Lentedriehoek: zo vind je dit heldere lente-asterisme
De Lentedriehoek is een helder asterisme van drie sterren — Arcturus, Spica en Regulus — die samen een grote driehoek vormen aan de nachtelijke lentehemel. Het is een van de makkelijkste sterpatronen om in de lente te herkennen, zowel voor beginners als voor ervaren sterrenkijkers. Probeer hem vanavond te vinden en controleer met de gratis Sky Tonight-app of je de Lentedriehoek goed hebt herkend. Lees verder en ontdek hoe je de Lentedriehoek vindt en onderweg allerlei wonderen aan de nachtelijke hemel kunt zien.
Inhoud
- Lentedriehoek: basisfeiten
- De Lentedriehoek waarnemen
- Sterren van de Lentedriehoek
- Deepsky-objecten in de Lentedriehoek
- Lentedriehoek: veelgestelde vragen
- Lentedriehoek: samengevat
Lentedriehoek: basisfeiten
- Rechte klimming: 10h 09m tot 14h 17m
- Declinatie: +19°06' tot –11°15'
- Oppervlakte: 880 vierkante graden
- Schijnbare grootte: 60°
- Helderste ster: Arcturus
- Beste zichtbaar in: april
De Lentedriehoek is een asterisme gevormd door Arcturus in de Ossenhoeder, Spica in de Maagd en Regulus in Leeuw. Sommige waarnemers gebruiken Denebola in plaats van Regulus om een kleinere versie van dit patroon te tekenen. De ecliptica loopt door dit deel van de hemel, waardoor de Maan en de planeten er vaak doorheen trekken.
De Lentedriehoek is groter dan de Zomerdriehoek en bijna zo breed als de Winterzeshoek. Ondanks zijn grootte en helderheid is hij veel minder bekend dan andere seizoensgebonden sterpatronen.
Is de Lentedriehoek een sterrenbeeld?
De Lentedriehoek is geen sterrenbeeld, maar een asterisme — een opvallend sterpatroon dat niet tot de officiële 88 sterrenbeelden behoort.
Astronomen gebruiken seizoensgebonden sterpatronen vaak om hun weg aan de hemel te vinden. Naast de Lentedriehoek zijn andere bekende seizoensgebonden asterismen:
- Winterzeshoek, zichtbaar op winteravonden;
- Zomerdriehoek, opvallend in de zomer;
- Grote Vierkant van Pegasus, een belangrijk patroon aan de herfsthemel.*
Opmerking: op het zuidelijk halfrond zijn de seizoenen voor deze asterismen omgekeerd.
De Lentedriehoek waarnemen
Hoe vind je de Lentedriehoek aan de hemel?
-
Begin met Arcturus: als je een driehoekig sterpatroon aan de hemel probeert te herkennen, is Arcturus het beste startpunt. Het is de helderste ster van de Lentedriehoek en een van de helderste sterren aan de hemel. Zoek eerst de Grote Steelpan, een asterisme in het sterrenbeeld Grote Beer. Volg daarna de boog van de steel van de Grote Steelpan. Die brengt je rechtstreeks naar Arcturus.
-
Zoek Spica: als je Arcturus eenmaal hebt gevonden, trek dan een rechte lijn van daar naar Spica. Spica is de helderste ster in het sterrenbeeld Maagd en staat ten zuidoosten van Arcturus.
-
Vind Regulus: de derde ster van de Lentedriehoek is Regulus, in het sterrenbeeld Leeuw. Kijk vanaf Arcturus en Spica naar het westen. Je ziet in Leeuw het asterisme de Sikkel, dat lijkt op een omgekeerd vraagteken. Regulus markeert de onderkant van deze vorm.
-
Ten oosten van Regulus kun je Denebola zien, die de staart van de Leeuw markeert. Hoewel die niet tot de officiële Lentedriehoek behoort, kan hij worden gebruikt als alternatief voor Regulus in een kleinere versie van het asterisme.
Om te controleren of je alle sterren goed hebt herkend, open je de Sky Tonight-app en ga je naar het zoekvenster. Begin “Lentedriehoek” in de zoekbalk te typen en tik, zodra het juiste resultaat verschijnt, op het blauwe doelicoon ernaast. De app laat je zien waar de Lentedriehoek aan jouw hemel staat. Richt je apparaat omhoog en de kaart op het scherm komt overeen met de hemel boven je.
Wanneer kun je de Lentedriehoek zien?
