Spica: De Helderste Ster van Maagd
Zeg hallo tegen Spica, de heldere blauwachtige Alpha-ster van Maagd! Deze verbluffende ster verschijnt vaak dicht bij de maan en planeten aan de hemel. Wil je ervoor zorgen dat je het ziet? Laat de Star Walk 2 app je er direct naartoe leiden. Ontdek meer over Spica en zijn komende hemelverschijnselen.
Inhoud
- Spica: sleutelgegevens
- Hoe vind je Spica
- Wanneer Spica te zien
- De helderste ster van Maagd, Spica, is eigenlijk 2 sterren
- Meer feiten over Spica
- Wat is Spica: de kern
Spica: sleutelgegevens
- Officiële namen: Spica, Alpha Virginis, α Vir
- Alternatieve namen: Azimech, Spica Virginis
- Catalogusbenamingen: 67 Virginis, HD 116658, HIP 65474, HR 5056
- Sterrenbeeld: Maagd
- Type ster: dubbelstersysteem
- Rechte klimming: 13u 25m 11.58s
- Declinatie: −11° 09′ 40.8″
- Schijnbare magnitude: 1.0
- Massa: 11.43 zonnemassa's
- Luminositeit: 20,512 L
- Straal: 7.47 zonneradius
- Oppervlaktetemperatuur: 20,900 K
- Afstand van de Aarde: 250 lichtjaar
- Rotatieperiode: 4 dagen
Hoe vind je Spica
De blauw-witte ster Spica in het sterrenbeeld Maagd is helder genoeg (mag 1.0) om met het blote oog te zien. Hier is wat je kan helpen om de locatie van Spica te vinden.
Gebruik de Grote Beer
Een manier om Spica te lokaliseren is door gebruik te maken van de Grote Beer – een van de meest herkenbare sterpatronen aan de hemel. Verleng de bocht van de steel van de Grote Beer om Arcturus te vinden, en ga dan ongeveer even ver door om Spica te bereiken.
Gebruik sterrenkijk-apps
Een andere handige manier om Spica te vinden is door het gebruik van een sterrenkijk-app zoals Sky Tonight. Het biedt realtime informatie over hemellichamen en hun locaties. Met deze gratis app kun je Spica in een paar eenvoudige stappen vinden:
- Open de zoekbalk van de app en typ “Spica.”
- Tik op de blauwe doelknop rechts van het overeenkomende resultaat. De app toont je de positie van de ster op de sterrenkaart.
- Tik op de blauwe kompasknop rechtsonder op het scherm. De app gebruikt de locatie van je apparaat om het schermbeeld met de echte hemel boven je uit te lijnen.
- Volg de witte pijl totdat je Spica op het scherm en in de echte hemel ziet.
Wanneer Spica te zien
Als onderdeel van een dierenriemconstellatie, kan Spica in bepaalde maanden aan de hemel worden gezien. De beste tijd om de ster te observeren is van maart tot eind juni. Houd er rekening mee dat van half september tot eind oktober de Zon Maagd bezoekt, dus Spica bevindt zich overdag aan de hemel.
Bekijk Spica naast de Maan
Spica is een van de vier helderste sterren die zeer dicht bij de ecliptica liggen — het jaarlijkse pad van de Zon langs de hemel (de andere drie zijn Antares, Regulus en Aldebaran). Omdat Spica zo dicht bij dit pad staat, passeren de Maan en de planeten vaak in haar buurt. Laten we kijken naar de komende gebeurtenissen waarbij Spica een rol speelt.
20–21 juli 2026: de Maan en Spica
- Tijdstip van dichtste nadering: 02:08 GMT (21 juli, 04:08 CEST)
- Afstand bij dichtste nadering: 2°09′
- Tijdstip van conjunctie: 04:04 GMT (21 juli, 06:04 CEST)
- Afstand bij conjunctie: 2°24′
Op 20–21 juli passeert de halfverlichte Maan dicht bij Spica (mag 1,0). Zoek het tweetal na zonsondergang in de avondhemel; de beste avond hangt af van je locatie. De waarneemomstandigheden zijn beter op het zuidelijk halfrond, waar de Maan en Spica veel hoger aan de hemel staan en langer zichtbaar blijven.
