is daarom het best onder een donkere hemel te zien. Anders dan in het noorden is er aan de zuidelijke hemel geen heldere poolster zoals de Poolster: Sigma Octantis is veel te zwak om op te vallen.
-
Pegasus is ook vanuit een groot deel van het zuidelijk halfrond zichtbaar, maar staat daar lager in het noorden. Zoek naar het grote Pegasusvierkant, dat gekanteld kan lijken vergeleken met het uitzicht vanaf noordelijke breedtegraden.
25 oktober: de maan vormt een driehoek met Saturnus en Algenib
Op 25 oktober vormt de bijna volle maan samen met Saturnus en Algenib, een heldere ster in Pegasus, een opvallende driehoek aan de hemel.
De driehoek is behoorlijk groot: de zijden beslaan ongeveer 15°, oftewel anderhalve vuist op armlengte. Je hebt geen verrekijker of telescoop nodig: alle drie de objecten zijn gemakkelijk met het blote oog te zien.
De driehoek lijkt bijna gelijkzijdig vanuit Nieuw-Zeeland en delen van de zuidelijke Stille Oceaan, waar de drie zijden vrijwel even lang zijn. Vanuit andere locaties kan de driehoek langgerekter lijken, doordat de schijnbare positie van de maan zowel met het tijdstip als met de waarneemlocatie verandert.
Astronomische verschijnselen in oktober 2026: meteorenzwermen
In oktober bereiken acht meteorenzwermen hun maximum, maar twee springen eruit: de Draconiden en de Orioniden. De Draconiden profiteren dit jaar van uitstekend donkere omstandigheden, terwijl het maanlicht de actievere Orioniden hindert.
| Meteorenzwerm | Maximum | Meteoren per uur | Zichtbaarheid | Het best te zien vanaf |
|---|---|---|---|---|
| Dag-Sextantiden | 1 oktober | 5 | 🔴 Slecht | Beide halfronden |
| Oktober-Camelopardaliden | 5–6 oktober | 5 | 🟢 Goed | Noordelijk halfrond |
| Draconiden | 8–9 oktober | 5 | 🟢 Goed | Noordelijk halfrond |
| Delta-Aurigiden | 11 oktober | 2 | 🟢 Goed | Noordelijk halfrond |
| Zuidelijke Tauriden | 13 oktober | 5 | 🟢 Goed | Beide halfronden |
| Epsilon-Geminiden | 18 oktober | 3 | 🟡 Redelijk | Beide halfronden |
| Orioniden | 21–22 oktober | 20 | 🟡 Redelijk | Beide halfronden |
| Leonis-Minoriden | 24 oktober | 2 | 🔴 Slecht | Noordelijk halfrond |
Meer informatie: Meteorenzwermen in oktober.
8–9 oktober: Draconiden
De Draconiden bereiken hun maximum in de nacht van 8 op 9 oktober, met ongeveer 5 meteoren per uur. De waarneemomstandigheden zijn uitstekend: de maan is slechts voor ongeveer 3% verlicht, waardoor ook zwakke meteoren gemakkelijker te zien zijn.
Anders dan de meeste meteorenzwermen zijn de Draconiden het best in de avond te zien, niet vlak vóór zonsopkomst. Ze zijn vooral een zwerm voor het noordelijk halfrond. Hun radiant, het punt waaruit de meteoren lijken te komen, ligt in Draak, hoog aan de noordelijke hemel.
21–22 oktober: Orioniden
De Orioniden zijn de belangrijkste meteorenzwerm van de maand, met tijdens het maximum ongeveer 20 meteoren per uur. Ze zijn vanaf beide halfronden zichtbaar en staan bekend om zeer snelle meteoren, heldere vuurbollen en nalichtende sporen die enkele seconden kunnen blijven hangen.
In 2026 is de maan voor ongeveer 80% verlicht en maakt ze de hemel in de eerste helft van de nacht lichter. Wacht voor het beste zicht tot de uren vóór zonsopkomst, wanneer de radiant hoger staat en de maan lager of al onder de horizon is.
Andere meteorenzwermen in oktober 2026
Ook verschillende kleinere meteorenzwermen bereiken deze maand hun maximum:
- 1 oktober — Dag-Sextantiden: ongeveer 5 meteoren per uur; het best kort vóór zonsopkomst.
