Sterrenhoop Bijenkorf in Kreeft: sterren, locatie, mythologie
De sterrenhoop Praesepe is een van de beroemdste diep-ruimte objecten. Het is een uitstekend object voor beginnende astronomen, dat nooit gaat vervelen, zelfs niet na meer ervaring op te hebben gedaan. Je kunt deze cluster eenvoudig vinden aan je hemel met de gratis Sky Tonight app. Hier hebben we alle belangrijke feiten en fascinerende details over de cluster verzameld.
Inhoud
- De sterrenhoop Praesepe – Kribbe, M44, Messier 44
- De locatie van de sterrenhoop Praesepe
- Wanneer is de sterrenhoop Praesepe te zien in de lucht?
- Leuke feiten over de sterrenhoop Praesepe
- De eerste exoplaneten rond zonachtige sterren zijn ontdekt in de sterrenhoop Praesepe
- Oude mensen stelden zich de cluster voor als een bijenkorf of een kribbe
- De sterrenhoop Praesepe is een officieel staatssymbool
- M44 werd vroeger gebruikt als weersvoorspelling
- M44 ziet er niet uit als een Messier object
- Messier 44: Conclusie
De sterrenhoop Praesepe – Kribbe, M44, Messier 44
- Namen en catalogus aanduidingen: Praesepe, Messier 44, M44, NGC 2632, Cr 189
- Type: open sterrenhoop
- Rechte klimming: 08 h 40 m 24 s
- Declinatie: 19° 40′
- Sterrenbeeld: Kreeft
- Schijnbare magnitude: 3.1
- Afstand tot de Aarde: 577.4 lichtjaar
- Grootte: 500–600 zonnemassa's
- Leeftijd: 600–700 miljoen jaar
- Aantal sterren: >1,000
De sterrenhoop Praesepe staat vermeld in de beroemde Messier Catalogus als Messier 44 (of M44). Het is het derde helderste Messier object na de Pleiaden en het Andromeda Melkwegstelsel en het tweede dichtstbijzijnde diep-hemel object in de catalogus na de Pleiaden.
M44 is een open cluster, wat betekent dat zijn sterren losjes aan elkaar gebonden zijn en ongeveer tegelijkertijd geboren zijn uit dezelfde gigantische moleculaire wolk. De cluster is vrij jong in kosmische termen: het wordt geschat op 600-700 miljoen jaar oud, terwijl ons eigen Zonnestelsel bijvoorbeeld ongeveer 4,6 miljard jaar geleden gevormd werd.
De sterren in de sterrenhoop Praesepe
De sterrenhoop Praesepe bestaat uit ongeveer 1.000 sterren. De meeste van zijn helderste sterren zijn geconcentreerd in het centrale gebied, terwijl de zwakkere de buitenste halo vormen. De leden van de cluster vertonen een breed scala aan spectraaltypen, variërend van F0 tot M5. Opvallend is dat ongeveer 70% van de sterren M-klasse rode dwergen zijn, terwijl slechts ongeveer 2% de helderste blauw-witte A-klasse sterren zijn met magnitudes tussen 6 en 6,5. Epsilon Cancri (ε Cnc) valt op als de helderste ster in de Bijenzwerm Cluster met een magnitude van 6,3.
De locatie van de sterrenhoop Praesepe
Hoe ziet de sterrenhoop Praesepe eruit?
De sterrenhoop Praesepe ziet eruit als een wazige vlek licht voor het blote oog op donkere plaatsen zonder lichtvervuiling. En, met een beetje begeleiding, kun je hem misschien zelfs zien in minder ideale omstandigheden. Om je te helpen de sterrenhoop Praesepe te vinden, kun je sterrenkijk apps zoals Sky Tonight en Star Walk 2 gebruiken.
De cluster beslaat 1,6° van de nachtelijke hemel, wat ongeveer de breedte is van drie Volle Manen. De helderste sterren in de Bijenkorfhoop hebben magnitudes van 6 tot 6,5 en verschijnen blauw-wit. Tussen hen bevinden zich enkele gele, koele, rode reuzen. Je kunt ze zien met een paar verrekijkers.
Waar bevindt de sterrenhoop Praesepe zich in de hemel?