Naast de samenstand van de Maan en Spica valt Venus (mag −4,2) na zonsondergang op, vooral vanaf zuidelijke breedtegraden, waar de planeet hoger boven de horizon staat.
| Stad | Beste moment (lokale tijd) | Afstand | Hoogte, Maan / Spica / Venus |
|---|---|---|---|
| Londen | 20 jul., 21:56 BST | 4,2° | 10° / 13° / 7° |
| New York | 20 jul., 20:55 EDT | 3,1° | 25° / 28° / 17° |
| Los Angeles | 20 jul., 20:31 PDT | 3,0° | 33° / 36° / 21° |
| Lagos | 20 jul., 19:29 WAT | 4,9° | 61° / 65° / 35° |
| Singapore | 21 jul., 19:39 SGT | 5,4° | 69° / 70° / 37° |
| Delhi | 21 jul., 19:45 IST | 6,8° | 39° / 41° / 25° |
| Sydney | 21 jul., 17:35 AEST | 3,3° | 70° / 67° / 34° |
| Auckland | 21 jul., 17:56 NZST | 2,6° | 67° / 64° / 33° |
| Paramaribo | 20 jul., 21:04 UTC−3 | 3,1° | 41° / 44° / 10° |
| Willemstad | 20 jul., 21:02 AST | 2,9° | 38° / 41° / 10° |
| Oranjestad | 20 jul., 21:06 AST | 2,9° | 38° / 41° / 10° |
Onder de sterren zijn Regulus (mag 1,4), Arcturus (mag 0,1) en Antares (mag 1,0), het roodachtige hart van Schorpioen, gemakkelijk met het blote oog te vinden aan de avondhemel.
17 augustus 2026: de Maan en Spica
- Tijdstip van dichtste nadering: 10:33 GMT (12:33 CEST)
- Afstand bij dichtste nadering: 2°14′
- Tijdstip van conjunctie: 12:31 GMT (14:31 CEST)
- Afstand bij conjunctie: 2°27′
Op 17 augustus komt de wassende maansikkel dicht bij Spica (mag 1,0). Dit evenement is veel beter te zien op het zuidelijk halfrond, waar het tweetal ’s avonds hoog aan de hemel staat. Ten noorden van de evenaar gaan de Maan en Spica kort na de zon onder, waardoor de zichtbaarheid beperkt is.
Ten westen van de Maan en Spica zie je Venus (mag −4,5), de helderste planeet aan de avondhemel. De planeet valt vooral op vanaf het zuidelijk halfrond, terwijl noordelijke waarnemers een vrije horizon nodig hebben om Venus vóór het ondergaan te zien.
| Stad | Beste moment (lokale tijd) | Afstand | Hoogte, Maan / Spica / Venus |
|---|---|---|---|
| Londen | Objecten staan te laag om comfortabel waar te nemen | — | — |
| New York | 16 aug., 20:22 EDT | 6,5° | 13° / 17° / 13° |
| Los Angeles | 16 aug., 20:05 PDT | 5,3° | 19° / 23° / 17° |
| Lagos | 17 aug., 19:22 WAT | 4,6° | 44° / 43° / 33° |
| Singapore | 17 aug., 19:35 SGT | 2,7° | 45° / 47° / 35° |
| Delhi | 17 aug., 19:24 IST | 3,3° | 25° / 27° / 21° |
| Sydney | 17 aug., 17:53 AEST | 2,9° | 51° / 52° / 39° |
| Auckland | 17 aug., 18:15 NZST | 3,5° | 49° / 51° / 38° |
| Paramaribo | 17 aug., 19:16 UTC−3 | 6,4° | 45° / 43° / 33° |
| Willemstad | 16 aug., 20:42 AST | 6,6° | 15° / 21° / 10° |
| Oranjestad | 16 aug., 20:46 AST | 6,5° | 15° / 21° / 10° |
Als extra doelen voor het blote oog kun je zoeken naar Arcturus (mag 0,1) en Antares (mag 1,0), die roodachtig aan de avondhemel gloeit. Zuidelijke waarnemers kunnen ook genieten van Alpha Centauri (mag −0,3), een van de helderste sterren die vanaf de aarde zichtbaar zijn.
