Welke planeten zijn vandaag zichtbaar? Gids voor 9–15 november 2026
Wil je weten welke planeten vanavond zichtbaar zijn? Deze wekelijkse gids beschrijft de zichtbaarheid van Mercurius, Venus, Mars, Jupiter, Saturnus, Uranus en Neptunus. Hieronder lees je welke planeten je nu kunt zien, wanneer je ze moet zoeken en hoe je ze aan de hemel herkent.
👉 Wil je de planeten vanaf jouw locatie vinden? Open de gratis app Star Walk 2 en gebruik de modus Planet Walk.
Inhoud
- Welke planeten zijn vanavond zichtbaar? 9–15 november 2026
- Beste datums om planeten te bekijken: 9–15 november 2026
- Nachtelijke planeten: Saturnus, Uranus en Neptunus
- Ochtendplaneten: Mercurius, Venus, Mars en Jupiter
- Wat is die heldere stip voor zonsopgang?
- Zichtbare planeten vanavond: veelgestelde vragen
- De belangrijkste tips om planeten te zien
Welke planeten zijn vanavond zichtbaar? 9–15 november 2026
Saturnus is een makkelijk avondobject; Venus, Mars en Jupiter zijn vóór zonsopkomst zichtbaar. Mercurius wordt later in de week een kansrijker ochtendobject, vooral op noordelijke en tropische breedten. Ook Uranus en Neptunus staan aan de nachthemel, maar om ze met zekerheid te vinden heb je een verrekijker of telescoop nodig.
Tegen het weekend kunnen waarnemers op gunstige noordelijke en tropische locaties met een vrije horizon zoeken naar vier ochtendplaneten: Mercurius, Venus, Mars en Jupiter. Mars en Jupiter vormen een dicht paar, terwijl Mercurius en Venus veel verder weg staan langs de brede boog van planeten aan de hemel.
| Waarneemgegevens | Mercurius | Venus | Mars | Jupiter | Saturnus | Uranus | Neptunus |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wanneer kijken | Ochtendschemering | Vóór zonsopkomst | Voor de ochtendschemering | Voor de ochtendschemering | ’s Avonds | Later op de avond | ’s Avonds |
| Waarmee kijken | Met het blote oog bij gunstige omstandigheden | Met het blote oog | Met het blote oog | Met het blote oog | Met het blote oog | Verrekijker of telescoop | Verrekijker of telescoop |
| Schijnbare magnitude | 0,8 | −4,7 | 0,7 | −2,1 | 0,5 | 5,6 | 7,7 |
| 60–66° N | Extreem laag | Zeer laag | Hoog | Hoog | Matige hoogte | Hoog | Matige hoogte |
| 50–60° N | Zeer laag | Laag | Hoog | Hoog | Hoog | Hoog | Hoog |
| 40–50° N | Zeer laag | Laag | Hoog | Hoog | Hoog | Hoog | Hoog |
| 30–40° N | Zeer laag | Laag | Hoog | Hoog | Hoog | Hoog | Hoog |
| 10–30° N | Zeer laag | Matige hoogte | Hoog | Hoog | Hoog | Hoog | Hoog |
| 10° N–10° S | Zeer laag | Matige hoogte | Hoog | Hoog | Hoog | Hoog | Hoog |
| 10–30° S | Extreem laag | Laag | Hoog | Hoog | Hoog | Hoog | Hoog |
| 30–40° S | Extreem laag | Laag | Hoog | Hoog | Hoog | Hoog | Hoog |
| 40–50° S | Niet zichtbaar | Zeer laag | Matige hoogte | Matige hoogte | Hoog | Matige hoogte | Hoog |
| 50–60° S | Niet zichtbaar | Extreem laag | Zeer laag | Zeer laag | Hoog | Laag | —¹ |
Zo lees je de tabel: De hoogtecategorieën geven de situatie halverwege de week weer, op 12 november 2026. Ze zijn berekend voor de middelste breedtegraad van elke zone op 0° lengte. Binnen een zone, vooral bij de grenzen, en gedurende de week kunnen de omstandigheden verschillen. Mercurius, Venus, Mars en Jupiter worden beoordeeld aan het begin van de burgerlijke ochtendschemering, wanneer de zon 6° onder de horizon staat. Voor Saturnus, Uranus en Neptunus wordt de grootste hoogte in de nacht van 12 op 13 november gebruikt binnen de periode die aan het duisterniscriterium voldoet. De zon moet voor Saturnus lager dan −6° staan, voor Uranus lager dan −12° en voor Neptunus lager dan −18°.
