Wat is Antares? Ontdek en bekijk de rode ster
Antares, de ‘rivaal van Mars’, is een superreus die met het blote oog als een heldere, roodachtige stip verschijnt. Met de gratis app Star Walk 2 vind je Antares gemakkelijk aan de hemel vanaf jouw exacte locatie. Lees verder om te ontdekken waar Antares staat, wanneer je de ster in 2026 bij de Maan en planeten kunt zien en wat deze rode superreus zo bijzonder maakt.
Inhoud
- Waar staat Antares aan de hemel?
- Wanneer staat de rode ster bij de Maan en planeten? Hemelverschijnselen met Antares
- Wat is Antares? Belangrijkste feiten over de rode ster
- Meer feiten over Antares
- Veelgestelde vragen over Antares
- Antares, de rivaal van Mars: conclusie
Waar staat Antares aan de hemel?
Antares ligt in het hart van het sterrenbeeld Schorpioen, dicht bij de ecliptica. De ster markeert het midden van het lichaam van de Schorpioen en wordt omringd door verschillende opvallende sterren van het sterrenbeeld, waaronder Acrab en Dschubba in het noordwesten en Shaula en Lesath verder naar het zuidoosten, richting de staart. Naburige sterrenbeelden zijn Weegschaal in het westen, Slangendrager in het noorden, Boogschutter in het oosten en Wolf in het zuiden.
Waar is Antares zichtbaar?
Op het noordelijk halfrond is de ster zichtbaar vanaf breedtegraden ten zuiden van ongeveer 63° N. Op het zuidelijk halfrond komt Antares hoog aan de hemel en is de ster ten zuiden van circa 63° Z circumpolair.
Wanneer is Antares zichtbaar?
Antares is een groot deel van het jaar zichtbaar, maar verdwijnt eind november en begin december in de gloed van de Zon, wanneer de Zon het dichtst langs de ster trekt. Voor waarnemingen in de avond staat Antares van mei tot en met augustus het gunstigst. De ster valt vooral op tijdens de zomer op het noordelijk halfrond en de winter op het zuidelijk halfrond.
Hoe vind je Antares?
Antares wordt voornamelijk omringd door sterren van magnitude 2 en 3, waardoor er geen even heldere sterren in de buurt staan die als eenvoudig herkenningspunt kunnen dienen. Vanaf het zuidelijk halfrond valt Antares extra goed op; op het noordelijk halfrond staat de ster meestal lager boven de zuidelijke horizon. Je kunt ook de Maan of planeten als wegwijzer gebruiken wanneer die bij Antares staan. Verderop vind je de komende conjunctiedata.
Een andere eenvoudige manier om Antares te vinden is met de app Star Walk 2. Zoek de ster op en volg de pijl op het scherm om Antares aan jouw hemel te lokaliseren. De app is gratis; met een abonnement krijg je extra functies.
Wanneer staat de rode ster bij de Maan en planeten? Hemelverschijnselen met Antares
Hieronder vind je komende hemelverschijnselen met Antares. De tijden en afstanden in de samenvatting zijn geocentrisch; de lokale tabellen laten zien hoe het uitzicht per locatie verschilt. Je vindt deze gebeurtenissen ook in de kalender van Star Walk 2, waar je meldingen kunt instellen en kunt bekijken hoe de objecten op de genoemde datums vanaf jouw locatie verschijnen.
14 oktober: Maan en Antares; maanbedekking van Antares
- Wereldwijd begin van de bedekking: 18:54 GMT
- Wereldwijd einde van de bedekking: 23:12 GMT
- Tijdstip van de dichtste nadering: 21:02 GMT
- Tijdstip van de conjunctie: 21:09 GMT
- Afstand bij de dichtste nadering en conjunctie: 0°25′
Op 14 oktober verschijnt een smalle wassende maansikkel dicht bij Antares. De roodachtige ster is met het blote oog gemakkelijk te zien naast de zwakke maansikkel; met een verrekijker kun je mogelijk ook de bolvormige sterrenhoop M4 bij Antares herkennen. Mercurius en Venus zijn eveneens zichtbaar in de schemering, vooral vanaf het zuidelijk halfrond. Begin na zonsondergang en zoek een plek met vrij uitzicht op de westelijke horizon.
