Gids voor de ster Pollux: feiten, positie en waarneming in 2026
Pollux is de helderste ster in het sterrenbeeld Tweelingen. Het is een oranje reuzenster, hij is helderder dan zijn “tweelingster” Castor en hij heeft een bevestigde planeet. De gratis app Sky Tonight kan je precies laten zien waar Pollux zich vanaf jouw locatie bevindt; hieronder lees je wat de beste tijd is om hem te zien, hoe hij zich verhoudt tot Castor en wanneer je hem in 2026 kunt waarnemen.
Inhoud
- Snelle feiten over de ster Pollux
- Hoe vind je Pollux vanavond aan de hemel?
- Wanneer is Pollux zichtbaar aan de hemel?
- Helderheid van de ster Pollux
- Mythologie van de Dioscuren Castor en Pollux
- Veelgestelde vragen over de ster Pollux
- Pollux, de helderste ster van Tweelingen: belangrijkste feiten
Snelle feiten over de ster Pollux
- Officiële namen: Pollux, β Geminorum, β Gem
- Catalogusaanduidingen: 78 Geminorum, HD 62509, HIP 37826, HR 2990
- Sterrenbeeld: Tweelingen
- Stertype: reuzenster
- Rechte klimming: 07h 45m 18.949s
- Declinatie: +28° 01' 34.316"
- Schijnbare magnitude: 1,14
- Massa: 1,9 zonsmassa’s
- Lichtkracht: 32,7 L
- Straal: 9,06 zonnestralen
- Oppervlaktetemperatuur: 4.586 K
- Afstand tot de aarde: 34 lichtjaar
- Rotatieperiode: ~660 dagen
Hoe vind je Pollux vanavond aan de hemel?
Pollux is een reuzenster die met een geel-oranje tint schijnt. Hij is helder genoeg (mag 1,14) om met het blote oog te zien. Laten we kijken wat kan helpen om zijn positie te bepalen.
Gebruik de Grote Wagen
Een manier om Pollux te vinden is met behulp van de Grote Wagen, een van de meest herkenbare sterpatronen aan de hemel. Trek een lijn door de “bak” van de Grote Wagen, vanaf de ster Megrez (waar de “bak” en de “steel” van de Grote Wagen samenkomen) via de ster Merak (die onderaan de bak staat, diagonaal vanaf Megrez), en volg die lijn totdat je twee sterren dicht bij elkaar ziet schitteren. Dat zijn Pollux en zijn “tweelingster” Castor.
Gebruik de sterren van Orion
Een andere manier om Pollux te vinden is door de sterren van Orion als gids te gebruiken. Je hoeft alleen maar Rigel en Alnitak te vinden (heldere sterren in Orion), een lijn door ze heen te trekken en die naar het noorden te verlengen.
Wil je beter worden in sterren vinden? Doe onze quiz en oefen met het lokaliseren van de helderste sterren aan de hemel met behulp van andere sterren en sterrenbeelden!
Gebruik apps voor sterrenkijken
Nog een manier om Pollux te vinden is het gebruik van een app voor sterrenkijken, zoals Sky Tonight. Met deze app kun je de locatie van de ster met een paar tikken controleren. Bekijk de afbeelding hieronder of volg de videogids en zie zelf hoe makkelijk het is!
Je kunt de twee methoden ook combineren: probeer Pollux eerst te vinden met de Grote Wagen of met de sterren van Orion, en controleer daarna met Sky Tonight of je goed zit.
Wanneer is Pollux zichtbaar aan de hemel?
Als onderdeel van het sterrenbeeld van de dierenriem Tweelingen is Pollux alleen in bepaalde maanden aan de nachtelijke hemel zichtbaar. De beste tijd om de ster te zien is van december tot maart in het grootste deel van de wereld. Houd er rekening mee dat Tweelingen van 21 juni tot 20 juli de Zon herbergt, waardoor Pollux overdag aan de hemel staat.
Aankomende gebeurtenissen met Pollux: wanneer je de ster naast de Maan en planeten kunt zien in 2026
Pollux staat dicht bij de ecliptica, dus de Maan en planeten komen er van tijd tot tijd in de buurt. Hieronder vind je de lijst met hemelverschijnselen met Pollux. Je kunt ook het tabblad “Gebeurtenissen” bekijken in de Sky Tonight-kalender: daar vind je nuttige details over aankomende hemelverschijnselen.