Legenda:
- Extreem laag: 0–5° boven de horizon
- Zeer laag: 5–10° boven de horizon
- Laag: 10–20° boven de horizon
- Matige hoogte: 20–30° boven de horizon
- Hoog: meer dan 30° boven de horizon
- Niet zichtbaar: er is geen bruikbaar waarneemvenster; de planeet blijft onder de horizon of verdwijnt in het zonlicht.
¹ Op 55° ZB, het gebruikte midden van de zone 50–60° ZB, komt de zon in de nacht van 12 op 13 november niet 18° onder de horizon. Daarom staat er volgens het duisterniscriterium van de tabel geen hoogte voor Neptunus vermeld. Dit betekent niet dat Neptunus onder de horizon blijft: de aanhoudende schemering maakt waarnemen moeilijker. Binnen deze breedtezone verschillen de omstandigheden.
Korte tips per regio
De belangrijkste verschillen tussen regio’s betreffen de planeten in de schemering en de hoogte van Mars en Jupiter voor het aanbreken van de dag.
-
Noord-Europa: Saturnus is een goed avondobject; Mars en Jupiter staan vóór de ochtendschemering gunstig. Venus wordt opvallend in de ochtendschemering. Probeer Mercurius later in de week met een vrije horizon; op hogere breedten blijft de planeet lager.
-
Gematigde zuidelijke breedten: Saturnus staat ’s nachts gunstig. Venus, Mars en Jupiter zijn de makkelijkst bereikbare ochtendplaneten. Mercurius blijft zeer laag in de heldere schemering, waardoor het moeilijk is alle vier te zien. Verder naar het zuiden beperken korte nachten en aanhoudende schemering ook de waarneming van zwakke planeten.
-
Tropen: Mars en Jupiter staan vóór de ochtendschemering gunstig. Venus is helder en bij onbewolkte hemel makkelijk te herkennen. Mercurius wordt tegen het weekend een haalbare aanvulling, maar vraagt om een lage, onbelemmerde horizon.
Planeten die vanavond zichtbaar zijn vanuit Nederland
Van 9 tot en met 15 november is Saturnus vanuit Nederland ongeveer 1–2 uur na zonsondergang makkelijk met het blote oog te zien. Zoek Mars en Jupiter ongeveer een uur vóór zonsopkomst. Probeer op 14–15 november ook Venus en Mercurius, ongeveer 45–60 minuten vóór zonsopkomst. Venus is veel helderder en staat hoger. Mercurius staat op 14 november aan het begin van de burgerlijke ochtendschemering in Amsterdam ongeveer 9° hoog; een vrije horizon is noodzakelijk.
Planeten die vanavond zichtbaar zijn vanuit België
In Vlaanderen blijft Saturnus een goed avondobject, terwijl Mars en Jupiter vóór zonsopkomst gunstig staan. Venus is tegen het weekend opvallend; Mercurius vraagt meer moeite. In Antwerpen staat Mercurius op 14 november aan het begin van de burgerlijke ochtendschemering ongeveer 9° hoog. Zoek de vier planeten ongeveer 45–60 minuten vóór zonsopkomst en kies een plek zonder gebouwen of bomen aan de oostelijke horizon.
Maanlicht deze week
Nieuwe maan valt op 9 november om 08:02 MET (UTC+1; 07:02 UTC); in delen van Amerika en de Stille Oceaan is het dan nog 8 november. Daarna keert de maan als wassende sikkel terug aan de avondhemel. De sikkel wordt elke nacht breder en gaat steeds later onder.
Het begin van de week biedt de donkerste avonden voor Uranus en Neptunus. Wacht later in de week tot de maansikkel onder is voor de donkerste hemel; op sommige zuidelijke locaties kan dat pas na middernacht zijn. Saturnus blijft ook met de maan boven de horizon helder genoeg voor een mooie waarneming.