De sterrenhoop Praesepe bevindt zich in het "hart" van het sterrenbeeld Kreeft. Het sterrenbeeld zelf is vrij zwak, maar het ligt tussen twee verschillende dierenriemsterrenbeelden: Leeuw naar het oosten en Tweelingen naar het westen. Ten noorden van de cluster bevindt zich het sterrenbeeld Lynx, en ten zuiden van de cluster bevindt zich Kleine Hond.
Hoe kan ik de sterrenhoop Praesepe vinden?
Er is een ouderwetse en moderne manier om de sterrenhoop Praesepe in de hemel te vinden. Als je het makkelijker wilt maken, gebruik dan een astronomie app. Hier is hoe je het doet in een paar stappen met Sky Tonight:
- Typ de naam of een catalogus aanduiding van de cluster in de zoekbalk van de app.
- Tik op de blauwe doelknop naast de naam van het object - de app zal de positie van de sterrenhoop Praesepe op de hemelkaart laten zien.
- Tik op de blauwe kompas knop of richt gewoon je apparaat naar de hemel, volg dan de witte pijl om de locatie van de cluster in de hemel boven je te vinden.
De meer traditionele manier om de sterrenhoop Praesepe te vinden is door te navigeren met behulp van heldere naburige sterren. Hier is hoe je dat doet:
- Begin met het vinden van de Grote Beer, het bekende asterisme van het sterrenbeeld Grote Beer.
- Vind de twee sterren – Megrez en Phecda – die het binnenste deel van de schaal van de Grote Beer vormen.
- Teken een denkbeeldige lijn door de sterren en verleng deze naar beneden tot hij de helderste ster in die richting ontmoet. Onthoud de locatie van deze ster – het is Regulus in het sterrenbeeld Leeuw.
- Nu moet je Pollux vinden, een van de tweelingster broers in het sterrenbeeld Tweelingen. Misschien weet je al waar deze in de hemel is – zo ja, ga dan naar de laatste stap van de instructie. Zo niet, ga dan met ons stap voor stap verder.
- Ga terug naar de Grote Beer en vind een andere ster in het asterisme – de ster Merak, die de buitenste onderhoek van de kom markeert.
- Teken een denkbeeldige lijn van de ster Megrez (degene in het bovenste binnenste deel van de kom) naar Merak en verleng deze tot hij de heldere ster Pollux ontmoet.
- Verbind nu de heldere Regulus met Pollux met een denkbeeldige lijn. Ongeveer halverwege de sterren, vind je de sterrenhoop Praesepe.
Ben je nieuwsgierig om de nachtelijke hemel verder te verkennen? Leer hoe je de meest beroemde sterrenbeelden kunt vinden met onze kleurrijke infographic.
Wanneer is de sterrenhoop Praesepe te zien in de lucht?
De sterrenhoop Praesepe wordt zichtbaar eind februari en klimt hoger in de lucht naarmate de maanden verstrijken. Het verdwijnt onder de westelijke horizon eind juni, maar verschijnt weer in de oostelijke ochtendlucht eind augustus. Het is een geweldig doel voor amateur- en professionele sterrenkijkers, vooral omdat het dicht bij de ecliptica reist, waar het vaak planeten van het zonnestelsel en de maan tegenkomt. Hier zijn enkele komende evenementen met M44.
Maan en planeten bij de Bijenkorfcluster in 2026
Hoewel de Bijenkorfcluster (Praesepe, M44) een schijnbare magnitude van 3,1 heeft, lijkt ze met het blote oog veel zwakker door haar grote omvang, dus je bekijkt haar het best met een verrekijker. De Maan en planeten die er dichtbij langs bewegen, zijn handige bakens en maken het makkelijker om deze sterrenhoop aan de nachtelijke hemel terug te vinden.
5 oktober: de Maan bij de Bijenkorf
- Wereldwijd begin van de bedekking: 5 okt, 09:16 UTC
- Wereldwijd einde van de bedekking: 5 okt, 14:11 UTC
- Tijdstip van de dichtste nadering: 5 okt, 12:21 UTC
- Kleinste hoekafstand: 0°40′
- Tijdstip van de conjunctie: 5 okt, 11:49 UTC
- Hoekafstand bij de conjunctie: 0°42′
Op 5 oktober trekt de smalle afnemende maansikkel door de Bijenkorf (M44, magnitude 3,1). Beide objecten komen laat in de nacht op en klimmen hoger aan de hemel naarmate de ochtend nadert. Begin voor een goed zicht ongeveer 1,5–2 uur voor zonsopkomst, wanneer de hemel nog donker genoeg is om de zwakke sterren van de sterrenhoop met een verrekijker of telescoop te zien.
