Spica: De Helderste Ster van Maagd
Zeg hallo tegen Spica, de heldere blauwachtige Alpha-ster van Maagd! Deze verbluffende ster verschijnt vaak dicht bij de maan en planeten aan de hemel. Wil je ervoor zorgen dat je het ziet? Laat de Star Walk 2 app je er direct naartoe leiden. Ontdek meer over Spica en zijn komende hemelverschijnselen.
Inhoud
- Spica: sleutelgegevens
- Hoe vind je Spica
- Wanneer Spica te zien
- De helderste ster van Maagd, Spica, is eigenlijk 2 sterren
- Meer feiten over Spica
- Wat is Spica: de kern
Spica: sleutelgegevens
- Officiële namen: Spica, Alpha Virginis, α Vir
- Alternatieve namen: Azimech, Spica Virginis
- Catalogusbenamingen: 67 Virginis, HD 116658, HIP 65474, HR 5056
- Sterrenbeeld: Maagd
- Type ster: dubbelstersysteem
- Rechte klimming: 13u 25m 11.58s
- Declinatie: −11° 09′ 40.8″
- Schijnbare magnitude: 1.0
- Massa: 11.43 zonnemassa's
- Luminositeit: 20,512 L
- Straal: 7.47 zonneradius
- Oppervlaktetemperatuur: 20,900 K
- Afstand van de Aarde: 250 lichtjaar
- Rotatieperiode: 4 dagen
Hoe vind je Spica
De blauw-witte ster Spica in het sterrenbeeld Maagd is helder genoeg (mag 1.0) om met het blote oog te zien. Hier is wat je kan helpen om de locatie van Spica te vinden.
Gebruik de Grote Beer
Een manier om Spica te lokaliseren is door gebruik te maken van de Grote Beer – een van de meest herkenbare sterpatronen aan de hemel. Verleng de bocht van de steel van de Grote Beer om Arcturus te vinden, en ga dan ongeveer even ver door om Spica te bereiken.
Gebruik sterrenkijk-apps
Een andere handige manier om Spica te vinden is door het gebruik van een sterrenkijk-app zoals Sky Tonight. Het biedt realtime informatie over hemellichamen en hun locaties. Met deze gratis app kun je Spica in een paar eenvoudige stappen vinden:
- Open de zoekbalk van de app en typ “Spica.”
- Tik op de blauwe doelknop rechts van het overeenkomende resultaat. De app toont je de positie van de ster op de sterrenkaart.
- Tik op de blauwe kompasknop rechtsonder op het scherm. De app gebruikt de locatie van je apparaat om het schermbeeld met de echte hemel boven je uit te lijnen.
- Volg de witte pijl totdat je Spica op het scherm en in de echte hemel ziet.
Wanneer Spica te zien
Als onderdeel van een dierenriemconstellatie, kan Spica in bepaalde maanden aan de hemel worden gezien. De beste tijd om de ster te observeren is van maart tot eind juni. Houd er rekening mee dat van half september tot eind oktober de Zon Maagd bezoekt, dus Spica bevindt zich overdag aan de hemel.
Bekijk Spica naast de Maan
Spica is een van de vier helderste sterren die zeer dicht bij de ecliptica liggen — het jaarlijkse pad van de Zon langs de hemel (de andere drie zijn Antares, Regulus en Aldebaran). Omdat Spica zo dicht bij dit pad staat, passeren de Maan en de planeten vaak in haar buurt. Laten we kijken naar de komende gebeurtenissen waarbij Spica een rol speelt.
27 mei 2026: Maan en Spica
- Tijdstip van de dichtste nadering: 13:16 GMT
- Afstand bij de dichtste nadering: 1°45′
- Tijdstip van de conjunctie: 14:54 GMT
- Afstand bij de conjunctie: 1°56′
Op 27 mei zal de wassende Maan dicht bij Spica (mag 1.0) schijnen. Het paar zal de hele avond en gedurende het grootste deel van de nacht zichtbaar zijn. Hoewel Spica helder genoeg is om met het blote oog te zien, kan de gloed van de Maan het iets moeilijker maken om haar te vinden; met een verrekijker krijg je dus een duidelijker beeld.
Diezelfde avond kun je ook enkele heldere planeten zien: Jupiter (mag -1.9), Venus (mag -4) en Mercurius (mag -0.9) zullen na zonsondergang zichtbaar zijn, al hangt hun hoogte boven de horizon af van je locatie. Let op: Mercurius zal moeilijk te zien zijn, omdat hij dicht bij de ondergaande Zon staat.