Lees meer: Maankalender: welke maanfase is het nu?
Beste datums om planeten te bekijken: 9–15 november 2026
De hoogtepunten zijn Venus bij Spica, de terugkeer van Mercurius en Mars die Jupiter nadert. Heldere ochtenden rond het weekend bieden de kans om meerdere doelen in één sessie te bekijken.
-
9 november, vóór zonsopkomst: Venus bij Spica. De stralende planeet passeert op ongeveer 1,2° van de helderste ster van de Maagd. Zoek eerst Venus en daarna de veel zwakkere Spica ernaast. Beide passen ruim in een verrekijkerbeeld, maar de ster verdwijnt eerder in de heldere schemering. Noordelijke en tropische breedten bieden het beste zicht; op gematigde zuidelijke breedten staat het paar lager.
-
9–11 november, na het invallen van de duisternis: benut de donkere avonden. Rond nieuwe maan draagt de maan nauwelijks licht bij aan de avondhemel. Probeer Neptunus na het einde van de astronomische schemering of Uranus later op de avond, wanneer de planeet hoger staat. Ver op het zuidelijk halfrond wordt de hemel mogelijk niet volledig donker.
-
14 november, vóór zonsopkomst: een eerste blik op de uitlijning van vier planeten. Mercurius voegt zich aan de ochtendhemel bij Venus, Mars en Jupiter. Begin op noordelijke en tropische breedten ongeveer 45–60 minuten vóór zonsopkomst. Mercurius is de laagste en lastigste van de vier; op gematigde zuidelijke breedten is het zicht op deze planeet veel slechter.
-
15 november, vóór de ochtendschemering: Mars en Jupiter dicht bij elkaar. De planeten staan ongeveer 1,2°–1,3° uit elkaar, ruwweg tweeënhalve schijnbare maandiameter. Hun conjunctie in rechte klimming vindt plaats op 15 november; de kleinste afstand, ongeveer 1,2°, volgt op 16 november. Beide ochtenden bieden een mooi zicht met het blote oog of een verrekijker. Kies dus een heldere ochtend in plaats van op het exacte moment te wachten.
Lokale waarneemvensters vind je in onze gids voor de planetenuitlijning in november en gids voor de conjunctie van Mars en Jupiter.
Nachtelijke planeten: Saturnus, Uranus en Neptunus
Van deze drie planeten is Saturnus zonder hulpmiddelen het makkelijkst te herkennen. Gebruik een astronomie-app om Uranus en Neptunus te vinden en profiteer van de donkere avonden aan het begin van de week.
Saturnus: ’s avonds gemakkelijk te vinden
Saturnus staat na de oppositie op 4 oktober nog steeds gunstig aan de avondhemel. Na zonsondergang staat de planeet boven de horizon en is op veel plaatsen een groot deel van de nacht zichtbaar. Saturnus heeft een magnitude van ongeveer 0,5 en ziet eruit als een geelachtig lichtpunt.
Kijk met een telescoop later op de avond, wanneer Saturnus hoger staat, in plaats van direct na zonsondergang. Een goede telescoop met een opening van 75–80 mm kan bijvoorbeeld bij ongeveer 50× vergroting en rustige lucht de ringen en de grootste maan Titan laten zien. Deze week is de ringopening vanuit onze kijkrichting slechts ongeveer 7°, waardoor de ringen vrij smal lijken. Verwacht dus niet de brede aanblik van veel bekende foto’s. Maanlicht verhindert een mooie waarneming van de planeet en de ringen niet.
Uranus: later op de avond met de verrekijker
Uranus schijnt met een magnitude van ongeveer 5,6 in de Stier. Een verrekijker kan hem als een zwak lichtpuntje laten zien; een telescoop kan zijn kleine blauwgroene schijf tonen. Hij staat nog steeds ongeveer tussen Aldebaran en de Plejaden.
Kies een periode later op de avond, wanneer Uranus ruim boven de horizon staat. Vroeg in de week stoort maanlicht nauwelijks; wacht tegen het weekend tot de wassende maansikkel onder is. Op noordelijke en tropische breedten staat Uranus hoger dan ver op het zuidelijk halfrond. Gebruik Star Walk 2 om de precieze positie te bepalen.