Mars (magnitude 1,0) staat op enkele graden afstand. De heldere Jupiter (magnitude −1,9) is lager in hetzelfde deel van de hemel te zien.
Alle datums en tijden zijn lokaal, in 24-uursnotatie en afgerond op 5 minuten. De waarneemvensters gaan uit van een vrije horizon.
| Stad | Tijdzone | Begin van de waarneming | Beste tijd | Einde van de waarneming | Hoekafstand Maan–M44 | Hoogte van de Maan | Hoogte van M44 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Amsterdam | CEST (UTC+2) | 5 okt, 02:55 | 5 okt, 06:30 | 5 okt, 06:30 | 3°59′ | 46° | 43° |
| Rotterdam | CEST (UTC+2) | 5 okt, 02:55 | 5 okt, 06:35 | 5 okt, 06:35 | 3°57′ | 47° | 43° |
| Den Haag | CEST (UTC+2) | 5 okt, 02:55 | 5 okt, 06:35 | 5 okt, 06:35 | 3°57′ | 46° | 43° |
| Utrecht | CEST (UTC+2) | 5 okt, 02:55 | 5 okt, 06:30 | 5 okt, 06:30 | 3°59′ | 46° | 43° |
| Groningen | CEST (UTC+2) | 5 okt, 02:45 | 5 okt, 06:25 | 5 okt, 06:25 | 4°03′ | 46° | 42° |
| Eindhoven | CEST (UTC+2) | 5 okt, 02:55 | 5 okt, 06:30 | 5 okt, 06:30 | 3°59′ | 47° | 43° |
- Begin van de waarneming: Beide objecten staan minstens 10° boven de horizon en de Zon staat meer dan 12° eronder.
- Beste tijd: Het moment waarop de Maan tijdens het waarneemvenster het dichtst bij M44 lijkt te staan. Dat kan aan het begin of het einde zijn.
- Einde van de waarneming: De Zon bereikt 12° onder de horizon en de hemel wordt lichter.
- Hoekafstand en hoogten: Waarden voor de beste tijd; de hoogten zijn afgerond op hele graden. De hoekafstand wordt gemeten tot het aangenomen centrum van M44.
Voor waarnemers in een groot deel van Noord-Amerika wordt de nadering nog interessanter: de Maan trekt recht voor de Bijenkorf langs. De sterrenhoop verdwijnt niet in één keer. Afzonderlijke sterren verdwijnen na elkaar achter de Maan en komen later aan de andere kant van de maanrand weer tevoorschijn.
De Maan is een smalle afnemende sikkel. Daardoor zijn de sterren van de sterrenhoop gemakkelijker te volgen dan naast een sterker verlichte Maan. Een verrekijker toont het geheel, terwijl je met een telescoop beter kunt zien hoe de sterren één voor één achter de maanschijf verdwijnen.
Het westen en midden van Noord-Amerika hebben de donkerste hemel. Verder naar het oosten gaat de bedekking door tot in de ochtendschemering, dus begin vroeg. In Nederland vindt de passage overdag plaats. Ook in het Caribische deel van het Koninkrijk is de hemel tijdens de passage te licht voor het vereiste waarneemvenster; de tabel behoudt daarom geschikte Noord-Amerikaanse steden.
Globaal waarneemvenster voor de passage van de Maan voor M44. Alle datums en tijden zijn lokaal, in 24-uursnotatie en afgerond op 5 minuten.
| Stad | Tijdzone | Begin van de waarneming | Einde van de waarneming |
|---|---|---|---|
| New York, VS | EDT (UTC−4) | 5 okt, 05:25 | 5 okt, 05:55² |
| Toronto, Canada | EDT (UTC−4) | 5 okt, 05:20 | 5 okt, 06:15² |
| Chicago, VS | CDT (UTC−5) | 5 okt, 04:10 | 5 okt, 05:50² |
| Dallas, VS | CDT (UTC−5) | 5 okt, 04:05 | 5 okt, 06:30² |
| Los Angeles, VS | PDT (UTC−7) | 5 okt, 02:35¹ | 5 okt, 05:45 |
| Vancouver, Canada | PCT (UTC−7) | 5 okt, 02:30¹ | 5 okt, 05:55 |
- Waarneemvenster: De maanschijf overlapt het gebied van de sterrenhoop, dat ongeveer 1,6° breed is. Tegelijk staan de Maan en M44 minstens 10° boven de horizon en de Zon meer dan 12° eronder.