Je kunt ook zoeken naar enkele van de helderste sterren aan de hemel: Arcturus (mag 0.1) en Wega (mag 0.0) zullen voor veel waarnemers op het noordelijk halfrond gunstig staan, terwijl Sirius (mag -1.4), de helderste ster aan de nachtelijke hemel, gemakkelijker te zien zal zijn vanaf het zuidelijk halfrond.
23 juni 2026: Maan en Spica
- Tijdstip van de dichtste nadering: 19:07 GMT
- Afstand bij de dichtste nadering: 1°58′
- Tijdstip van de conjunctie: 20:56 GMT
- Afstand bij de conjunctie: 2°10′
Op 23 juni zal de voor 68% verlichte Maan dicht bij Spica (mag 1.0) schijnen en een prachtig gezicht aan de avondhemel vormen. Beide objecten zijn helder genoeg om met het blote oog te zien, dus deze dichte nadering is gemakkelijk waar te nemen zonder speciale apparatuur.
Diezelfde avond zullen de planeten Venus (mag -4.0) en Jupiter (mag -1.8) na zonsondergang schijnen. Mercurius (mag 1.1) staat ook in de buurt, maar zal lastig te zien zijn omdat hij laag boven de horizon blijft in de schemergloed — vooral voor waarnemers op het noordelijk halfrond.
Je kunt ook Arcturus (mag 0.1) en Antares (mag 1.0) hoog aan de hemel zien in beide hemisferen, terwijl Vega (mag 0.0) het gunstigst staat voor noordelijke waarnemers. Omdat al deze objecten helder genoeg zijn om met het blote oog te zien, vormen ze een mooie extra aanblik rond het Maan-Spica-paar.
21 juli 2026: Maan en Spica
- Tijdstip van de dichtste nadering: 02:08 GMT
- Afstand bij de dichtste nadering: 2°09′
- Tijdstip van de conjunctie: 04:04 GMT
- Afstand bij de conjunctie: 2°24′
Op 21 juli zal de halfverlichte Maan dicht langs Spica (mag 1.0) trekken. Zoek het paar aan de avondhemel na zonsondergang. De waarnemingsomstandigheden zijn beter op het zuidelijk halfrond, waar de Maan en Spica veel hoger aan de hemel verschijnen en langer zichtbaar blijven.
Naast het Maan-Spica-paar zal Venus (mag -4.2) na zonsondergang opvallen, vooral vanaf zuidelijke breedtegraden, waar de planeet hoger boven de horizon verschijnt.
Onder de sterren zullen Arcturus (mag 0.1) en Vega (mag 0.0) voor veel noordelijke waarnemers gunstig staan, terwijl Antares (mag 1.0), het roodachtige hart van Schorpioen, vanaf beide hemisferen gemakkelijk te vinden zal zijn aan de avondhemel.
17 augustus 2026: Maan en Spica
- Tijdstip van de dichtste nadering: 10:33 GMT
- Afstand bij de dichtste nadering: 2°14′
- Tijdstip van de conjunctie: 12:31 GMT
- Afstand bij de conjunctie: 2°27′
Op 17 augustus zal de toenemende maansikkel dicht bij Spica (mag 1.0) komen. Dit verschijnsel staat veel gunstiger voor waarnemers op het zuidelijk halfrond, waar het paar ’s avonds hoog aan de hemel verschijnt. Ten noorden van de evenaar gaan de Maan en Spica kort na zonsondergang onder, waardoor er slechts een korte zichtbaarheidsperiode overblijft.
Ten westen van de Maan en Spica kun je Venus (mag -4.5) zien, de helderste planeet aan de avondhemel. De planeet zal vooral vanaf het zuidelijk halfrond opvallend zijn, terwijl noordelijke waarnemers mogelijk een vrije horizon nodig hebben om haar vóór haar ondergang te zien.
Zoek voor extra objecten met het blote oog naar Antares (mag 1.0), die roodachtig gloeit aan de avondhemel. Vanaf noordelijke breedtegraden zal Vega (mag 0.0) de hemel boven je hoofd domineren, terwijl zuidelijke waarnemers kunnen genieten van Alpha Centauri (mag -0.3), een van de helderste sterren die vanaf de Aarde zichtbaar zijn.
13 september 2026: Maan en Spica
- Tijdstip van de dichtste nadering: 19:39 GMT
- Afstand bij de dichtste nadering: 2°12′
- Tijdstip van de conjunctie: 21:35 GMT
- Afstand bij de conjunctie: 2°25′
Op 13 september zal de smalle toenemende maansikkel dicht langs Spica (mag 1.0) trekken. Het paar zal moeilijk te observeren zijn vanaf het noordelijk halfrond, omdat het bijna tegelijk met de Zon ondergaat. Op het zuidelijk halfrond zullen de Maan en Spica relatief hoog aan de avondhemel verschijnen en veel gemakkelijker te zien zijn.