In Europees Nederland staan de Maan en Antares bij het invallen van de duisternis op of al onder de horizon. De tabel gebruikt daarom locaties in Suriname en het Caribisch deel van het Koninkrijk waar er wél een bruikbaar waarneemvenster is.
| Stad | Tijdzone | Beste tijd (lokaal) | Scheiding | Hoogte Maan | Hoogte Antares | Hoogte Zon |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Paramaribo, Suriname | UTC−3 | 14 okt, 19:56 | 0°48′ | 20° | 20° | −23° |
| Willemstad, Curaçao | AST (UTC−4) | 14 okt, 18:40 | 0°58′ | 30° | 30° | −6° |
| Oranjestad, Aruba | AST (UTC−4) | 14 okt, 18:45 | 0°59′ | 30° | 30° | −6° |
| Kralendijk, Bonaire | AST (UTC−4) | 14 okt, 18:38 | 0°58′ | 30° | 30° | −6° |
| Philipsburg, Sint Maarten | AST (UTC−4) | 14 okt, 18:37 | 1°01′ | 22° | 23° | −12° |
| The Bottom, Saba | AST (UTC−4) | 14 okt, 18:37 | 1°00′ | 23° | 23° | −12° |
- De beste tijd vormt een evenwicht tussen een donkere hemel, voldoende hoogte en een kleine schijnbare afstand tussen de Maan en Antares.
- De scheiding is de schijnbare afstand tussen de Maan en Antares.
- De hoogte geeft aan hoe hoog een object boven de horizon staat: 0° is de horizon, 30° ongeveer een derde van de hemel en 90° het zenit.
- De hoogte van de Zon geeft aan hoe ver de Zon onder de horizon staat. Rond −6° eindigt de burgerlijke schemering.
- Staat een object lager dan 10°, kies dan een plek met een volledig vrije horizon.
Diezelfde dag bedekt de Maan Antares: de ster verdwijnt tijdelijk achter de maanschijf. Het zichtbaarheidsgebied omvat oostelijk Uruguay, zuidelijk Brazilië, Zuid-Georgia en de Zuidelijke Sandwicheilanden, en Sint-Helena, Ascension en Tristan da Cunha. Geen Nederlandstalige regio ligt in het nachtelijke bedekkingspad; vanuit Nederland, Suriname en het Caribisch gebied vindt de geometrische bedekking niet plaats of staan de objecten onder de horizon.
11 november: Maan en Antares; maanbedekking van Antares
- Wereldwijd begin van de bedekking: 02:24 GMT
- Wereldwijd einde van de bedekking: 06:52 GMT
- Tijdstip van de dichtste nadering: 04:38 GMT
- Tijdstip van de conjunctie: 04:42 GMT
- Afstand bij de dichtste nadering en conjunctie: 0°16′
Op 11 november trekt een uiterst smalle wassende maansikkel vlak langs Antares. Waarnemers op het zuidelijk halfrond krijgen het beste uitzicht, omdat het tweetal hoger boven de horizon staat en tegen een donkerdere avondhemel te zien is. Verder naar het noorden staat Antares lager en dichter bij de zonnegloed.
In de Amerika’s is het tweetal het best zichtbaar op de avond van 10 november lokale tijd, enkele uren vóór de dichtste nadering op 11 november GMT. In Europees Nederland staan de objecten te laag; daarom toont de tabel locaties in Suriname en het Caribisch gebied. De ondergrens is daar 5°.