- Afzonderlijke sterren: De tijdstippen van verdwijnen en terugkeren hangen af van de ster en de waarneemlocatie. De tabel geeft een algemeen venster om je waarneming te plannen.
¹ Het laagste van de twee objecten bereikt 10° boven de horizon; de passage is dan al bezig. ² De Zon bereikt 12° onder de horizon; de passage gaat verder terwijl de schemering steeds lichter wordt.
11 oktober: Mars bij de Bijenkorf
- Tijdstip van de dichtste nadering: 11 okt, 12:27 UTC
- Tijdstip van de conjunctie: 11 okt, 12:29 UTC
- Hoekafstand bij de dichtste nadering en conjunctie: 0°01′
Op 11 oktober trekt Mars (magnitude 1,0) dwars door de Bijenkorf (magnitude 3,1), op slechts enkele boogminuten van het aangenomen centrum van de sterrenhoop. De planeet lijkt dus midden tussen de sterren te staan.
De Bijenkorf is zwak met het blote oog, maar met een verrekijker zijn de afzonderlijke sterren gemakkelijk te zien. Mars valt meteen op als een helder roodachtig punt binnen de sterrenhoop. Een kleine telescoop biedt een nog beter beeld van Mars tegen een dichte achtergrond van sterren.
Alle datums en tijden zijn lokaal, in 24-uursnotatie en afgerond op 5 minuten. De waarneemvensters gaan uit van een vrije horizon.
| Stad | Tijdzone | Begin van de waarneming | Beste tijd | Einde van de waarneming | Hoekafstand Mars–M44 | Hoogte van Mars | Hoogte van M44 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Amsterdam | CEST (UTC+2) | 11 okt, 02:30 | 11 okt, 06:40 | 11 okt, 06:40 | 0°13′ | 47° | 47° |
| Rotterdam | CEST (UTC+2) | 11 okt, 02:30 | 11 okt, 06:45 | 11 okt, 06:45 | 0°13′ | 48° | 48° |
| Den Haag | CEST (UTC+2) | 11 okt, 02:35 | 11 okt, 06:45 | 11 okt, 06:45 | 0°13′ | 48° | 48° |
| Utrecht | CEST (UTC+2) | 11 okt, 02:30 | 11 okt, 06:40 | 11 okt, 06:40 | 0°13′ | 47° | 47° |
| Groningen | CEST (UTC+2) | 11 okt, 02:20 | 11 okt, 06:35 | 11 okt, 06:35 | 0°13′ | 47° | 47° |
| Eindhoven | CEST (UTC+2) | 11 okt, 02:30 | 11 okt, 06:40 | 11 okt, 06:40 | 0°13′ | 48° | 48° |
- Begin van de waarneming: Beide objecten staan minstens 10° boven de horizon en de Zon staat meer dan 12° eronder.
- Beste tijd: Het moment waarop Mars tijdens het waarneemvenster het dichtst bij M44 lijkt te staan. Dat kan aan het begin of het einde zijn.
- Einde van de waarneming: De Zon bereikt 12° onder de horizon en de hemel wordt lichter.
- Hoekafstand en hoogten: Waarden voor de beste tijd; de hoogten zijn afgerond op hele graden. De hoekafstand wordt gemeten tot het aangenomen centrum van M44.
26–27 oktober: de Bijenkorf, Mars en Jupiter vormen een lijn
Op 26 en 27 oktober vormen de Bijenkorf (magnitude 3,1), Mars (magnitude 0,9) en Jupiter (magnitude −2,0) een bijna rechte lijn met vrijwel gelijke tussenafstanden, van het sterrenbeeld Leeuw tot in Kreeft. Mars staat bijna halverwege tussen de sterrenhoop en Jupiter, op ongeveer 8° van elk.
De lijn beslaat ongeveer 16° aan de hemel: zo’n anderhalve vuist op armlengte. Het drietal staat daardoor dicht genoeg bij elkaar om in één oogopslag te overzien, maar te ver uiteen om in het beeldveld van de meeste verrekijkers te passen.