Neptunus: optische hulpmiddelen nodig
Neptunus staat in de Vissen en blijft gunstig geplaatst aan de avondhemel. Met magnitude 7,7 is hij te zwak voor het blote oog. Onder goede omstandigheden kan een verrekijker hem als een zwak puntje tonen; om zijn piepkleine schijf te onderscheiden heb je een telescoop nodig.
Saturnus kan je naar het juiste hemelgebied leiden: de planeten staan deze week ongeveer 7° uit elkaar, minder dan de breedte van een vuist op armlengte. Wacht voor een donkere hemel tot de astronomische schemering voorbij is, wanneer de zon minstens 18° onder de horizon staat. Het begin van de week is beter voor een maanlichtvrije waarneming in de avond.
Ochtendplaneten: Mercurius, Venus, Mars en Jupiter
Mars en Jupiter staan op noordelijke en tropische breedten vóór de ochtendschemering gunstig. Venus is de helderste ochtendplaneet. De omstandigheden voor Mercurius verbeteren snel, maar door de lage stand hangt het zicht op alle vier veel sterker af van je locatie.
Mercurius: terug vóór zonsopkomst
Na de benedenconjunctie van 4 november komt Mercurius weer aan de ochtendhemel tevoorschijn. De helderheid neemt snel toe, van ongeveer magnitude 2,4 op 9 november tot 0,0 op 15 november. Aan het begin van de week blijft waarnemen moeilijk; het weekend is gunstiger.
Noordelijke en tropische breedten bieden betere omstandigheden. Aan het begin van de burgerlijke ochtendschemering op 14 november staat Mercurius ongeveer 9° hoog in Amsterdam en 9° in Antwerpen. Probeer het op een gunstige plek ongeveer 45–60 minuten vóór zonsopkomst. Een makkelijkere kans volgt bij de grootste westelijke elongatie op 20 november.
Venus: een helder ochtendobject
Venus wordt na de benedenconjunctie van 24 oktober een opvallend ochtendobject. Terwijl de afstand tot de zon aan de hemel groeit, neemt de helderheid toe van ongeveer magnitude −4,6 op 9 november tot −4,8 op 15 november.
Probeer ongeveer 45–60 minuten vóór zonsopkomst te kijken. Een vrije horizon blijft nuttig, vooral ver op het zuidelijk halfrond. Aan het begin van de burgerlijke ochtendschemering op 15 november staat Venus ongeveer 16° hoog in Amsterdam en 17° in Antwerpen.
Venus staat de hele week bij Spica in de Maagd, met de kleinste afstand op 9 november. De planeet is veel helderder dan de ster. Probeer het eerst met het blote oog zolang de zon onder de horizon staat; zoek nooit met een verrekijker of telescoop in de directe omgeving van de zon.
Mars: zichtbaar voor het aanbreken van de dag
Mars is van 9 tot en met 15 november vóór zonsopkomst zichtbaar, met het beste zicht op noordelijke en tropische breedten. De planeet heeft een magnitude van ongeveer 0,8–0,7 en is duidelijk zwakker dan Jupiter. De roodachtige kleur helpt om de twee uit elkaar te houden.
Mars staat in de Leeuw. Gebruik Jupiter als herkenningspunt: de afstand krimpt van ongeveer 2,9° op 9 november naar 1,3° op 15 november. Vergelijk het beeld op meerdere ochtenden, telkens even lang vóór zonsopkomst, om te zien hoe Mars de helderdere buur nadert.
Op ver zuidelijk gelegen breedten blijft Mars vóór de ochtendschemering veel lager. In de telescoop is het schijfje nog maar ongeveer 6,9″–7,1″ groot. De kleur en de veranderende positie zijn daardoor makkelijker te waarderen dan fijne oppervlaktedetails.
Jupiter: een helder ochtendobject
Jupiter staat met een magnitude van ongeveer −2,1 in de Leeuw en komt elke dag vroeger op. Vóór de ochtendschemering staat de planeet op noordelijke en tropische breedten gunstig en op gematigde zuidelijke breedten lager.