17-19 september: Mars dicht bij Pollux
- Tijd van dichtste nadering: 17 september, 15:40 GMT
- Afstand bij dichtste nadering: 5°53′
- Tijd van conjunctie: 19 september, 03:55 GMT
- Afstand bij conjunctie: 5°59′
Op 17-19 september passeert Mars (mag 1.2) dicht bij Pollux in Tweelingen. Je kunt ze na lokale middernacht met het blote oog zien. Het paar valt vooral op door hun warme kleuren: Pollux schittert geel-oranje, terwijl Mars een duidelijk roodachtige gloed heeft.
| Stad | Beste tijd (lokaal) | Scheiding | Hoogte, Mars / Pollux |
|---|---|---|---|
| Amsterdam, Nederland | 17 sep, 06:46 CEST | 5°54′ | 43.7° / 47.5° |
| Rotterdam, Nederland | 17 sep, 06:44 CEST | 5°54′ | 43.9° / 47.7° |
| Brussel, België | 17 sep, 06:44 CEST | 5°54′ | 43.9° / 47.8° |
| Antwerpen, België | 17 sep, 06:45 CEST | 5°54′ | 43.9° / 47.7° |
| Paramaribo, Suriname | 17 sep, 05:27 SRT | 5°55′ | 43.8° / 39.5° |
| Willemstad, Curaçao | 17 sep, 05:48 AST | 5°55′ | 51.7° / 49.1° |
25–26 september: Mars staat op één lijn met Pollux en Castor
Op 25 en 26 september vormen Mars (mag 1,2), Pollux (mag 1,1) en Castor (mag 1,6) een bijna volmaakt rechte lijn aan de hemel vóór zonsopkomst. Pollux staat tussen Mars en Castor; de hele lijn beslaat ongeveer 12°. Zoek het drietal vóór zonsopkomst boven de oostelijke horizon. Alle drie de objecten zijn met het blote oog zichtbaar.
| Stad | Tijdzone | Begin waarneming | Beste tijd | Einde waarneming | Hoogte van Mars | Hoogte van Pollux | Hoogte van Castor |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Amsterdam, Nederland | CEST (UTC+2) | 25 sep, 02:40 | 25 sep, 06:17 | 25 sep, 06:55 | 42° | 50° | 54° |
| Rotterdam, Nederland | CEST (UTC+2) | 25 sep, 02:45 | 25 sep, 06:20 | 25 sep, 07:00 | 43° | 50° | 54° |
| Den Haag, Nederland | CEST (UTC+2) | 25 sep, 02:45 | 25 sep, 06:20 | 25 sep, 07:00 | 43° | 50° | 54° |
| Utrecht, Nederland | CEST (UTC+2) | 25 sep, 02:40 | 25 sep, 06:17 | 25 sep, 06:55 | 43° | 50° | 54° |
| Groningen, Nederland | CEST (UTC+2) | 25 sep, 02:30 | 25 sep, 06:09 | 25 sep, 06:50 | 42° | 49° | 54° |
- Begin van de waarneming: alle drie de objecten staan minstens 10° boven de horizon.
- Beste tijd: de zon staat ongeveer 12° onder de horizon, wat de beste balans biedt tussen een donkere hemel en de hoogte van de objecten.
- Einde van de waarneming: de zon staat ongeveer 6° onder de horizon; door de helderder wordende hemel zijn de objecten moeilijker te zien.
- De hoogtes gelden voor de “beste tijd”.
Helderheid van de ster Pollux
Pollux heeft een schijnbare magnitude van 1,14, waardoor hij helder is en gemakkelijk met het blote oog te zien. Het is de helderste ster in Tweelingen, wat verrassend kan lijken omdat hij als Beta Geminorum is aangeduid.
De helderste ster in Tweelingen, maar geen Alfa
Bij het bestuderen van sterren heb je waarschijnlijk gemerkt dat de helderste ster in een sterrenbeeld meestal wordt aangeduid met de Griekse letter Alfa. In Tweelingen is Castor echter de Alfa-ster, terwijl Pollux Beta is. Dit naamgevingssysteem werd in 1603 ontwikkeld door de Duitse astronoom Johann Bayer. In dit systeem lijken de sterren binnen een sterrenbeeld gerangschikt van helderst naar zwakst. Maar destijds konden astronomen de helderheid van sterren niet nauwkeurig meten, dus ordende Bayer ze op magnitudeklasse (eerste magnitude, tweede magnitude, enzovoort). Binnen elke klasse waren de sterren niet noodzakelijk op helderheid gerangschikt. Bovendien kende Bayer soms letters aan sterren toe op basis van hun positie binnen een sterrenbeeld, hun volgorde van opkomst, of om historische of mythologische redenen.
Pollux vs Castor: welke “tweelingster” is helderder?