Jupiter en Mars zijn gemakkelijk met het blote oog te zien. De Bijenkorf is veel diffuser. Onder een donkere hemel kan de sterrenhoop met het blote oog als een zwak, nevelig vlekje verschijnen. Een verrekijker laat tientallen sterren zien en maakt de vorm van de uitlijning veel duidelijker. De bijna volle Maan maakt de sterrenhoop op 26 en 27 oktober echter moeilijker zichtbaar.
Zoek de uitlijning in de vroege ochtend van 26 en 27 oktober. De Bijenkorf komt het eerst op, gevolgd door Mars en daarna Jupiter. Het drietal klimt hoger naarmate de ochtend nadert. Op de meeste plaatsen heb je het gunstigste zicht in het laatste uur of de laatste twee uur voordat de ochtendschemering te licht wordt.
Alle datums en tijden zijn lokaal, in 24-uursnotatie en afgerond op 5 minuten. De waarneemvensters gaan uit van een vrije horizon.
| Stad | Tijdzone | Begin van de waarneming | Beste tijd | Einde van de waarneming | Hoogte van Mars | Hoogte van M44 | Hoogte van Jupiter |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Amsterdam | CET (UTC+1) | 27 okt, 02:00 | 27 okt, 02:00 | 27 okt, 06:10 | 18° | 24° | 11° |
| Rotterdam | CET (UTC+1) | 27 okt, 02:00 | 27 okt, 02:00 | 27 okt, 06:10 | 17° | 24° | 10° |
| Den Haag | CET (UTC+1) | 27 okt, 02:00 | 27 okt, 02:00 | 27 okt, 06:10 | 17° | 24° | 10° |
| Utrecht | CET (UTC+1) | 27 okt, 01:55 | 27 okt, 01:55 | 27 okt, 06:10 | 17° | 24° | 10° |
| Groningen | CET (UTC+1) | 27 okt, 01:50 | 27 okt, 01:50 | 27 okt, 06:05 | 17° | 24° | 10° |
| Eindhoven | CET (UTC+1) | 27 okt, 01:55 | 27 okt, 01:55 | 27 okt, 06:05 | 17° | 24° | 10° |
- Begin van de waarneming: Alle drie de objecten staan minstens 10° boven de horizon en de Zon staat meer dan 12° eronder.
- Beste tijd: Het moment waarop Mars het dichtst bij de lijn tussen M44 en Jupiter staat, terwijl de planeet tussen beide blijft. In de genoemde steden is dat aan het begin van het venster; later staat het drietal hoger.
- Einde van de waarneming: De Zon bereikt 12° onder de horizon en de hemel wordt lichter.
- Hoogten: Waarden voor de beste tijd, afgerond op hele graden.
1–2 november: de Maan bij de Bijenkorf
- Wereldwijd begin van de bedekking: 1 nov, 14:32 UTC
- Wereldwijd einde van de bedekking: 1 nov, 19:47 UTC
- Tijdstip van de conjunctie: 1 nov, 17:22 UTC
- Hoekafstand bij de conjunctie: 0°25′
- Tijdstip van de dichtste nadering: 1 nov, 17:27 UTC
- Kleinste hoekafstand: 0°24′
Op 1 november passeert de Maan, rond het laatste kwartier, zeer dicht langs de Bijenkorf. Bij de kleinste afstand staan het centrum van de Maan en dat van de sterrenhoop slechts ongeveer 0°24′ uit elkaar, minder dan de schijnbare diameter van de Maan.
Het maanlicht overstraalt een deel van de zwakkere sterren van de sterrenhoop. Daarom zijn een verrekijker of kleine telescoop extra nuttig. Daarmee kun je ook beter zien hoe dicht de maanschijf langs afzonderlijke sterren van de Bijenkorf trekt.
Alle datums en tijden zijn lokaal, in 24-uursnotatie en afgerond op 5 minuten. De waarneemvensters gaan uit van een vrije horizon.