Wacht voor een scherper telescoopbeeld tot Jupiter hoger staat, in plaats van hem direct na opkomst te bekijken. Een 10×50-verrekijker op een statief of een kleine telescoop kan zijn vier grootste manen tonen als kleine lichtpuntjes ernaast. Niet alle vier zijn op elk moment zichtbaar: sommige kunnen achter de planeet schuilgaan.
Wat is die heldere stip voor zonsopgang?
Venus is deze week de helderste planeet aan de ochtendhemel; Jupiter is het heldere punt bij de roodachtige Mars. Mercurius is veel zwakker dan Venus en staat lager in de schemering. Het antwoord hangt af van tijd, datum en locatie: helderheid en weinig fonkelen zijn nuttige aanwijzingen, maar bewijzen de identiteit niet.
Planeten aan de hemel vinden en herkennen
Veel beginnende sterrenkijkers denken dat astronomie een dure hobby is waarvoor een luxe telescoop nodig is. Maar astronomie voor beginners is niet alleen goedkoop: je kunt er helemaal gratis mee beginnen.
Vijf planeten — Mercurius, Venus, Mars, Jupiter en Saturnus — zijn met het blote oog zichtbaar, vaak zelfs vanuit een stad. Apparatuur verdiept de ervaring, maar is niet nodig om de lichtpunten aan de hemel te herkennen. In de komende minuten leer je hoe je de planeten van ons zonnestelsel vanavond kunt vinden.
Zoek naar heldere lichtpunten
Venus en Jupiter zijn meestal enkele van de helderste punten aan de hemel en makkelijk met het blote oog te zien; ook Mars is soms helderder dan de sterren. Heldere planeten kunnen zelfs groter lijken dan sterren, doordat hun intense licht een opvallende gloed veroorzaakt. Zie je een uitzonderlijk helder punt aan de hemel, dan is de kans dus groot dat het een planeet is.
Astronomen gebruiken een magnitudeschaal om de schijnbare helderheid van een object aan te geven. Op deze schaal hebben helderdere objecten een lager, soms zelfs negatief getal. Bijvoorbeeld:
- Zon: magnitude ongeveer −26,7
- Volle Maan: magnitude ongeveer −12,7
- Sirius: magnitude −1,46 (de helderste ster aan de nachtelijke hemel)
Anders dan bij sterren verandert de helderheid van planeten afhankelijk van hun positie ten opzichte van de aarde en de zon. Dit zijn de magnitudebereiken van de planeten in ons zonnestelsel:
- Venus: magnitude van −4,9 tot −3,0
- Jupiter: magnitude van −2,9 tot −1,7
- Mars: magnitude van −2,9 tot 1,9
- Mercurius: magnitude van −2,5 tot 7,2
- Saturnus: magnitude van −0,5 tot 1,2
- Uranus: magnitude van 5,4 tot 6,0 (meestal is een verrekijker nodig)
- Neptunus: magnitude van 7,7 tot 8,0 (een verrekijker of telescoop is nodig)
Kijk of het licht twinkelt
Sterren twinkelen meestal, terwijl planeten gelijkmatiger schijnen. Sterren staan veel verder weg en lijken daardoor puntvormige lichtbronnen. Bewegende luchtmassa’s in de aardatmosfeer buigen hun licht voortdurend af, waardoor de schijnbare helderheid, kleur en positie snel veranderen. Planeten staan veel dichterbij en hebben kleine schijnbare schijfjes. De atmosferische verstoringen van de verschillende delen van zo’n schijfje middelen elkaar gedeeltelijk uit, waardoor het licht meestal rustiger lijkt.
Twinkeling is echter alleen een aanwijzing, geen test die 100% betrouwbaar is. Een planeet kan duidelijk twinkelen wanneer hij laag boven de horizon staat, doordat het licht dan meer atmosfeer doorkruist, of wanneer de lucht bijzonder onrustig is. Een ster hoog aan de hemel kan juist vrij gelijkmatig lijken te schijnen.
Lees voor de volledige uitleg ons uitgebreide artikel over waarom sterren twinkelen.