13 september 2026: de Maan en Spica
- Tijdstip van dichtste nadering: 19:39 GMT (21:39 CEST)
- Afstand bij dichtste nadering: 2°12′
- Tijdstip van conjunctie: 21:35 GMT (23:35 CEST)
- Afstand bij conjunctie: 2°25′
Op 13 september passeert de dunne wassende maansikkel dicht bij Spica (mag 1,0). Het tweetal is moeilijk te zien vanaf het noordelijk halfrond, omdat het bijna tegelijk met de zon ondergaat. Op het zuidelijk halfrond staan de Maan en Spica relatief hoog aan de avondhemel en zijn ze veel gemakkelijker te zien.
Niet ver van de maansikkel schittert Venus (mag −4,8) als de helderste planeet aan de hemel, wat het tafereel extra mooi maakt, vooral voor waarnemers op het zuidelijk halfrond. Mercurius (mag −0,5) staat ook in de buurt, maar is in de gloed van de schemering zeer moeilijk te zien.
| Stad | Beste moment (lokale tijd) | Afstand | Hoogte, Maan / Spica / Venus |
|---|---|---|---|
| Londen, New York, Los Angeles | Objecten staan te laag om comfortabel waar te nemen | — | — |
| Lagos | 13 sep., 19:09 WAT | 3,1° | 18° / 21° / 26° |
| Singapore | 14 sep., 19:25 SGT | 8,1° | 27° / 22° / 28° |
| Delhi | 14 sep., 18:52 IST | 9,4° | 14° / 12° / 14° |
| Sydney | 14 sep., 18:11 AEST | 6,3° | 33° / 26° / 35° |
| Auckland | 14 sep., 18:37 NZST | 5,5° | 32° / 26° / 35° |
| Paramaribo | 13 sep., 19:03 UTC−3 | 2,8° | 20° / 21° / 26° |
| Willemstad | 13 sep., 18:59 AST | 3,0° | 18° / 19° / 23° |
| Oranjestad | 13 sep., 19:04 AST | 3,0° | 18° / 19° / 23° |
Zoek daarnaast naar Arcturus (mag 0,1), de roodachtige Antares (mag 1,0) en Alpha Centauri (mag −0,3), een van de helderste sterren aan de nachthemel.
11 oktober 2026: de Maan en Spica
- Tijdstip van dichtste nadering: 04:18 GMT (06:18 CEST)
- Afstand bij dichtste nadering: 2°08′
- Tijdstip van conjunctie: 06:10 GMT (08:10 CEST)
- Afstand bij conjunctie: 2°20′
Op 11 oktober passeert de extreem dunne Maan, net na Nieuwe Maan, dicht bij Spica (mag 1,0). Het tweetal is zeer moeilijk te zien, omdat het dicht bij de zon aan de hemel staat.
Betere kansen om de Maan bij Spica te zien komen in de daaropvolgende maanden, wanneer het tweetal verder van de zon staat en vóór zonsopkomst hoger aan de hemel verschijnt.
7 november 2026: de Maan en Spica
- Tijdstip van dichtste nadering: 11:29 GMT (12:29 CET)
- Afstand bij dichtste nadering: 2°10′
- Tijdstip van conjunctie: 13:23 GMT (14:23 CET)
- Afstand bij conjunctie: 2°23′
Op 7 november passeert de dunne afnemende maansikkel dicht bij Spica (mag 1,0). De heldere Venus (mag −4,5) schittert ook heel dicht bij de Maan, op ongeveer 1°, en is veel gemakkelijker te zien dan Spica. Het mooie trio staat laag aan de ochtendhemel vóór zonsopkomst — zoek het met het blote oog of met een verrekijker in het oostzuidoosten.