| Stad | Tijdzone | Begin van de waarneming | Beste tijd | Einde van de waarneming | Hoekafstand Maan–M44 | Hoogte van de Maan | Hoogte van M44 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Amsterdam | CET (UTC+1) | 2 nov, 00:30 | 2 nov, 00:30 | 2 nov, 06:20 | 4°16′ | 11° | 14° |
| Rotterdam | CET (UTC+1) | 2 nov, 00:30 | 2 nov, 00:30 | 2 nov, 06:20 | 4°16′ | 10° | 14° |
| Den Haag | CET (UTC+1) | 2 nov, 00:30 | 2 nov, 00:30 | 2 nov, 06:20 | 4°16′ | 10° | 14° |
| Utrecht | CET (UTC+1) | 2 nov, 00:30 | 2 nov, 00:30 | 2 nov, 06:20 | 4°16′ | 11° | 14° |
| Groningen | CET (UTC+1) | 2 nov, 00:20 | 2 nov, 00:20 | 2 nov, 06:15 | 4°09′ | 10° | 14° |
| Eindhoven | CET (UTC+1) | 2 nov, 00:30 | 2 nov, 00:30 | 2 nov, 06:15 | 4°16′ | 11° | 14° |
- Begin van de waarneming: Beide objecten staan minstens 10° boven de horizon en de Zon staat meer dan 12° eronder.
- Beste tijd: Het moment waarop de Maan tijdens het waarneemvenster het dichtst bij M44 lijkt te staan. Dat kan aan het begin of het einde zijn.
- Einde van de waarneming: De Zon bereikt 12° onder de horizon en de hemel wordt lichter.
- Hoekafstand en hoogten: Waarden voor de beste tijd; de hoogten zijn afgerond op hele graden. De hoekafstand wordt gemeten tot het aangenomen centrum van M44.
In Nederland valt de beste zichtbare nadering in de nacht van 1 op 2 november. De kleinste afstand wordt bereikt voordat beide objecten hoog genoeg staan. De zichtbare hoekafstanden in de tabel zijn daardoor groter dan de afstand bij de wereldwijde dichtste nadering.
Voor sommige waarnemers wordt de nadering een bedekking van de Bijenkorf. De Maan trekt voor de sterrenhoop langs en verbergt de sterren één voor één, terwijl andere leden van de sterrenhoop zichtbaar blijven rond de maanschijf.
De bedekking is zichtbaar in een brede strook over delen van Oost- en Zuidoost-Azië en de Stille Oceaan. Japan, Taiwan, Hongkong en de Filipijnen behoren tot de gunstigste regio’s om de passage bij een donkere hemel te volgen. In Nederland staat M44 tijdens de passage nog onder de horizon. De tabel behoudt daarom geschikte Aziatische bestemmingen.
Globaal waarneemvenster voor de passage van de Maan voor M44. Alle datums en tijden zijn lokaal, in 24-uursnotatie en afgerond op 5 minuten.
| Stad | Tijdzone | Begin van de waarneming | Einde van de waarneming |
|---|---|---|---|
| Tokio, Japan | JST (UTC+9) | 1 nov, 23:35¹ | 2 nov, 03:25 |
| Osaka, Japan | JST (UTC+9) | 1 nov, 23:55¹ | 2 nov, 03:20 |
| Taipei, Taiwan | CST (UTC+8) | 2 nov, 00:05¹ | 2 nov, 01:50 |
| Hongkong | HKT (UTC+8) | 2 nov, 00:40¹ | 2 nov, 01:40 |
| Manilla, Filipijnen | PHT (UTC+8) | 2 nov, 00:20¹ | 2 nov, 01:40 |
- Waarneemvenster: De maanschijf overlapt het gebied van de sterrenhoop, dat ongeveer 1,6° breed is. Tegelijk staan de Maan en M44 minstens 10° boven de horizon en de Zon meer dan 12° eronder.
- Afzonderlijke sterren: De tijdstippen van verdwijnen en terugkeren hangen af van de ster en de waarneemlocatie. De tabel geeft een algemeen venster om je waarneming te plannen.
¹ Het laagste van de twee objecten bereikt 10° boven de horizon; de passage is dan al bezig.
28–29 november: de Maan bij de Bijenkorf
- Wereldwijd begin van de bedekking: 28 nov, 21:07 UTC
- Wereldwijd einde van de bedekking: 29 nov, 01:56 UTC
- Tijdstip van de conjunctie: 29 nov, 00:03 UTC
- Hoekafstand bij de conjunctie: 0°12′
- Tijdstip van de dichtste nadering: 29 nov, 00:10 UTC
- Kleinste hoekafstand: 0°11′
Op 29 november passeert de afnemende, nog meer dan half verlichte Maan zeer dicht langs de Bijenkorf. Door het vrij sterke maanlicht zijn veel zwakkere sterren van de sterrenhoop lastig te onderscheiden. Een verrekijker of kleine telescoop geeft een veel beter beeld, met sterren van M44 vlak bij de heldere maanschijf.