Zoek planeten in de buurt van de maan
Een van de makkelijkste manieren om een planeet te vinden is een helder herkenningspunt te gebruiken dat iedereen kan aanwijzen: de maan. Elke maand passeert onze natuurlijke satelliet dicht langs planeten aan de hemel. Astronomen noemen dit een nauwe samenstand. Een heldere, weinig fonkelende ‘ster’ bij de maan kan dus een planeet zijn!
Wil je weten wanneer een planeet de volgende keer dicht bij de maan staat? Bekijk dan ons regelmatig bijgewerkte artikel.
Let op planetenparen en planetenuitlijningen
Van tijd tot tijd staan planeten aan de hemel heel dicht bij elkaar. Een heldere planeet kan je naar een zwakkere leiden, bijvoorbeeld wanneer Venus vlak langs Uranus trekt. Zijn beide planeten helder, dan levert dat met het blote oog een prachtig gezicht op.
Nog opvallender zijn planetenuitlijningen, waarbij meerdere planeten tegelijk langs de ecliptica staan. Ze kunnen zich over een brede boog verspreiden in plaats van dicht opeen te staan, maar zo’n uitlijning biedt nog steeds een goede kans om tijdens één waarneemsessie meerdere planeten te vinden.
De volgende planetenuitlijning vindt plaats in november 2026. Vóór zonsopkomst staan Mercurius, Venus, Mars en Jupiter samen aan de hemel.
Meer informatie: Planetenuitlijning in november 2026
Zoek planeten langs de baan van de zon
Mercurius en Venus blijven aan de hemel altijd relatief dicht bij de zon. Je vindt ze daarom meestal rond zonsopkomst of zonsondergang in de buurt van de horizon.
Bovendien blijven alle planeten dicht bij de ecliptica, de schijnbare jaarlijkse baan van de zon langs de achtergrondsterren. De ecliptica nauwkeurig aan de hemel bepalen is lastig, vooral voor beginners. In de meeste astronomie-apps en planetariumprogramma’s kun je haar als een boog over de hemel laten weergeven.
Planeten zijn ‘dwaalsterren’
Een andere manier om te controleren of je een planeet of een ster ziet, is de positie meerdere opeenvolgende nachten te volgen. Je zult zien hoe planeten van nacht tot nacht verschuiven ten opzichte van de achtergrond van vaste sterren.
Gebruik een interactieve sterrenkaart
Als je geoefend hebt in het zelf vinden van planeten, kan een app je vondsten bevestigen. De gratis app Star Walk 2 heeft de modus Planet Walk, die alle planeten markeert en helpt ze van sterren te onderscheiden. Open het menu, kies Planeten en tik op Planet Walk. Je krijgt een actuele hemelkaart met gemarkeerde planeten en onderaan een paneel waarmee je meteen naar elke planeet kunt gaan.
Wil je alternatieven proberen, kijk dan naar Night Sky, SkySafari of Stellarium. Sommige apps zijn volledig gratis, andere moet je vooraf kopen of bieden extra functies via in-app aankopen. Een snelle vergelijking van de gratis mogelijkheden vind je in ons artikel over de beste astronomie-apps van 2026.
Waarneemtips voor elke planeet
Mercurius: de moeilijk te vinden planeet
Mercurius is een binnenplaneet, met een baan die dichter bij de zon ligt dan die van de aarde. Daardoor staat Mercurius aan onze hemel nooit ver van de zon; de maximale hoekafstand varieert van 18° tot 28°. Deze stand heet de grootste elongatie en is vaak het beste moment om binnenplaneten te bekijken. Oostelijke en westelijke elongaties samengeteld bereikt Mercurius de grootste elongatie zes of zeven keer per jaar.
Zoek Mercurius vlak na zonsondergang laag boven de westelijke horizon of vlak vóór zonsopkomst laag in het oosten. Of de planeet momenteel ’s ochtends, ’s avonds of helemaal niet zichtbaar is, zie je in de gratis app Star Walk 2, die de dagelijkse zichtbaarheid van de planeet toont.
Een kleine telescoop laat het piepkleine schijfje en de fasen van Mercurius zien. Controleer wel of de zon helemaal onder de horizon staat voordat je je instrument richt. Richt nooit een onbeschermde telescoop, camera of verrekijker op de zon: dit kan direct blijvende blindheid en schade aan je apparatuur veroorzaken.
