Planetaire Conjuncties: Wat Zijn Ze en Wanneer Is de Volgende?

~6 min

In dit artikel kom je te weten wanneer de planeten elkaar aan de hemel zullen ontmoeten en hoe je ze snel kunt identificeren met behulp van de gratis sterrenkijk-app Sky Tonight.

Inhoud

Wat is een planetaire samenstand?

Simpel gezegd, vindt een planetaire samenstand plaats als twee of meer planeten dicht bij elkaar aan de hemel verschijnen. Zo'n nabijheid van planeten is een optische illusie - in werkelijkheid staan ze heel ver van elkaar af.

Vanuit astronomisch oogpunt vindt een samenstand plaats als hemellichamen dezelfde rechte klimming¹ of eclipticale lengtegraad² aan de hemel delen.

¹Rechte klimming komt overeen met de lengtegraad op het aardoppervlak, geprojecteerd op de hemelbol.

²Ecliptica is een denkbeeldige lijn die het schijnbare pad van de zon langs de hemel gedurende een jaar markeert. De eclipticale lengtegraad wordt langs de ecliptica oostwaarts gemeten vanaf de positie van de zon op de maart-equinox.

Hoewel de eerste definitie meer gangbaar is, is ze niet erg nauwkeurig. In feite beschrijft het een dichte nadering (kleine hoekafstand) van hemellichamen - een gebeurtenis die gewoonlijk plaatsvindt in de buurt van een samenstand. Maar haal deze gebeurtenissen niet door elkaar! Een dichte nadering is niet noodzakelijk een samenstand.

Meestal varieert de afstand tussen de hemellichamen tijdens een samenstand van 0,5° tot 9°. Om dit beter te begrijpen, moet je je voorstellen dat 0,5° de gemiddelde breedte is van een volle maanschijf. Soms komen planeten nog dichterbij - de laatste keer gebeurde dat met Jupiter en Saturnus in 2020 toen ze minder dan 0,1° van elkaar leken te staan. Zo'n gebeurtenis heet de grote samenstand en levert een spectaculair schouwspel op voor sterrenkijkers.

Een samenstand kan behalve planeten ook andere hemellichamen omvatten - bijvoorbeeld manen, asteroïden of sterren. In ons artikel geven we een opsomming van de komende samenstanden van de maan en planeten, zodat je te weten kunt komen welke planeet vanavond dicht bij de maan staat.

Planeten op één lijn

Sommige mensen verwarren een planetaire samenstand en planeten die op één lijn staan, iets wat soms ook wel een "planetenparade" wordt genoemd. Een samenstand impliceert een kortere dan gebruikelijke afstand tussen hemellichamen, terwijl een uitlijning betekent dat planeten op een rij staan in hetzelfde gebied van de hemel, gezien vanaf de aarde.

Planeten lokaliseren met Sky Tonight

Je kunt gemakkelijk planeten in de lucht boven je vinden met behulp van Sky Tonight. Volg deze stappen:

  • Start de app en typ de naam van de planeet die je zoekt in de zoekbalk.
  • Tik op de blauwe doelknop naast het relevante resultaat en de app toont je de locatie van de planeet op de hemelkaart.
  • Tik op de blauwe kompasknop om de werkelijke positie van de planeet in de lucht boven je te vinden. Er verschijnt een witte pijl op je scherm, zodat je deze kunt volgen totdat je de planeet ziet. De afbeelding van de app komt overeen met de echte hemel.

Aankomende conjuncties

22 februari 2024: Venus-Mars

Op 22 februari, om 09:01 GMT, zal de heldere Venus (mag -3,9) heel dicht bij de roodachtige Mars (mag 1,3) passeren in het sterrenbeeld Steenbok. De schijnbare afstand tussen de planeten zal minder dan één graad zijn — 0°36'. Waarnemers vanuit zuidelijke breedtegraden moeten dit spectaculaire evenement zeker observeren! Daar zullen Mars en Venus dicht bij elkaar zichtbaar zijn boven de oostelijke horizon in de ochtend voordat de zon de lucht verlicht. Het zicht vanuit noordelijke breedtegraden zal slechter zijn — de planeten zullen dichter bij de zuidoostelijke horizon zijn en zonlicht kan Mars overschijnen. Om de planeten te zien, moet je een plek vinden zonder hoge gebouwen of bomen.

21 maart 2024: Venus-Saturnus

Op 21 maart, om 22:06 GMT, zal Venus (mag -3,8) dicht bij Saturnus (mag 1,1) passeren in het sterrenbeeld Waterman. Dit zal een bijzonder nauwe conjunctie zijn: de planeten zullen slechts 0°18' van elkaar verwijderd zijn, terwijl de meeste dergelijke gebeurtenissen op een afstand van 30 tot 78 boogminuten plaatsvinden. Vanuit het zuidelijk halfrond kun je de objecten 's ochtends zoeken, ongeveer een uur voor zonsopkomst; ze zullen laag boven de oostelijke horizon zichtbaar zijn. Vanuit het noordelijk halfrond zullen de planeten te dicht bij de oostelijke horizon zijn, net voor zonsopgang opkomend. De kans om deze conjunctie vanuit noordelijke breedtegraden te zien is niet groot.