De Lentedriehoek is rond de equinox van maart aan de hemel te vinden en geldt op het noordelijk halfrond als een voorbode van de lente — vandaar de naam. In april is hij het makkelijkst te zien, wanneer hij zijn hoogste stand aan de nachtelijke hemel bereikt.
Waar is de Lentedriehoek zichtbaar?
Hij is zichtbaar vanaf zowel het noordelijk als het zuidelijk halfrond, maar op het noordelijk halfrond is hij in de lentemaanden het makkelijkst te zien.
Sterren van de Lentedriehoek
De sterren van de Lentedriehoek zijn Arcturus, Spica en Regulus. Soms wordt Denebola gebruikt in plaats van Regulus om een kleinere versie van het asterisme te vormen. Deze drie heldere sterren vormen een van de herkenbaarste driehoekspatronen aan de lentehemel. In dit gedeelte bekijken we de details van elke ster, waaronder het type, de magnitude en wat de ster zo bijzonder maakt. Ze zijn allemaal helder genoeg om met het blote oog te zien.
Ster Arcturus
- Andere namen: HIP 69673, HR 5340, HD 124897
- Type: rode reus
- Magnitude: –0.1
- Sterrenbeeld: Ossenhoeder
- Betekenis van de naam: bewaker van de beer (Grieks)
- Beschrijving: Arcturus is de helderste ster in het sterrenbeeld Ossenhoeder en een van de helderste sterren aan de nachtelijke hemel. Het is een rode reus op ongeveer 36 lichtjaar van de aarde, met een rood-oranje gloed. Door zijn warme, amberkleurige tint is hij een van de makkelijkst herkenbare sterren aan de nachtelijke hemel.
Ster Spica
- Andere namen: HIP 65474, HR 5056, HD 116658
- Type: dubbelster
- Magnitude: 1.0
- Sterrenbeeld: Maagd
- Betekenis van de naam: graanaar (Latijn)
- Beschrijving: Spica is de helderste ster in het sterrenbeeld Maagd en de 15e helderste ster aan de nachtelijke hemel. Het is een dubbelstersysteem dat bestaat uit Spica A (een zware blauwe reus) en Spica B (een blauw-witte hoofdreeksster die veel kleiner en moeilijker te zien is). Spica A zendt blauw-wit licht uit, waardoor hij met het blote oog licht blauwachtig oogt.
Ster Regulus
- Andere namen: HIP 49669, HR 3982, HD 87901
- Type: viervoudig stersysteem
- Magnitude: 1.4
- Sterrenbeeld: Leeuw
- Betekenis van de naam: kleine koning (Latijn)
- Beschrijving: Regulus is de helderste ster in het sterrenbeeld Leeuw. Hij markeert het hart van de Leeuw en straalt met een blauw-witte tint. In werkelijkheid is het een meervoudig stersysteem met in totaal minstens vier sterren. De hoofdster, Regulus A, is een dubbelster die bestaat uit een blauwe hoofdreeksster van spectraalklasse B8 en een begeleider die vermoedelijk een witte dwerg is.
Ster Denebola (een alternatief voor Regulus)
- Andere namen: HIP 57632, HR 4534, HD 102647
- Type: A-type hoofdreeksster
- Magnitude: 2.1
- Sterrenbeeld: Leeuw
- Betekenis van de naam: staart van de leeuw (Arabisch)
- Beschrijving: Denebola is de op een na helderste ster in Leeuw en markeert de staart van de Leeuw. Het is een hete A-type ster die aanzienlijk heter en lichtkrachtiger is dan onze Zon. De ster straalt een bleekwitte kleur uit, waardoor hij gemakkelijk te onderscheiden is aan de nachtelijke hemel.
Deepsky-objecten in de Lentedriehoek
De Lentedriehoek vormt een toegangspoort tot enkele opvallende deepsky-objecten. In ons speciale artikel vind je meer deepsky-objecten die in april het best zichtbaar zijn.
Leo-triplet
Het Leo-triplet is een groep van drie spiraalstelsels (M65, M66 en NGC 3628, ook wel het Hamburgerstelsel genoemd) die gravitatiegewijs op elkaar inwerken. Vanaf de aarde gezien staan deze stelsels onder verschillende hoeken gekanteld. NGC 3628 ziet eruit als een dunne lijn, terwijl M65 en M66 hun spiraalvorm laten zien. Om alle drie de stelsels samen te bekijken, heb je minstens een 4-inch-telescoop nodig. Met een 10x50-verrekijker kun je meestal alleen M65 en M66 zien; die verschijnen als zwakke, wazige vlekjes, terwijl NGC 3628 meestal een telescoop vereist.