- 5–6 oktober — Oktober-Camelopardaliden: ongeveer 5 meteoren per uur; goede omstandigheden op het noordelijk halfrond.
- 11 oktober — Delta-Aurigiden: ongeveer 2 meteoren per uur; donkere hemel rond nieuwe maan, maar zeer weinig meteoren.
- 13 oktober — Zuidelijke Tauriden: ongeveer 5 meteoren per uur; zichtbaar vanaf beide halfronden en bekend om heldere, trage meteoren.
- 18 oktober — Epsilon-Geminiden: ongeveer 3 meteoren per uur; het best later in de nacht, nadat de maan is ondergegaan.
- 24 oktober — Leonis-Minoriden: ongeveer 2 meteoren per uur; slechte omstandigheden door de bijna volle maan.
Deepskyobjecten in oktober 2026
Zoek op het noordelijk halfrond naar M2 in Waterman en de open sterrenhopen NGC 752, NGC 457 en NGC 663. Nevels die je kunt opzoeken in Perseus, Cepheus en Cassiopeia zijn de Kleine Halternevel (M76), NGC 40, de Californiënevel (NGC 1499), de Grotnevel (Sh2-155) en de Geest van Cassiopeia (IC 63). De sterrenhopen zijn goede verrekijkerobjecten, terwijl de meeste nevels beter geschikt zijn voor een telescoop of astrofotografie.
Waarnemers op het zuidelijk halfrond kunnen de sterrenstelsels NGC 300 en NGC 247 bekijken, die allebei gunstig staan voor telescoopwaarnemingen, evenals de bolvormige sterrenhoop NGC 288 in Beeldhouwer. Onder een donkere hemel is NGC 300 zelfs met een verrekijker te zien.
Meer informatie: De mooiste deepskyobjecten in oktober
Kometen in oktober 2026
Op 2 oktober komt 161P/Hartley–IRAS het dichtst bij de aarde en bereikt de komeet naar verwachting ongeveer magnitude 11,3. Begin oktober is daardoor het beste moment om hem op te zoeken. Om de komeet te zien heb je een telescoop nodig.
161P/Hartley–IRAS is vanaf beide halfronden aan de avondhemel zichtbaar, met vroeg in de maand betere waarneemomstandigheden op het zuidelijk halfrond. Na begin oktober wordt de komeet geleidelijk zwakker.
Meer informatie: Binnenkort zichtbare kometen.
Andere belangrijke astronomische datums in oktober 2026
In oktober vinden de Wereldruimteweek en de Week van de Aardwetenschappen plaats. Ook zijn er verjaardagen van verschillende ruimtemissies.
4–10 oktober: Wereldruimteweek
De Wereldruimteweek is een jaarlijkse internationale viering van ruimtewetenschap en ruimtetechnologie. De datums zijn symbolisch: 4 oktober herdenkt de lancering van Spoetnik 1 in 1957 en 10 oktober het in werking treden van het Ruimteverdrag in 1967.
Het thema van de Wereldruimteweek 2026 is ‘Raketrevolutie’, over hoe herbruikbare raketten, commerciële lanceerbedrijven en nieuwe ruimteprogramma’s de toegang tot de ruimte veranderen. Lees meer in onze gids voor de Wereldruimteweek.
11–17 oktober: Week van de Aardwetenschappen
De Week van de Aardwetenschappen 2026 loopt van 11 tot 17 oktober met het thema ‘Kritieke mineralen voor een bloeiende samenleving’. De evenementen van dit jaar draaien om de mineralen achter moderne technologieën en hoe aardwetenschappen ons helpen deze grondstoffen verantwoord te vinden, te gebruiken en te recyclen.
Onze infographic over mijnbouw in de ruimte laat zien welke grondstoffen we uit planetoïden, de maan en andere werelden zouden kunnen winnen.
18 oktober: 63 jaar geleden werd Félicette de eerste kat in de ruimte
Op 18 oktober 1963 werd Félicette de eerste en enige kat die naar de ruimte reisde. De Franse missie bereikte een hoogte van ongeveer 154 km. Na de korte suborbitale vlucht keerde Félicette veilig terug op aarde.
Lees over haar training en wat er na de vlucht gebeurde in ons artikel over Félicette, de eerste kat in de ruimte.