Mercurius wordt vaak over het hoofd gezien, maar is een van de verrassendste planeten van ons zonnestelsel. Doe onze quiz en ontdek hoeveel je echt weet over deze mysterieuze kleine planeet!
Venus: de avondster en morgenster
Venus is de helderste planeet die je met het blote oog kunt zien. Door het sterk reflecterende wolkendek is de planeet uitzonderlijk helder aan onze hemel en rond de grootste helderheid soms zelfs overdag zichtbaar.
Net als de maan vertoont Venus fasen. De planeet is het helderst wanneer we een sikkel zien. Terwijl Venus de aarde nadert, neemt de schijnbare grootte toe, maar wordt het verlichte deel van het schijfje kleiner. De balans tussen die effecten maakt de planeet tijdens de sikkelfase het helderst. Een kleine telescoop toont de fasen gemakkelijk; ook een stevig gemonteerde verrekijker met hoge vergroting kan de sikkel laten zien.
Net als Mercurius is Venus een binnenplaneet en staat ze aan onze hemel nooit erg ver van de zon. Mercurius bereikt een maximale schijnbare hoekafstand van ongeveer 28° tot de zon, terwijl Venus ongeveer 48° kan halen. Buitenplaneten kunnen bij oppositie 180° van de zon staan.
Venus is de helderste planeet aan de hemel. Wanneer de planeet bij de maan staat — het helderste object aan de nachthemel — vormen ze een prachtig paar, zelfs boven een lichtvervuilde stad. De volgende ontmoeting van de maan en Venus vind je in ons regelmatig bijgewerkte artikel.
Venus is zo helder dat mensen de planeet vaak voor een vliegtuig of zelfs een ufo aanzien. De menselijke verbeelding is rijk en allerlei objecten worden weleens voor buitenaardse bezoekers gehouden. Bekijk onze infographic met voorbeelden van door mensen gemaakte objecten die voor ufo’s zijn aangezien!
Mars: de rode planeet
De roestrode gloed van Mars valt zelfs vanuit een felverlichte stad op. De schijnbare helderheid verandert met de positie in het zonnestelsel en bereikt rond oppositie een maximum. Dat gebeurt ongeveer elke 26 maanden, wanneer de aarde tussen Mars en de zon passeert.
Rond zijn volgende oppositie op 19 februari 2027 bereikt Mars zijn grootste helderheid en schijnbare grootte. In juli 2027 is hij ongeveer negen keer zo zwak, en bedraagt zijn schijnbare diameter nog maar ongeveer 40% van die rond de oppositie.
Een verrekijker toont Mars als een roodachtig lichtpunt. Om het schijfje duidelijk te onderscheiden heb je een telescoop nodig.
Wil je Mars beter leren kennen? Van alle planeten wordt Mars als de meest geschikte kandidaat voor kolonisatie beschouwd. Doe onze quiz en ontdek hoeveel je weet over de planeet waar je nakomelingen misschien ooit wonen!
Jupiter: de grootste planeet en zijn zichtbare manen
Jupiter is de grootste planeet van ons zonnestelsel en een van de helderste objecten aan de nachtelijke hemel. Na Venus is Jupiter meestal de helderste planeet, al kan Mars hem rond een gunstige oppositie soms overtreffen. Jupiter is gemakkelijk te vinden met het blote oog, een verrekijker of een kleine telescoop. Tegen het einde van 2026 wordt hij helderder naarmate zijn oppositie op 11 februari 2027 dichterbij komt.
Zelfs met een kleine telescoop of verrekijker kun je je Galileo Galilei wanen als je Jupiter en de vier grootste manen bekijkt: Io, Europa, Ganymedes en Callisto, de Galileïsche manen. Om ze te vinden kun je de app Star Walk 2 gebruiken (voor dit type object is een in-appaankoop nodig) of de app Sky Tonight, waarin alle hemelobjecten gratis beschikbaar zijn.
Op het noordelijk halfrond wordt Jupiter soms verward met Sirius, de helderste ster aan de nachthemel. Van december tot maart is Sirius op veel noordelijke breedten opvallend aan de avondhemel, dus verwarring tussen deze heldere punten is begrijpelijk. Onthoud dat sterren meestal sterker fonkelen, terwijl planeten met rustiger licht schijnen. Bovendien staat Sirius ver van de ecliptica.