| Stad | Tijdzone | Beste tijd (lokaal) | Scheiding | Hoogte Maan | Hoogte Antares | Hoogte Zon |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Paramaribo, Suriname | UTC−3 | 10 nov, 18:57 | 4°15′ | 5° | 9° | −9° |
| Willemstad, Curaçao | AST (UTC−4) | 10 nov, 18:40 | 3°52′ | 5° | 9° | −8° |
| Oranjestad, Aruba | AST (UTC−4) | 10 nov, 18:43 | 3°50′ | 5° | 9° | −8° |
| Kralendijk, Bonaire | AST (UTC−4) | 10 nov, 18:37 | 3°54′ | 5° | 9° | −8° |
| Philipsburg, Sint Maarten | AST (UTC−4) | 10 nov, 18:01 | 4°09′ | 5° | 9° | −6° |
| The Bottom, Saba | AST (UTC−4) | 10 nov, 18:03 | 4°08′ | 5° | 9° | −7° |
- De beste tijd combineert een donkerdere hemel, de grootste bruikbare hoogte en een kleine schijnbare afstand.
- De scheiding is de schijnbare afstand tussen de Maan en Antares.
- De hoogte geeft aan hoe hoog de Maan en Antares boven de horizon staan.
- Rond een zonshoogte van −6° eindigt de burgerlijke schemering.
- Omdat de Maan slechts 5° hoog staat, is een volledig vrije westelijke horizon noodzakelijk.
Diezelfde dag bedekt de Maan Antares. Het bedekkingspad loopt van de zuidelijke Indische Oceaan via Australië en Nieuw-Zeeland naar de zuidelijke Stille Oceaan. In Nederland, Suriname en de Nederlandstalige Cariben is de bedekking niet zichtbaar, omdat deze gebieden buiten het pad liggen of Antares tijdens het verschijnsel onder de horizon staat. Zoek de ster nooit met optische hulpmiddelen wanneer de Zon in de buurt staat.
8 december: Maan en Antares; maanbedekking van Antares
- Wereldwijd begin van de bedekking: 09:02 GMT
- Wereldwijd einde van de bedekking: 13:26 GMT
- Tijdstip van de dichtste nadering: 11:15 GMT
- Tijdstip van de conjunctie: 11:19 GMT
- Afstand bij de dichtste nadering en conjunctie: 0°14′
Op 8 december trekt een uiterst smalle afnemende maansikkel vlak langs Antares. Het verschijnsel is bijzonder moeilijk waar te nemen, omdat Antares vrijwel tegelijk met de Zon opkomt en dicht bij diens gloed blijft.
Diezelfde dag bedekt de Maan Antares. Het pad loopt over delen van Zuid-Amerika, de zuidelijke Atlantische Oceaan, de zuidwestelijke Indische Oceaan en zuidelijk Afrika. In Paramaribo vindt een geometrische bedekking plaats, maar Antares staat dan slechts ongeveer 1° hoog in de felle ochtendschemering; in de overige Nederlandstalige regio’s ligt het verschijnsel buiten het pad. Daarom is er geen bruikbare waarnemingstabel. Zoek Antares nooit met een verrekijker of telescoop wanneer de Zon dichtbij staat!
12–13 december: Mercurius en Antares
- Tijdstip van de conjunctie: 12 december, 12:21 GMT
- Afstand bij de conjunctie: 4°48′
- Tijdstip van de dichtste nadering: 13 december, 05:25 GMT
- Afstand bij de dichtste nadering: 4°40′
Op 12 en 13 december trekt Mercurius in de ochtendhemel langs Antares. Zoek het tweetal vóór zonsopkomst zeer laag boven de zuidoostelijke horizon. Mercurius is veel helderder dan Antares, maar beide objecten zijn zo laag in de helderder wordende schemering lastig te zien.
Afhankelijk van de locatie is het tweetal het best zichtbaar op de ochtend van 12 of 13 december lokale tijd. In Europees Nederland is er geen bruikbaar donker waarneemvenster; de tabel gebruikt daarom Suriname en de Caribische eilanden. De hoogtedrempel is verlaagd tot 2°.
