Ster Pollux: De Helderste Ster van het Sterrenbeeld Tweelingen

~10 min

Pollux is de helderste ster van het sterrenbeeld Tweelingen. Deze oranje reus schijnt helderder dan zijn ‘tweelingster’ Castor en heeft mogelijk een planeet. De gratis app Sky Tonight toont precies waar Pollux vanaf jouw locatie staat. Hieronder ontdek je wanneer je hem het beste kunt bekijken, hoe hij verschilt van Castor en wanneer je hem de komende maanden vlak bij de maan ziet.

Inhoud

Wat voor Ster Is Pollux? De Belangrijkste Gegevens

  • Officiële namen: Pollux, β Geminorum, β Gem
  • Catalogusaanduidingen: 78 Geminorum, HD 62509, HIP 37826, HR 2990
  • Sterrenbeeld: Tweelingen
  • Stertype: reuzenster
  • Rechte klimming: 07h 45m 18,949s
  • Declinatie: +28° 01′ 34,316″
  • Schijnbare magnitude: 1,14
  • Massa: 1,9 zonsmassa’s
  • Lichtkracht: 38,4 keer die van de zon
  • Straal: 8,97 zonsstralen
  • Oppervlaktetemperatuur: 4.796 K
  • Afstand tot de aarde: 34 lichtjaar
  • Rotatieperiode: ongeveer 660 dagen

Hoe Vind Je Pollux Vanavond aan de Hemel?

Pollux is een reuzenster met een geeloranje gloed. Met een magnitude van 1,14 is hij helder genoeg om met het blote oog te zien. Je kunt hem op drie manieren vinden.

Gebruik de Steelpan

Op het noordelijk halfrond kun je Pollux vinden met behulp van de Steelpan in de Grote Beer, een van de herkenbaarste sterpatronen aan de hemel. Trek een lijn dwars door de pan, van Megrez, waar de pan en de steel samenkomen, door Merak, die aan de onderkant schuin tegenover Megrez staat. Verleng die lijn tot je twee heldere sterren dicht bij elkaar ziet. Dat zijn Pollux en zijn ‘tweelingster’ Castor.

Hoe vind je de ster Pollux met de Grote Wagen?
De Grote Steelpan is een prominent asterisme in het sterrenbeeld Ursa Major dat kan helpen bij het vinden van sterren en hemelobjecten.

Gebruik de sterren van Orion

Ook de sterren van Orion kunnen als wegwijzer dienen. Zoek Rigel en Alnitak, twee heldere sterren in Orion, trek er een lijn doorheen en verleng die naar het noorden, richting Tweelingen. Je komt dan bij een paar heldere sterren: Pollux is de helderste, geeloranje ster, terwijl zijn ‘tweeling’ Castor iets zwakker en witter lijkt.

Hoe vind je Pollux met Orion?
Heldere sterren in het sterrenbeeld Orion dienen vaak als wegwijzer naar vele andere sterren en objecten aan de hemel.

Wil je beter leren sterrenzoeken? Doe onze quiz en oefen met het vinden van de helderste sterren aan de hand van andere sterren en sterrenbeelden!

Gebruik een sterrenkijkapp

Een andere manier is een sterrenkijkapp zoals Sky Tonight. Met een paar tikken controleer je de positie van Pollux. Bekijk de afbeelding hieronder of volg de videohandleiding om zelf te zien hoe eenvoudig het is.

Vind Pollux via Sky Tonight
Eén, twee, drie - en voilà! Pollux is gevonden. Druk gewoon op een paar knoppen op je smartphonescherm en krijg een direct resultaat - het voelt als magie.

Je kunt de twee methoden ook combineren: probeer Pollux eerst via de Steelpan of de sterren van Orion te vinden en controleer daarna je vondst met Sky Tonight.

Wanneer Is Pollux Zichtbaar?

De zichtbaarheid van Pollux verandert in de loop van het jaar doordat zijn schijnbare positie ten opzichte van de zon verschuift. In de meeste delen van de wereld kun je de ster het beste bekijken van december tot en met maart. In andere perioden is hij soms voor zonsopkomst te zien. Rond half juli staat hij aan de hemel dicht bij de zon en is hij moeilijk waar te nemen. De precieze zichtbaarheid hangt af van je locatie.

Komende gebeurtenissen met Pollux: wanneer zie je hem bij de maan in 2026–2027?

Pollux staat dicht bij de ecliptica, waardoor de maan en planeten er af en toe vlak langs trekken. Hieronder staan de komende hemelverschijnselen met Pollux. Kijk ook op het tabblad ‘Evenementen’ in de kalender van Sky Tonight voor nuttige informatie over gebeurtenissen aan de hemel.