| Stad | Beste moment (lokale tijd) | Afstand | Hoogte, Maan / Spica / Venus |
|---|---|---|---|
| Londen | Objecten staan te laag om comfortabel waar te nemen | — | — |
| New York | 7 nov., 06:04 EST | 2,6° | 11° / 12° / 12° |
| Los Angeles | 7 nov., 05:52 PST | 3,2° | 11° / 13° / 14° |
| Lagos | 7 nov., 06:12 WAT | 3,2° | 17° / 14° / 15° |
| Singapore | 7 nov., 06:24 SGT | 6,4° | 20° / 14° / 15° |
| Delhi | 7 nov., 06:12 IST | 5,4° | 18° / 14° / 14° |
| Sydney | Objecten staan te laag om comfortabel waar te nemen | — | — |
| Auckland | Objecten staan te laag om comfortabel waar te nemen | — | — |
| Paramaribo | 7 nov., 06:06 UTC−3 | 2,0° | 16° / 15° / 15° |
| Willemstad | 7 nov., 05:48 AST | 2,0° | 10° / 10° / 11° |
| Oranjestad | 7 nov., 05:53 AST | 2,0° | 10° / 10° / 11° |
Ook andere heldere objecten zijn vóór zonsopkomst zichtbaar. Mars (mag 0,8) en Jupiter (mag −2,0) schitteren hoger aan de ochtendhemel; Arcturus (mag 0,1) en Regulus (mag 1,4) zijn gemakkelijk te vinden tussen de omringende sterren.
4 december 2026: de Maan en Spica
- Tijdstip van dichtste nadering: 17:17 GMT (18:17 CET)
- Afstand bij dichtste nadering: 2°19′
- Tijdstip van conjunctie: 19:19 GMT (20:19 CET)
- Afstand bij conjunctie: 2°33′
Op 4 december passeert de afnemende maansikkel dicht bij Spica (mag 1,0). Zoek het tweetal vóór zonsopkomst aan de ochtendhemel, boven de oostzuidoostelijke horizon.
De heldere Venus (mag −4,7) schittert ook in de buurt en vormt een bijna rechte lijn met de Maan en Spica. Venus is veel gemakkelijker te zien dan Spica, dus je kunt de planeet — samen met de maansikkel — gebruiken als gids om de helderste ster van Maagd te vinden.
| Stad | Beste moment (lokale tijd) | Afstand | Hoogte, Maan / Spica / Venus |
|---|---|---|---|
| Londen | 4 dec., 07:08 GMT | 5,7° | 25° / 24° / 24° |
| New York | 4 dec., 06:33 EST | 3,8° | 31° / 31° / 30° |
| Los Angeles | 4 dec., 06:15 PST | 2,9° | 34° / 35° / 32° |
| Lagos | 4 dec., 06:21 WAT | 6,1° | 48° / 42° / 36° |
| Singapore | 5 dec., 06:31 SGT | 4,1° | 39° / 42° / 35° |
| Delhi | 5 dec., 06:33 IST | 5,4° | 32° / 38° / 34° |
| Sydney | 5 dec., 05:08 AEDT | 1,9° | 28° / 27° / 20° |
| Auckland | 5 dec., 05:24 NZDT | 1,6° | 26° / 25° / 18° |
| Amsterdam | 4 dec., 07:51 CET | 5,8° | 24° / 24° / 23° |
| Rotterdam | 4 dec., 07:51 CET | 5,8° | 25° / 24° / 24° |
| Antwerpen | 4 dec., 07:49 CET | 5,8° | 25° / 25° / 24° |
De hemel vóór zonsopkomst biedt meer dan alleen de uitlijning van de Maan, Spica en Venus. Kijk hoger aan de hemel naar een nauwe groepering van de heldere Jupiter (mag −2,2), de roodachtige Mars (mag 0,4) en Regulus (mag 1,4). In het oosten voegt Arcturus (mag 0,1) nog een helder object voor het blote oog toe.