| Stad | Tijdzone | Beste tijd (lokaal) | Scheiding | Hoogte Mercurius | Hoogte Antares | Hoogte Zon |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Paramaribo, Suriname | UTC−3 | 13 dec, 06:09 | 4°41′ | 2° | 3° | −8° |
| Willemstad, Curaçao | AST (UTC−4) | 13 dec, 06:14 | 4°41′ | 2° | 2° | −8° |
| Oranjestad, Aruba | AST (UTC−4) | 13 dec, 06:19 | 4°41′ | 2° | 2° | −8° |
| Kralendijk, Bonaire | AST (UTC−4) | 13 dec, 06:12 | 4°41′ | 2° | 3° | −8° |
| Philipsburg, Sint Maarten | AST (UTC−4) | 13 dec, 06:03 | 4°41′ | 3° | 2° | −8° |
| The Bottom, Saba | AST (UTC−4) | 13 dec, 06:03 | 4°41′ | 3° | 2° | −8° |
- De beste tijd combineert een donkerdere hemel, de grootste bruikbare hoogte en een kleine schijnbare afstand tussen Mercurius en Antares.
- De scheiding is de schijnbare afstand tussen Mercurius en Antares.
- De hoogte geeft aan hoe hoog de objecten boven de horizon staan.
- Rond een zonshoogte van −6° eindigt de burgerlijke schemering.
- Met slechts 2°–3° hoogte vereist deze waarneming een perfect vrije zuidoostelijke horizon en uitstekende atmosferische omstandigheden.
Wat is Antares? Belangrijkste feiten over de rode ster
- Officiële naam: Antares (α Scorpii A)
- Alternatieve namen: Cor Scorpii, Kalb al Akrab, Hart van de Schorpioen, Vespertilio
- Catalogusaanduidingen: 21 Scorpii, HD 148478, SAO 184415, HIP 80763
- Sterrenbeeld: Schorpioen
- Stertype: rode superreus M1.5 Iab-Ib
- Rechte klimming (J2000.0): 16 u 29 m 24,46 s
- Declinatie (J2000.0): −26° 25′ 55,21″
- Schijnbare magnitude: ongeveer +0,6 tot +1,6
- Massa: ≈ 12 zonsmassa’s
- Lichtkracht: ≈ 75.900 L☉
- Straal: ≈ 680 zonnestralen
- Oppervlaktetemperatuur: ≈ 3.660 K
- Afstand tot de Aarde: ≈ 550 lichtjaar
- Rotatieperiode: onbekend
Hoe groot is Antares?
Antares is een van de grootste sterren die met het blote oog zichtbaar zijn. De diameter is ongeveer 700 keer zo groot als die van de Zon. De ster is ook tienduizenden keren lichtkrachtiger, ondanks de relatief lage oppervlaktetemperatuur — ongeveer 1,5 keer lager dan die van de Zon — en dat komt door haar enorme omvang. Als Antares op de plaats van de Zon stond, zou de ster tot voorbij de baan van Mars reiken en zou haar chromosfeer zelfs voorbij Jupiter komen.
Kleur en helderheid van Antares
Antares heeft het spectraalklasse M1.5 Iab-Ib. ‘M1.5’ geeft aan dat Antares een koele, oranjerode ster is met een effectieve temperatuur van ongeveer 3.400 °C (3.660 K). De lichtkrachtklasse ‘Iab-Ib’ plaatst de ster tussen superreuzen met een gemiddelde en een lagere lichtkracht.
Antares is een veranderlijke ster waarvan de visuele magnitude onregelmatig varieert tussen ongeveer +0,6 en +1,6. Het is de helderste ster van Schorpioen en gemiddeld de vijftiende helderste ster aan de nachtelijke hemel.
De naam ‘Antares’ komt uit het Grieks en betekent letterlijk ‘rivaal van Ares’, oftewel rivaal van Mars. De ster lijkt qua helderheid en kleur sterk op de rode planeet. Door de ligging dicht bij de ecliptica komt Antares af en toe bij Mars aan de hemel te staan, waardoor de twee objecten op hemelse tweelingen lijken.
Meer feiten over Antares
De levenscyclus van Antares
Antares is een rode superreus en bevindt zich dus in de laatste fasen van haar levenscyclus. Ooit raakt de brandstof op en stort de ster in, mogelijk met een supernova die we vanaf de Aarde kunnen zien. We weten niet precies wanneer dat gebeurt, maar modellen voor sterevolutie suggereren dat Antares nog ongeveer een miljoen jaar te gaan kan hebben voordat zij als supernova ontploft.