De samenvattingen geven benaderde tijden in UTC, berekend vanuit het middelpunt van de aarde. De dichtste nadering is het moment waarop de maan en Pollux het dichtst bij elkaar lijken te staan; conjunctie betekent hier dat ze dezelfde rechte klimming hebben. De tabellen tonen lokale tijden en hoekafstanden per stad. De tijden staan in stappen van 5 minuten: het begin is naar boven en het einde naar beneden afgerond, zodat aan de zichtbaarheidsvoorwaarden wordt voldaan.

28 november 2026: de maan bij Pollux

  • Tijdstip dichtste nadering: 00:18 UTC
  • Afstand bij dichtste nadering: 4°07′
  • Tijdstip conjunctie: 02:04 UTC
  • Afstand bij conjunctie: 4°16′

In de nacht van 27 op 28 november trekt de afnemende, nog meer dan half verlichte maan langs Pollux (mag. 1,1) in Tweelingen. Bij een heldere hemel zijn beide met het blote oog zichtbaar, al kan het maanlicht de geeloranje tint van Pollux minder opvallend maken.

In Nederland kun je het paar in de nacht van 27 op 28 november bekijken. In de vier geselecteerde steden staan de maan en Pollux binnen het waarneemvenster kort na middernacht het dichtst bij elkaar. Met een verrekijker met een werkelijk beeldveld van minstens 6° passen beide in hetzelfde beeld.

StadTijdzoneZichtbaar vanafZichtbaar totBeste tijdHoekafstandHoogte MaanHoogte Pollux
Amsterdam, NederlandMET (UTC+1)27 nov., 20:5028 nov., 07:4028 nov., 00:404°34′43°46°
Rotterdam, NederlandMET (UTC+1)27 nov., 20:5028 nov., 07:4028 nov., 00:404°34′43°46°
Utrecht, NederlandMET (UTC+1)27 nov., 20:5028 nov., 07:4028 nov., 00:404°34′43°46°
Groningen, NederlandMET (UTC+1)27 nov., 20:4028 nov., 07:3528 nov., 00:404°35′44°47°
  • Waarneemvenster: beide objecten staan minstens 10° boven de horizon en de zon staat lager dan −6°.
  • Beste tijd: het moment waarop de schijnbare afstand tussen de maan en Pollux binnen het waarneemvenster van de genoemde stad het kleinst is. Valt dit op het begin of het einde, dan vindt een nog nauwere nadering plaats buiten de gestelde waarneemvoorwaarden.
  • Hoogte maan / Pollux: de hoogte van elk object boven de horizon op het beste moment, afgerond op hele graden.
  • Hoekafstand: de schijnbare afstand tussen het middelpunt van de maan en Pollux vanuit de genoemde stad, afgerond op hele boogminuten.

25 december 2026: de maan bij Pollux

  • Tijdstip dichtste nadering: 10:28 UTC
  • Afstand bij dichtste nadering: 4°15′
  • Tijdstip conjunctie: 12:17 UTC
  • Afstand bij conjunctie: 4°24′

Op 25 december staat de afnemende, nog grotendeels verlichte maan vlak bij Pollux (mag. 1,1) in Tweelingen. Het is dan iets meer dan een dag na Volle Maan. Ondanks het heldere maanlicht zou Pollux met het blote oog zichtbaar moeten blijven.

In Nederland kun je het paar in de nacht van 24 op 25 december bekijken. In alle vier de steden is de afstand binnen de aangegeven voorwaarden het kleinst aan het einde van het venster, in de ochtendschemering van 25 december. Een telescoop is niet nodig. Kies een verrekijker met een werkelijk beeldveld van minstens 7° om beide objecten met wat ruimte eromheen te zien.

StadTijdzoneZichtbaar vanafZichtbaar totBeste tijdHoekafstandHoogte MaanHoogte Pollux
Amsterdam, NederlandMET (UTC+1)24 dec., 18:5025 dec., 08:0525 dec., 08:055°46′17°23°
Rotterdam, NederlandMET (UTC+1)24 dec., 18:5525 dec., 08:0525 dec., 08:055°46′17°23°
Utrecht, NederlandMET (UTC+1)24 dec., 18:5025 dec., 08:0525 dec., 08:055°46′17°23°
Groningen, NederlandMET (UTC+1)24 dec., 18:4025 dec., 08:0525 dec., 08:055°46′16°22°
  • Waarneemvenster: beide objecten staan minstens 10° boven de horizon en de zon staat lager dan −6°.
  • Beste tijd: het moment waarop de schijnbare afstand tussen de maan en Pollux binnen het waarneemvenster van de genoemde stad het kleinst is. Valt dit op het begin of het einde, dan vindt een nog nauwere nadering plaats buiten de gestelde waarneemvoorwaarden.
  • Hoogte maan / Pollux: de hoogte van elk object boven de horizon op het beste moment, afgerond op hele graden.
  • Hoekafstand: de schijnbare afstand tussen het middelpunt van de maan en Pollux vanuit de genoemde stad, afgerond op hele boogminuten.