Objecten in de Virgocluster
Een van de redenen waarom de Lentedriehoek belangrijk is voor waarnemers, is dat hij in de richting van de Virgocluster wijst — een van de rijkste sterrenstelselgebieden die vanaf de aarde zichtbaar zijn.
De Virgocluster bevat meer dan duizend sterrenstelsels en ligt op ongeveer 55 miljoen lichtjaar afstand. Veel van de helderste leden bevinden zich tussen de sterren Spica en Denebola.
Onder amateurastronomen wordt deze regio vaak het “Rijk van de sterrenstelsels” genoemd. Met een kleine telescoop onder een donkere hemel kunnen waarnemers meerdere sterrenstelsels in één beeldveld zien.
Virgo A (stelsel M87)
Een ander beroemd object in deze regio is het superreusachtige elliptische sterrenstelsel M87, dat zich in de Virgocluster bevindt op ongeveer 55 miljoen lichtjaar afstand. M87 werd in 2019 wereldwijd bekend toen astronomen met de Event Horizon Telescope voor het eerst een beeld maakten van het zwarte gat in het centrum ervan. In amateurtelescopen ziet M87 eruit als een heldere elliptische gloed.
Siamese Tweelingstelsels (NGC 4567 en NGC 4568)
De Siamese Tweelingstelsels, ook wel de Vlinderstelsels genoemd, zijn de op elkaar inwerkende spiraalstelsels NGC 4567 en NGC 4568 in Maagd. Deze stelsels zijn bezig met elkaar te versmelten. NGC 4567 en NGC 4568 liggen allebei in het sterrenbeeld Maagd en staan op ongeveer 60 miljoen lichtjaar van de aarde. Met een verrekijker kun je het paar misschien zien als zwakke, wazige veegjes, maar alle details van de stelsels zie je het best met een telescoop.
Ogenstelsels
De Ogenstelsels zijn twee spiraalstelsels, NGC 4435 en NGC 4438, die dicht bij elkaar staan in het sterrenbeeld Maagd. NGC 4435 en NGC 4438 staan op ongeveer 50 miljoen lichtjaar van de aarde en maken deel uit van de grotere Virgocluster. Met een verrekijker kun je NGC 4435 vaak zien, maar NGC 4438 is mogelijk te zwak om zonder telescoop duidelijk waar te nemen.
Deze stelsels worden vaak de “Ogen” genoemd vanwege hun uiterlijk — ze lijken op twee heldere ogen die je vanaf de nachtelijke hemel aankijken. Veel andere deepsky-objecten danken hun naam ook aan hun opvallende vorm, al is het verband tussen naam en vorm bij sommige minder duidelijk. Kun jij aan de hand van een foto de naam van een nevel raden? Doe onze quiz en ontdek het!
Lentedriehoek: veelgestelde vragen
Wat is de Lentedriehoek?
De Lentedriehoek is een seizoensgebonden asterisme dat wordt gevormd door de heldere sterren Arcturus, Spica en Regulus.
Is de Lentedriehoek een sterrenbeeld?
Nee. De Lentedriehoek is geen officieel sterrenbeeld, maar een asterisme — een herkenbaar patroon van sterren uit verschillende sterrenbeelden.
Welke sterren vormen de Lentedriehoek?
De sterren van de Lentedriehoek zijn Arcturus in de Ossenhoeder, Spica in de Maagd en Regulus in Leeuw. Sommige waarnemers vervangen Regulus door Denebola om een kleinere driehoek te vormen.
Wanneer kun je de Lentedriehoek zien?
De Lentedriehoek is het makkelijkst te zien in de lente op het noordelijk halfrond en in de herfst op het zuidelijk halfrond. Het asterisme staat bijzonder gunstig in april.
Hoe groot is de Lentedriehoek?
De afstand tussen de twee uiterste punten van de Lentedriehoek (Regulus – Arcturus) is 60 graden. Dat is ongeveer drie keer de afstand tussen je pink en duim, maximaal gespreid (op armlengte). De afstanden tussen de andere sterren zijn ook behoorlijk groot:
- Arcturus – Spica: ongeveer 30°
- Spica – Regulus: ongeveer 50°
Lentedriehoek: samengevat
De Lentedriehoek is een van de makkelijkste sterpatronen om te herkennen aan de nachtelijke lentehemel. Hij bestaat uit drie heldere sterren — Arcturus, Spica en Regulus — en verschijnt rond de equinox van maart, met de beste zichtbaarheid in april. Om dit hemelpatroon en de deepsky-objecten erin gemakkelijk te vinden, gebruik je de Sky Tonight-app.