Niet ver van de maansikkel zal Venus (mag -4.8) schijnen als de helderste planeet aan de hemel, wat de scène nog mooier maakt — vooral voor waarnemers op het zuidelijk halfrond. Mercurius (mag -0.5) staat ook in de buurt, maar zal in de schemergloed zeer moeilijk te zien zijn.
Zoek daarnaast naar de roodachtige Antares (mag 1.0) aan de avondhemel en naar de blauw-witte Vega (mag 0.0), die voor veel noordelijke waarnemers hoog boven het hoofd zal staan. Zuidelijke waarnemers kunnen ook genieten van Alpha Centauri (mag -0.3), een van de helderste sterren aan de nachtelijke hemel.
De helderste ster van Maagd, Spica, is eigenlijk 2 sterren
Spica is niet één enkele ster: het is een dubbelsterrensysteem, dat bestaat uit twee sterren bekend als Spica A en Spica B. Deze sterren draaien zo dicht om elkaar heen dat ze zelfs door een telescoop niet als twee sterren kunnen worden onderscheiden. Bovendien vervormt hun onderlinge zwaartekracht ze tot een ovale vorm.
Spica A
Spica A is de grotere en massievere ster van het paar. Het is een blauw-witte reusster die met een lichtkracht schijnt die meer dan 2.000 keer die van onze Zon is: 80% van het licht in het sterrensysteem komt van Spica A. Met een diameter die ongeveer 10 keer groter is dan die van de Zon, is Spica A een indrukwekkend hemellichaam.
Spica B
Spica B is een kleinere en minder massieve component van het sterrensysteem. Het is een blauw-witte hoofdreeksster, wat betekent dat het nog steeds waterstof in zijn kern verbrandt. Hoewel kleiner dan Spica A, is Spica B nog steeds zeven keer groter dan onze Zon.
Meer feiten over Spica
Heldere ster aan de nachtelijke hemel
Spica is de helderste ster in het sterrenbeeld Maagd. Bovendien staat het gerangschikt als de 15e helderste ster in het algemeen (of 16e, als je de Zon meetelt).
Korenaar in de hand van Maagd
De naam "Spica" komt van het Latijnse woord voor "korenaar", omdat het een enkele halm tarwe voorstelt die wordt vastgehouden door Demeter - de godin van de landbouw in de Griekse mythologie, die geassocieerd werd met het sterrenbeeld Maagd.
Gidsster
Spica staat vermeld onder de 57 navigatiesterren. Vanwege zijn helderheid en nabijheid tot de ecliptica wordt Spica vaak gebruikt als een navigatiepunt voor ruimtevaartuigen en satellieten.
Onderdeel van de Lente Driehoek en de Grote Diamant
Spica maakt deel uit van twee asterismen: de Lente Driehoek (samen met Arcturus in het sterrenbeeld Ossenhoeder en Regulus in het sterrenbeeld Leeuw), en de Grote Diamant (samen met Arcturus in het sterrenbeeld Ossenhoeder, Denebola in het sterrenbeeld Leeuw, en Cor Caroli in de Jachthonden).
De verduisteringen van Spica komen in cycli
Spica ligt ongeveer 2° ten zuiden van de ecliptica. Ondertussen zwerft de Maan tussen 5° ten noorden en 5° ten zuiden van de ecliptica en keert elke 18,6 jaar terug naar dezelfde positie. Deze geometrie veroorzaakt lange perioden waarin de Maan net boven of onder Spica passeert, gevolgd door meerdere maanden waarin ze er regelmatig voorlangs schuift — wat een cyclus van verduisteringen* oplevert.
De laatste verduisteringencyclus liep van 16 juni 2024 tot 17 november 2025. Nu passeert de Maan elke maand ten zuiden van Spica. De volgende reeks van ongeveer 20 verduisteringen (waaronder gedeeltelijke en grazende verduisteringen) zal plaatsvinden tussen 12 februari 2031 en 15 juli 2032. Daarna zal de Maan zich enkele jaren ten noorden van Spica bevinden voordat ze de ster opnieuw ontmoet op 4 januari 2043.
*Een verduistering vindt plaats wanneer de Maan voor een verder gelegen hemelobject, zoals een ster of planeet, schuift en het tijdelijk aan het zicht onttrekt in sommige regio’s op aarde.
Wat is Spica: de kern
Spica is de helderste ster in het sterrenbeeld Maagd. De ster passeert vaak dichtbij de Maan en planeten – de volgende evenementen staan vermeld in de sectie "Wanneer Spica te zien" van dit artikel. Je kunt Spica lokaliseren door de Grote Beer te gebruiken of sterrenkijk-apps zoals Sky Tonight en Star Walk 2.