3 april 2024: Venus-Neptunus

Op 3 april, om 10:53 GMT, zal Venus (mag -3,8) 0°17' van Neptunus (mag 8,0) passeren in het sterrenbeeld Vissen. Venus is met het blote oog zichtbaar, maar Neptunus vereist een telescoop of verrekijker met een goede vergroting. Vanuit het noordelijk halfrond zal de conjunctie moeilijk te zien zijn omdat de planeten te dicht bij de oostelijke horizon zullen zijn in de ochtend. Vanuit het zuidelijk halfrond zal het evenement iets gemakkelijker te zien zijn omdat de planeten hoger boven de oostelijke horizon zullen zijn.

10 april 2024: Mars-Saturnus

Op 10 april, om 18:46 GMT, zal Mars (mag 1,2) 0°24' van Saturnus (mag 1,1) passeren in het sterrenbeeld Waterman. Beide planeten zullen met het blote oog zichtbaar zijn. Waarnemers in het zuidelijk halfrond zullen de planeten hoog boven de oostelijke horizon kunnen zien in de ochtend. In het noordelijk halfrond zal het zicht slechter zijn, omdat de planeten dichter bij de oostelijke horizon zullen zijn, net voor zonsopkomst oprijzend.

20 april 2024: Jupiter-Uranus

Op 20 april, om 07:30 GMT, zullen Jupiter (mag -2.0) en Uranus (mag 5.8) elkaar ontmoeten in het sterrenbeeld Ram. De afstand tussen de planeten zal slechts 0°31' zijn. Observeer de planeten in de avond, laag boven de westelijke horizon, net na zonsondergang. Deze conjunctie zal beter te zien zijn vanaf het noordelijk halfrond; op het zuidelijk halfrond zullen Jupiter en Uranus erg laag staan. Vergeet niet een verrekijker mee te nemen om Uranus te zien - deze planeet is te zwak om met het blote oog te zien, vooral vanuit lichtvervuilde steden.

29 april 2024: Mars-Neptunus

Op 29 april, om 04:01 GMT, zal Mars (mag 1.1) extreem dicht bij Neptunus (mag 7.9) passeren in het sterrenbeeld Vissen. De schijnbare afstand tussen de planeten zal slechts 2'14" zijn - zelfs de afstand tussen Jupiter en Saturnus tijdens de Grote Conjunctie in 2020 was groter (6,1 boogminuten). De conjunctie van Mars en Neptunus zal echter veel minder spectaculair zijn, omdat Neptunus te zwak is om met het blote oog zichtbaar te zijn. Neem een verrekijker of telescoop en zoek het duo in het oosten in de ochtend. Waarnemers op het zuidelijk halfrond zullen een beter zicht hebben.

31 mei 2024: Mercurius-Uranus

Op 31 mei, om 01:24 GMT, zal Mercurius (mag -0.8) 1°21' van Uranus (mag 5.8) passeren in het sterrenbeeld Stier. De planeten zullen boven de oostelijke horizon in de ochtend staan. Deze conjunctie zal moeilijk te zien zijn vanaf beide halfronden, aangezien de planeten door zonlicht worden verduisterd. Uranus is ook niet zichtbaar voor het blote oog en vereist optiek.

4 juni 2024: Jupiter-Mercurius

Op 4 juni, om 10:04 GMT, zal Jupiter (mag -2.0) 7'04" van Mercurius (mag -1.2) passeren in het sterrenbeeld Stier. Helaas zal de conjunctie moeilijk te zien zijn vanuit de meeste locaties omdat de planeten te dicht bij de zon zullen staan. Je kunt je geluk beproeven en ze laag boven de noordoostelijke horizon in de ochtend zoeken.

15 juli 2024: Mars-Uranus

Op 15 juli om 09:22 GMT zal Mars (mag 0.9) heel dichtbij (0°33') Uranus (mag 5.8) passeren in het sterrenbeeld Stier. Vanuit het noordelijk halfrond zullen de planeten zichtbaar zijn hoog boven de oostelijke horizon in de ochtend, ongeveer een uur voor zonsopkomst. Vanuit het zuidelijk halfrond zullen ze iets lager zijn, in de noordoostelijke richting. Je hebt minstens een verrekijker nodig om Uranus te zien.

7 augustus 2024: Mercurius-Venus

Op 7 augustus, om 17:23 GMT, zal Mercurius (mag 1.8) 5°42' van Venus (mag -3.8) passeren. Venus zal zich in het sterrenbeeld Leeuw bevinden, terwijl Mercurius zich op de grens van Leeuw en het kleine sterrenbeeld Sextant bevindt. Omdat de planeten dicht bij de zon zullen staan, zullen ze moeilijk te observeren zijn. Je kunt proberen ze in de avond te zien, laag in het westen.

14 augustus 2024: Mars-Jupiter

Op 14 augustus, om 14:45 GMT, zal de roodachtige Mars (mag 0.8) slechts 0°18' van de heldere Jupiter (mag -2.2) passeren. Dit prachtige duo zal zichtbaar zijn met het blote oog in het sterrenbeeld Stier. Gezien de helderheid van beide planeten, de afstand tussen hen, en hun zichtbaarheid, kan deze conjunctie als de beste van het jaar worden beschouwd. Vanaf het noordelijk halfrond zullen Mars en Jupiter zichtbaar zijn vanaf middernacht tot de ochtend, hoog boven de oostelijke horizon. Op het zuidelijk halfrond zullen de planeten in het noordoosten opkomen in de ochtend, een paar uur voor zonsopgang.

Nu weet je hoe en wanneer je de planeten deze maand dicht bij elkaar kunt spotten. Deel dit artikel met je vrienden als je het leuk vond!

We wensen je een heldere hemel en veel plezier met observeren!

Trustpilot