Alle datums en tijden zijn lokaal, in 24-uursnotatie en afgerond op 5 minuten. De waarneemvensters gaan uit van een vrije horizon.
| Stad | Tijdzone | Begin van de waarneming | Beste tijd | Einde van de waarneming | Hoekafstand Maan–M44 | Hoogte van de Maan | Hoogte van M44 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Amsterdam | CET (UTC+1) | 28 nov, 22:15 | 28 nov, 23:55 | 29 nov, 07:00 | 0°19′ | 25° | 25° |
| Rotterdam | CET (UTC+1) | 28 nov, 22:20 | 28 nov, 23:55 | 29 nov, 07:00 | 0°19′ | 25° | 25° |
| Den Haag | CET (UTC+1) | 28 nov, 22:20 | 28 nov, 23:55 | 29 nov, 07:00 | 0°19′ | 25° | 25° |
| Utrecht | CET (UTC+1) | 28 nov, 22:15 | 28 nov, 23:55 | 29 nov, 07:00 | 0°19′ | 25° | 25° |
| Groningen | CET (UTC+1) | 28 nov, 22:10 | 28 nov, 23:55 | 29 nov, 06:55 | 0°20′ | 26° | 26° |
| Eindhoven | CET (UTC+1) | 28 nov, 22:15 | 28 nov, 23:55 | 29 nov, 06:55 | 0°18′ | 25° | 25° |
- Begin van de waarneming: Beide objecten staan minstens 10° boven de horizon en de Zon staat meer dan 12° eronder.
- Beste tijd: Het moment waarop de Maan tijdens het waarneemvenster het dichtst bij M44 lijkt te staan. Dat kan aan het begin of het einde zijn.
- Einde van de waarneming: De Zon bereikt 12° onder de horizon en de hemel wordt lichter.
- Hoekafstand en hoogten: Waarden voor de beste tijd; de hoogten zijn afgerond op hele graden. De hoekafstand wordt gemeten tot het aangenomen centrum van M44.
Voor waarnemers in Europa, Noord-Afrika, het Midden-Oosten en delen van Azië trekt de Maan recht voor het centrale gebied van de Bijenkorf langs. Afzonderlijke sterren verdwijnen achter de Maan en verschijnen weer aan de andere kant van de maanrand. In Nederland begint de waarneming al op de avond van 28 november; de tabel bevat zes Nederlandse steden.
Globaal waarneemvenster voor de passage van de Maan voor M44. Alle datums en tijden zijn lokaal, in 24-uursnotatie en afgerond op 5 minuten.
| Stad | Tijdzone | Begin van de waarneming | Einde van de waarneming |
|---|---|---|---|
| Amsterdam | CET (UTC+1) | 28 nov, 22:15¹ | 29 nov, 01:50 |
| Rotterdam | CET (UTC+1) | 28 nov, 22:20¹ | 29 nov, 01:50 |
| Den Haag | CET (UTC+1) | 28 nov, 22:20¹ | 29 nov, 01:50 |
| Utrecht | CET (UTC+1) | 28 nov, 22:15¹ | 29 nov, 01:50 |
| Groningen | CET (UTC+1) | 28 nov, 22:15 | 29 nov, 01:55 |
| Eindhoven | CET (UTC+1) | 28 nov, 22:15¹ | 29 nov, 01:50 |
| Londen, VK | GMT (UTC+0) | 28 nov, 21:40¹ | 29 nov, 00:45 |
| Rome, Italië | CET (UTC+1) | 28 nov, 22:05¹ | 29 nov, 02:00 |
| Athene, Griekenland | EET (UTC+2) | 28 nov, 22:55 | 29 nov, 03:20 |
| Dubai, VAE | GST (UTC+4) | 29 nov, 01:20 | 29 nov, 05:50² |
| New Delhi, India | IST (UTC+5:30) | 29 nov, 03:30 | 29 nov, 06:00² |
- Waarneemvenster: De maanschijf overlapt het gebied van de sterrenhoop, dat ongeveer 1,6° breed is. Tegelijk staan de Maan en M44 minstens 10° boven de horizon en de Zon meer dan 12° eronder.
- Afzonderlijke sterren: De tijdstippen van verdwijnen en terugkeren hangen af van de ster en de waarneemlocatie. De tabel geeft een algemeen venster om je waarneming te plannen.