Pollux en Castor staan bekend als de “tweelingsterren” van Tweelingen, maar ze zijn niet even helder. Pollux is de helderste van de twee, met een schijnbare visuele magnitude van 1,14, terwijl Castor een schijnbare magnitude van 1,58 heeft. Omdat de magnitudeschaal omgekeerd werkt — hoe lager het getal, hoe helderder het object — overstraalt Pollux Castor aan de nachtelijke hemel. In feite betekent dit verschil dat Pollux ongeveer 1,5 keer helderder lijkt dan Castor.
Het verschil is nog steeds subtiel, maar onder een heldere hemel kun je het merken. Pollux oogt ook warmer, met een geel-oranje tint. Castor lijkt iets zwakker en blauwwit.
Mythologie van de Dioscuren Castor en Pollux
In de Griekse mythologie waren Pollux, ook bekend als Polydeuces, en zijn tweelingbroer Castor zonen van de Spartaanse koningin Leda. Castor was de sterfelijke zoon van koning Tyndareus, terwijl Pollux de onsterfelijke zoon van Zeus was. De tweeling was onafscheidelijk, en toen Castor stierf, vroeg Pollux aan Zeus of de twee de onsterfelijkheid mochten delen; daarop plaatste Zeus hen beiden aan de hemel als het sterrenbeeld Tweelingen. Vanwege deze mythe worden Castor en Pollux vaak de “tweelingsterren” genoemd, hoewel de sterren niet aan elkaar verwant zijn.
Veelgestelde vragen over de ster Pollux
Wat voor soort ster is Pollux?
Pollux is een oranje reuzenster van het spectraaltype K0 IIIb. Het is een geëvolueerde ster die het grootste deel van de waterstof in zijn kern heeft opgebruikt en zich nu in een late fase van de sterevolutie bevindt, waarschijnlijk met waterstofverbranding in een schil rond de kern en mogelijk heliumfusie in de kern. De “III” in zijn spectraaltype betekent dat Pollux een reuzenster is, terwijl de “b” aangeeft dat hij minder lichtkrachtig is dan gemiddelde sterren in deze klasse.
Wil je weten hoe sterren in de loop van de tijd veranderen en waarom hun uiterlijk afhangt van hun levensfase? Bekijk dan onze infographic over de levenscyclus van sterren.
Welke kleur heeft Pollux?
Pollux heeft een geel-oranje kleur, al kan de exacte tint variëren afhankelijk van de gevoeligheid van je ogen en de omstandigheden aan de hemel. Hij wordt geclassificeerd als een K0 IIIb-ster: een oranje reus, iets koeler dan de Zon, die de waterstof in zijn kern heeft opgebruikt. Door zijn warme kleur is Pollux ook gemakkelijk te onderscheiden van zijn “tweelingster” Castor, die blauwwit schijnt.
Van welk sterrenbeeld maakt Pollux deel uit?
Pollux is de helderste ster in het sterrenbeeld Tweelingen. Samen met Castor, zijn “tweelingster”, vertegenwoordigen ze de hoofden van de hemelse broers.
Hoe ver staat Pollux van de aarde?
De ster Pollux staat op ongeveer 34 lichtjaar van de aarde, waardoor hij de dichtstbijzijnde reuzenster bij ons Zonnestelsel is. Bekijk onze infographic over afstanden meten in de ruimte om beter te begrijpen wat een lichtjaar betekent.
Wie zijn Castor en Pollux in de Griekse mythologie?
Castor en Pollux zijn de mythologische tweeling die bekendstaat als de Dioscuren. In de Griekse mythologie waren zij de zonen van Leda: Pollux was de onsterfelijke zoon van Zeus, terwijl Castor de sterfelijke zoon was van koning Tyndareus van Sparta.
Heeft Pollux een planeet?
Van Pollux is bekend dat hij een planeet in een baan om zich heen heeft, Pollux b of Thestias genoemd. Deze gasreus-exoplaneet werd in 2006 ontdekt. Hij draait om zijn moederster op een afstand die vergelijkbaar is met die van Mars tot onze Zon.
Pollux, de helderste ster van Tweelingen: belangrijkste feiten
Pollux is de helderste ster in Tweelingen en de beroemde “tweelingster” van Castor. De ster schijnt met een geel-oranje kleur en is gemakkelijk met het blote oog te observeren als je weet waar je moet kijken. Wil je Pollux nu aan jouw hemel vinden? Open dan de gratis Sky Tonight-app en zoek de ster op naam: de app toont de exacte positie voor jouw locatie. Voeg Pollux toe aan je observatielijst en ontdek verder onze infographic over 15 gemakkelijk te vinden sterren!