21 januari 2027: de maan bij Pollux

  • Tijdstip dichtste nadering: 22:05 UTC
  • Afstand bij dichtste nadering: 4°16′
  • Tijdstip conjunctie: 23:54 UTC
  • Afstand bij conjunctie: 4°24′

In de nacht van 21 op 22 januari trekt de wassende, al meer dan half verlichte maan langs Pollux (mag. 1,1) in Tweelingen. Volle Maan op 22 januari komt dan dichterbij. Bij een heldere hemel vormen de heldere maanschijf en de geeloranje ster een paar dat je met het blote oog kunt zien.

Kijk in Nederland op de late avond van 21 januari. In de vier steden ligt het beste tijdstip rond 22:20 MET (UTC+1). Daarna blijft het paar nog een groot deel van de nacht zichtbaar. Een verrekijker met een werkelijk beeldveld van minstens 6° toont beide objecten samen.

StadTijdzoneZichtbaar vanafZichtbaar totBeste tijdHoekafstandHoogte MaanHoogte Pollux
Amsterdam, NederlandMET (UTC+1)21 jan., 17:5022 jan., 07:2021 jan., 22:204°43′53°57°
Rotterdam, NederlandMET (UTC+1)21 jan., 17:5022 jan., 07:2021 jan., 22:204°42′53°57°
Utrecht, NederlandMET (UTC+1)21 jan., 17:5022 jan., 07:2021 jan., 22:204°42′54°57°
Groningen, NederlandMET (UTC+1)21 jan., 17:4022 jan., 07:1521 jan., 22:204°44′54°57°
  • Waarneemvenster: beide objecten staan minstens 10° boven de horizon en de zon staat lager dan −6°.
  • Beste tijd: het moment waarop de schijnbare afstand tussen de maan en Pollux binnen het waarneemvenster van de genoemde stad het kleinst is. Valt dit op het begin of het einde, dan vindt een nog nauwere nadering plaats buiten de gestelde waarneemvoorwaarden.
  • Hoogte maan / Pollux: de hoogte van elk object boven de horizon op het beste moment, afgerond op hele graden.
  • Hoekafstand: de schijnbare afstand tussen het middelpunt van de maan en Pollux vanuit de genoemde stad, afgerond op hele boogminuten.

De Helderheid van Pollux

Pollux heeft een schijnbare magnitude van 1,14 en is daardoor helder en gemakkelijk met het blote oog te zien. Hij is de helderste ster van Tweelingen, wat misschien verrassend is gezien zijn aanduiding Beta Geminorum.

De helderste ster van Tweelingen, maar geen Alfa

Bij het bestuderen van sterren is je misschien opgevallen dat de helderste ster van een sterrenbeeld meestal de Griekse letter Alfa krijgt. In Tweelingen is Castor echter de alfaster en Pollux de bètaster. Dit systeem werd in 1603 ingevoerd door de Duitse astronoom Johann Bayer. Op het eerste gezicht lijken de sterren van helder naar zwak gerangschikt. Astronomen konden hun helderheid toen echter nog niet nauwkeurig meten. Bayer deelde ze daarom in magnitudeklassen in: eerste grootte, tweede grootte enzovoort. Binnen zo’n klasse stonden ze niet noodzakelijk op volgorde van helderheid. Soms kende hij letters ook toe op basis van de positie in het sterrenbeeld, de volgorde van opkomst of historische en mythologische redenen.

Pollux en Castor: welke ‘tweelingster’ is helderder?

Pollux en Castor staan bekend als de ‘tweelingsterren’ van Tweelingen, maar ze zijn niet even helder. Pollux is de helderste van de twee, met een schijnbare visuele magnitude van 1,14, tegenover 1,58 voor Castor. De magnitudeschaal werkt omgekeerd: hoe kleiner het getal, hoe helderder het object. Pollux overtreft Castor dus aan de nachthemel. Het verschil betekent dat Pollux ongeveer 1,5 keer zo helder lijkt als Castor.

Het verschil is subtiel, maar bij een heldere hemel kun je het herkennen. Pollux heeft bovendien een warmere, geeloranje tint. Castor lijkt iets zwakker en blauwwit.