¹ Het laagste van de twee objecten bereikt 10° boven de horizon; de passage is dan al bezig. ² De Zon bereikt 12° onder de horizon; de passage gaat verder terwijl de schemering steeds lichter wordt.
Leuke feiten over de sterrenhoop Praesepe
De eerste exoplaneten rond zonachtige sterren zijn ontdekt in de sterrenhoop Praesepe
In september 2012 hebben astronomen een opwindende ontdekking gedaan binnen de sterrenhoop Praesepe. Ze vonden twee planeten die rond twee verschillende sterren binnen de cluster draaien. De twee planeten werden Pr0201b en Pr0211b genoemd en ze behoren allebei tot de klasse van "hete Jupiters". Hete Jupiters zijn gasreuzen die heel dicht bij hun sterren draaien.
Deze bevinding was bijzonder belangrijk omdat het de eerste keer was dat exoplaneten werden gedetecteerd rond een zonachtige ster binnen een stellaire cluster. In 2016 onthulden verdere waarnemingen dat er niet slechts één, maar twee planeten in het Pr0211 stellaire systeem zijn. De extra planeet werd Pr0211-c genoemd.
Oude mensen stelden zich de cluster voor als een bijenkorf of een kribbe
De sterrenhoop Praesepe krijgt zijn populaire naam omdat deze wazige vlek van sterren op een zwerm bijen lijkt. De andere naam van de cluster is Praesepe, wat "kribbe" betekent in het Latijn. De oude Grieken en Romeinen zagen deze cluster als een kribbe waar twee ezels (de sterren Asellus Borealis en Asellus Australis) aan het eten waren. Volgens de mythe behoorden de ezels tot de goden Dionysos en Silenus, die ze in de strijd tegen de Titanen bereden.
Diep liggende objecten lijken op veel verschillende dingen, zelfs voor moderne astronomen. Kun je de naam van een nevel raden aan de hand van zijn afbeelding? Probeer onze quiz!
De sterrenhoop Praesepe is een officieel staatssymbool
In 1996 koos de Amerikaanse staat Utah ervoor om de sterrenhoop Praesepe als officieel staatssymbool aan te wijzen. De redenering achter deze beslissing was dat de cluster, die op een korf van sterren lijkt, een kosmische versie vertegenwoordigde van Utah's bestaande staatssymbool, de bijenkorf. Utah staat ook bekend om zijn heldere nachthemel, waar de sterrenhoop Praesepe nog steeds met het blote oog kan worden gezien. Opmerkelijk is dat Utah ook een staatsster erkent: Dubhe.
M44 werd vroeger gebruikt als weersvoorspelling
In de oudheid werd Messier 44 gebruikt om het weer te voorspellen. Plinius zei: "Als Praesepe niet zichtbaar is aan een heldere hemel, is dat een voorteken van een hevige storm." Echter, er was in die dagen bijna geen lichtvervuiling, en nu kunnen we M44 met het blote oog alleen op donkere plaatsen zien.
M44 ziet er niet uit als een Messier object
M44 is een helder object en was al lang bekend voordat Messier het ontdekte. Het is dus nogal ongewoon dat Charles Messier het in zijn catalogus opnam, ook al richtte hij zich doorgaans op het documenteren van zwakke objecten die voor kometen konden worden aangezien. Op de avond van 4 maart 1769 maakte Messier een uitzondering en noteerde hij de posities van drie bekende objecten: de Orionnevel, de Pleiaden, en de sterrenhoop Praesepe. Deze toevoeging bracht zijn catalogus op een totaal van 45 items, die hij voor het eerst publiceerde in de Memoires de l'Academie. Waarom hij deze objecten toevoegde is nog steeds een kwestie van speculatie. Een mogelijke verklaring is dat Messier de catalogus van de astronoom Lacaille wilde overtreffen, die in 1755 42 objecten had genoteerd.
Messier 44: Conclusie
De sterrenhoop Praesepe, ook bekend als M44, is een boeiende open sterrenhoop gelegen in het sterrenbeeld Kreeft. Het kan met het blote oog worden waargenomen, vooral in donkere gebieden met weinig lichtvervuiling. Als je geïnteresseerd bent om het te vinden, zijn er handige astronomie-apps zoals Sky Tonight die je kunnen begeleiden naar de locatie aan de nachtelijke hemel. Dus waarom maak je er niet je volgende sterrenkijkavontuur van?