Meer weten over het leven van sterren? Bekijk onze leuke infographic.
Antares B: de minder bekende begeleider
Antares is een dubbelstersysteem dat bestaat uit de rode superreus Antares A en de blauw-witte hoofdreeksster Antares B. Antares B staat ongeveer 2,5 boogseconde ten westen van Antares A en werd in 1819 voor het eerst gemeld door astronoom Johann Tobias Bürg tijdens een maanbedekking van Antares A.
Antares B heeft een magnitude van 5,5 en een blauw-witte kleur, maar kan door het kleurcontrast met de oranjerode Antares A groenachtig lijken. Gebruik voor een glimp van Antares B een telescoop met een opening van ongeveer 15–20 cm, een sterke vergroting en wacht op een rustige atmosfeer.
Namen voor Antares in verschillende culturen
Verschillende culturen hebben verschillende namen voor de ster en haar sterrenbeeld. We kennen al de Griekse naam, die ‘rivaal van Ares’ betekent. In het oude China heette Antares de Vuurster en maakte zij deel uit van een drakenconstellatie. In Hawaïaanse verhalen stelt het sterrenbeeld de vishaak voor waarmee de held Maui de eilanden uit zee tilde; Antares (Lehua Kona) staat net boven de punt van de haak. Zowel de Arabische als de Latijnse naam van de ster betekent bovendien ‘hart van de schorpioen’.
Veelgestelde vragen over Antares
Is Antares de helderste ster van Schorpioen?
Ja. Antares is de helderste ster van het sterrenbeeld Schorpioen. De schijnbare magnitude varieert grofweg van +0,6 tot +1,6 doordat Antares een veranderlijke ster is, maar meestal blijft zij de opvallendste ster van het sterrenbeeld.
Waarom is Antares rood?
Antares lijkt rood omdat het een koele rode superreus is. De oppervlaktetemperatuur is veel lager dan die van de Zon, waardoor het grootste deel van het zichtbare licht naar het oranjerode deel van het spectrum is verschoven.
Waarom heet Antares de ‘rivaal van Mars’?
De naam Antares komt uit het Grieks en betekent ‘rivaal van Ares’; Ares is de Griekse tegenhanger van de Romeinse god Mars. De oranjerode kleur en helderheid van de ster kunnen haar opvallend veel op Mars laten lijken. Omdat Antares dicht bij de ecliptica staat, passeert Mars soms in de buurt en valt de gelijkenis extra op.
Is Antares groter dan de Zon?
Ja, veel groter. Antares is een van de grootste sterren die met het blote oog zichtbaar zijn. De diameter is ongeveer 700 keer die van de Zon. Als de ster in het centrum van ons zonnestelsel stond, zouden de buitenlagen tot voorbij de baan van Mars reiken.
Hoe ver staat Antares van de Aarde?
Antares staat op ongeveer 550 lichtjaar van de Aarde. Afstandsschattingen voor zeer grote sterren hebben een zekere onzekerheid, waardoor verschillende bronnen licht afwijkende waarden kunnen geven.
Wat is de beste tijd om Antares te zien?
Juli is een van de beste maanden om Antares te zien, wanneer Schorpioen tot de opvallendste sterrenbeelden aan de nachtelijke hemel behoort. Op het zuidelijk halfrond staat de ster bijzonder gunstig en veel hoger boven de horizon. Lees meer in onze gids over de beste sterrenbeelden om in juli te zien.
Antares, de rivaal van Mars: conclusie
Antares is een heldere oranjerode ster in het sterrenbeeld Schorpioen. De ster is het best zichtbaar vanaf het zuidelijk halfrond, maar kan ook vanaf het noordelijk halfrond worden gezien. Vind Antares gemakkelijk met de gratis app Star Walk 2 of bekijk de ster wanneer zij bij de Maan of planeten staat.
We wensen je een heldere hemel en veel waarneemplezier!