De helderste ster van Maagd, Spica, is eigenlijk 2 sterren
Spica is niet één enkele ster: het is een dubbelsterrensysteem, dat bestaat uit twee sterren bekend als Spica A en Spica B. Deze sterren draaien zo dicht om elkaar heen dat ze zelfs door een telescoop niet als twee sterren kunnen worden onderscheiden. Bovendien vervormt hun onderlinge zwaartekracht ze tot een ovale vorm.
Spica A
Spica A is de grotere en massievere ster van het paar. Het is een blauw-witte reusster die met een lichtkracht schijnt die meer dan 2.000 keer die van onze Zon is: 80% van het licht in het sterrensysteem komt van Spica A. Met een diameter die ongeveer 10 keer groter is dan die van de Zon, is Spica A een indrukwekkend hemellichaam.
Spica B
Spica B is een kleinere en minder massieve component van het sterrensysteem. Het is een blauw-witte hoofdreeksster, wat betekent dat het nog steeds waterstof in zijn kern verbrandt. Hoewel kleiner dan Spica A, is Spica B nog steeds zeven keer groter dan onze Zon.
Meer feiten over Spica
Heldere ster aan de nachtelijke hemel
Spica is de helderste ster in het sterrenbeeld Maagd. Bovendien staat het gerangschikt als de 15e helderste ster in het algemeen (of 16e, als je de Zon meetelt).
Korenaar in de hand van Maagd
De naam "Spica" komt van het Latijnse woord voor "korenaar", omdat het een enkele halm tarwe voorstelt die wordt vastgehouden door Demeter - de godin van de landbouw in de Griekse mythologie, die geassocieerd werd met het sterrenbeeld Maagd.
Gidsster
Spica staat vermeld onder de 57 navigatiesterren. Vanwege zijn helderheid en nabijheid tot de ecliptica wordt Spica vaak gebruikt als een navigatiepunt voor ruimtevaartuigen en satellieten.
Onderdeel van de Lente Driehoek en de Grote Diamant
Spica maakt deel uit van twee asterismen: de Lente Driehoek (samen met Arcturus in het sterrenbeeld Ossenhoeder en Regulus in het sterrenbeeld Leeuw), en de Grote Diamant (samen met Arcturus in het sterrenbeeld Ossenhoeder, Denebola in het sterrenbeeld Leeuw, en Cor Caroli in de Jachthonden).
De verduisteringen van Spica komen in cycli
Spica ligt ongeveer 2° ten zuiden van de ecliptica. Ondertussen zwerft de Maan tussen 5° ten noorden en 5° ten zuiden van de ecliptica en keert elke 18,6 jaar terug naar dezelfde positie. Deze geometrie veroorzaakt lange perioden waarin de Maan net boven of onder Spica passeert, gevolgd door meerdere maanden waarin ze er regelmatig voorlangs schuift — wat een cyclus van verduisteringen* oplevert.
De laatste verduisteringencyclus liep van 16 juni 2024 tot 17 november 2025. Nu passeert de Maan elke maand ten zuiden van Spica. De volgende reeks van ongeveer 20 verduisteringen (waaronder gedeeltelijke en grazende verduisteringen) zal plaatsvinden tussen 12 februari 2031 en 15 juli 2032. Daarna zal de Maan zich enkele jaren ten noorden van Spica bevinden voordat ze de ster opnieuw ontmoet op 4 januari 2043.
*Een verduistering vindt plaats wanneer de Maan voor een verder gelegen hemelobject, zoals een ster of planeet, schuift en het tijdelijk aan het zicht onttrekt in sommige regio’s op aarde.
Wat is Spica: de kern
Spica is de helderste ster in het sterrenbeeld Maagd. De ster passeert vaak dichtbij de Maan en planeten – de volgende evenementen staan vermeld in de sectie "Wanneer Spica te zien" van dit artikel. Je kunt Spica lokaliseren door de Grote Beer te gebruiken of sterrenkijk-apps zoals Sky Tonight en Star Walk 2.