Castor en Pollux: De Dioscuren uit de Griekse Mythologie

In de Griekse mythologie waren Pollux, ook Polydeukes genoemd, en zijn tweelingbroer Castor zonen van de Spartaanse koningin Leda. Castor was de sterfelijke zoon van koning Tyndareos, terwijl Pollux de onsterfelijke zoon van Zeus was. De broers waren onafscheidelijk. Toen Castor stierf, vroeg Pollux aan Zeus of ze de onsterfelijkheid mochten delen. Zeus plaatste hen vervolgens als het sterrenbeeld Tweelingen aan de hemel. Door deze mythe worden Castor en Pollux vaak ‘tweelingsterren’ genoemd, hoewel de sterren zelf niet met elkaar verbonden zijn.

Veelgestelde Vragen over Pollux

Wat voor soort ster is Pollux?

Pollux is een oranje reuzenster van spectraalklasse K0 IIIb. Hij heeft het grootste deel van de waterstof in zijn kern verbruikt en bevindt zich in een gevorderd stadium van sterevolutie. Waarschijnlijk vindt er waterstoffusie plaats in een schil rond de kern en mogelijk heliumfusie in de kern zelf. De ‘III’ betekent dat Pollux een reuzenster is, terwijl de ‘b’ aangeeft dat hij een lagere lichtkracht heeft dan de gemiddelde ster in die klasse.

Wil je weten hoe sterren veranderen en waarom hun uiterlijk afhangt van hun levensfase? Bekijk onze infographic over de levenscyclus van sterren.

Life Cycle of a Star
Verken de evolutie van sterren: van de uitgestrektheid van stellaire kraamkamers tot de doodsstrijd van supernova's en de raadselachtige aantrekkingskracht van zwarte gaten.
Zie Infografiek

Welke kleur heeft Pollux?

Pollux heeft een geeloranje kleur, al hangt de precieze tint die je ziet af van je ogen en de omstandigheden aan de hemel. Hij valt in spectraalklasse K0 IIIb: een oranje reus die iets koeler is dan de zon en het grootste deel van de waterstof in zijn kern heeft verbruikt. Door zijn warme tint kun je hem ook gemakkelijk onderscheiden van zijn blauwwit schijnende ‘tweeling’ Castor.

In welk sterrenbeeld staat Pollux?

Pollux is de helderste ster van het sterrenbeeld Tweelingen. Samen met zijn ‘tweelingster’ Castor markeert hij de hoofden van de hemelse broers.

Hoe ver staat Pollux van de aarde?

Pollux staat op ongeveer 34 lichtjaar van de aarde en is daarmee de reuzenster die het dichtst bij ons zonnestelsel staat. Wil je beter begrijpen wat een lichtjaar betekent? Bekijk onze infographic over het meten van afstanden in de ruimte.

Measuring Distances in Space
Wat is groter: maanafstand, astronomische eenheid of lichtjaar? Hoe worden deze eenheden gebruikt? Ontdek het op deze infographic!
Zie Infografiek

Hoe groot is Pollux?

Pollux heeft ongeveer 9 keer de diameter van de zon, oftewel zo’n 12,5 miljoen km.

Wie zijn Castor en Pollux in de Griekse mythologie?

Castor en Pollux zijn de mythologische tweelingbroers die bekendstaan als de Dioscuren. Volgens de Griekse mythologie waren ze zonen van Leda. Pollux was de onsterfelijke zoon van Zeus en Castor de sterfelijke zoon van koning Tyndareos van Sparta.

Heeft Pollux planeten?

Volgens het NASA Exoplanet Archive heeft Pollux één bevestigde planeet: Pollux b, ook Thestias genoemd. Deze gasreus werd in 2006 bekendgemaakt en heeft naar schatting een baanafstand van ongeveer 1,6 AE, vergelijkbaar met de afstand tussen Mars en de zon.

Astronomen ontdekten regelmatige veranderingen in de radiale snelheid van Pollux. Die wijzen erop dat de ster heen en weer beweegt door de zwaartekracht van een planeet in een baan eromheen. Latere waarnemingen suggereerden echter dat de magnetische activiteit van de ster zelf een vergelijkbaar signaal kan veroorzaken. Het bestaan van Pollux b blijft daarom onderwerp van discussie.

Pollux, de Helderste Ster van Tweelingen: De Belangrijkste Feiten

Pollux is de helderste ster van Tweelingen en de beroemde ‘tweeling’ van Castor. Hij schijnt geeloranje en is gemakkelijk met het blote oog te zien als je weet waar je moet kijken. Open de gratis app Sky Tonight en zoek op de naam om zijn precieze positie vanaf jouw locatie te zien. Zet Pollux op je waarneemlijst en ontdek meer met onze infographic over 15 gemakkelijk te vinden sterren!

15 stars everyone can find Intro
Ontdek hoe u de beroemdste sterren kunt identificeren: Polaris, Sirius, Arcturus en vele anderen. Maak uzelf vertrouwd met de nachtelijke hemel met deze infographic!
Zie Infografiek
Trustpilot