22 oktober: 51 jaar sinds Venera 9 op Venus landde
Op 22 oktober 1975 landde de Sovjetsonde Venera 9 op Venus en stuurde de eerste beelden die ooit vanaf het oppervlak van een andere planeet waren gemaakt naar de aarde. De lander hield het 53 minuten vol onder de extreme hitte en druk.
Sindsdien hebben we veel meer over Venus geleerd, maar de planeet bewaart nog tal van geheimen. Denk je dat je haar goed kent? Test je kennis met onze Venusquiz.
24 oktober: 80 jaar sinds de eerste foto van de aarde vanuit de ruimte
Op 24 oktober 1946 fotografeerde een camera aan boord van een aangepaste V-2-raket de aarde vanaf ongeveer 105 km hoogte. Dit waren de eerste foto’s van onze planeet vanuit de ruimte, dit jaar precies acht decennia geleden.
De ruimtefotografie is sindsdien sterk vooruitgegaan. Bekijk hoe beelden van planeten in een eeuw zijn veranderd, van de vroegste ruimtefoto’s tot veel recentere opnamen, in onze infographic met planeetfoto’s.
31 oktober: Dag van de Donkere Materie
31 oktober is niet alleen Halloween, maar ook de Dag van de Donkere Materie. Wetenschappers weten nog steeds niet precies wat donkere materie is, maar zien wel de effecten van haar zwaartekracht. Lees over donkere materie en de andere bestanddelen van het heelal in ons artikel over waaruit de ruimte bestaat.
Astronomische verschijnselen in oktober 2026: veelgestelde vragen
Wat is het mooiste astronomische verschijnsel van oktober 2026?
Een van de grootste hoogtepunten is Saturnus in oppositie op 4 oktober. De planeet is dan op zijn helderst van het jaar, blijft de hele nacht zichtbaar en staat bijzonder gunstig voor telescoopwaarnemingen.
Andere belangrijke gebeurtenissen zijn de Jupiterbedekking door de maan op 6 oktober, het maximum van de Orioniden op 21–22 oktober, de driehoek van de maan, Saturnus en Algenib op 25 oktober en de volle Jagersmaan op 26 oktober.
Wanneer is het volle maan in oktober 2026?
De volle Jagersmaan vindt plaats op 26 oktober om 04:11 GMT. De maan staat dan in het sterrenbeeld Ram. Ze heet Jagersmaan omdat ze de eerste volle maan na de Oogstmaan is.
Welke planeten zijn zichtbaar in oktober 2026?
Mars en Jupiter zijn ’s ochtends zichtbaar, terwijl Saturnus de avond- en nachthemel domineert. Mercurius en Venus zijn vroeg in de maand na zonsondergang te zien, vooral vanaf het zuidelijk halfrond, maar worden later in oktober allebei moeilijk waarneembaar. Uranus bekijk je het best met een verrekijker of telescoop, terwijl Neptunus een telescoop vereist.
Zijn er meteorenzwermen in oktober 2026?
Ja: acht meteorenzwermen bereiken hun maximum in oktober. De belangrijkste zijn de Draconiden, rond 8–9 oktober, en de Orioniden, op 21–22 oktober met ongeveer 20 meteoren per uur. De Draconiden profiteren dit jaar van een veel donkerdere hemel, terwijl het maanlicht de Orioniden hindert.
Wanneer is de hemel het donkerst in oktober 2026?
De donkerste nachten vallen rond de nieuwe maan op 10 oktober. Met weinig of geen maanlicht is dit de beste periode van de maand om zwakke sterrenstelsels, nevels, sterrenhopen en meteorenzwermen te bekijken.
Hemelverschijnselen in oktober 2026: tot slot
Oktober is zo’n maand waarin het loont om vaker omhoog te kijken. Saturnus is op zijn best, de maan bedekt Jupiter, de Orioniden keren terug en de maand eindigt met een heldere volle Jagersmaan.
Tussendoor valt er nog veel meer te zien: nauwe samenstanden, asterismen, sterrenbeelden en deepskyobjecten kunnen een gewone avond zomaar veranderen in een mooie waarneemnacht.
Gebruik Sky Tonight om te zien wat er vanuit jouw omgeving zichtbaar is, wanneer je moet kijken en waar je elk object aan de hemel kunt vinden.