Om de Grote Rode Vlek, een enorme storm op Jupiter, te zien, gebruik je een telescoop met ongeveer 100× vergroting of meer. Wacht op rustige lucht en controleer of de vlek tijdens de waarneming naar de aarde is gericht.
Je weet dat Jupiter de grootste planeet van ons zonnestelsel is. Maar hoe groot is hij precies? Hoeveel aardbollen zouden er in deze gasreus passen? Doe onze quiz en ontdek het!
Saturnus: de gouden koning van de ringen en manen
Saturnus heeft een kenmerkende geelgouden gloed die ook met het blote oog opvalt. Zoek een rustig schijnend geelachtig lichtpunt dat zwakker is dan Venus of Jupiter.
In een kleine telescoop zijn de beroemde ringen van Saturnus meestal onmiskenbaar. Met de juiste vergroting en rustige lucht kun je ook de Cassinischeiding zien, de donkere opening tussen de twee helderste ringen. Wanneer Saturnus in kwadratuur staat, op 90° van de zon, kun je zelfs de schaduw van de planeet op de ringen onderscheiden.
Met een telescoop kun je ook Titan zien, de helderste maan van Saturnus. Met instrumenten met een grotere opening komen meer manen in beeld: Rhea, Dione, Tethys en Enceladus. Ze lijken elk op een klein, gelijkmatig schijnend lichtpunt dicht bij de planeet.
Volgens ons bewaart de echte koning van ringen en manen nog veel geheimen die je niet kent. Bewijs met deze quiz dat we het mis hebben!
Uranus: een bleekblauw puntje
Uranus is voor het blote oog uiterst zwak en zonder verrekijker moeilijk te zien. Zelfs in een kleine telescoop verschijnt de planeet als een piepklein bleekblauw schijfje dat nauwelijks opvalt tussen de achtergrondsterren. Onder een heldere, donkere hemel — Bortle-klasse 4 of donkerder — kunnen waarnemers met een uitstekend gezichtsvermogen Uranus nét met het blote oog zien, als ze de precieze positie kennen.
Uranus is het makkelijkst te vinden wanneer de planeet bij een helder herkenningspunt staat, zoals de maan of Venus. Houd er wel rekening mee dat de nabije maan het zwakke licht van Uranus gemakkelijk kan overstralen.
De meeste amateurtelescopen laten de ringen van Uranus of details in zijn atmosfeer niet zien. Middelgrote tot grote instrumenten kunnen zijn twee grootste manen, Titania en Oberon, wel als afzonderlijke zwakke lichtpunten tonen.
Neptunus: de verste planeet vanaf de zon
Neptunus is de lastigste planeet om waar te nemen. Je hebt een verrekijker of telescoop nodig om de planeet te vinden. Als Neptunus bij een heldere planeet staat, kun je die als wegwijzer gebruiken. De ringen en details in de atmosfeer zijn visueel niet zichtbaar met amateurtelescopen. Met een middelgrote tot grote telescoop en uitstekende omstandigheden kun je misschien de kleur herkennen en de grootste maan Triton als een zwak lichtpunt zien.
Zichtbare planeten vanavond: veelgestelde vragen
Welke planeten zijn vanavond zichtbaar?
Begin van 9 tot en met 15 november 2026 met Saturnus na het invallen van de duisternis of met Venus, Mars en Jupiter vóór zonsopkomst. Mercurius is later in de week op noordelijke en tropische breedten makkelijker te vinden. Uranus en Neptunus zijn met optische hulpmiddelen bereikbaar wanneer de hemel donker genoeg is. Op gematigde zuidelijke breedten is een goed zicht op alle vier ochtendplaneten veel moeilijker, omdat Mercurius erg laag blijft.
Waarom twinkelen planeten niet zoals sterren?
Planeten schijnen meestal met rustiger licht dan sterren, doordat ze veel dichter bij de aarde staan en als kleine schijfjes verschijnen in plaats van als puntbronnen. Een helder object bij de ecliptica dat weinig fonkelt, kan een planeet zijn.
Kan ik Uranus of Neptunus met het blote oog zien?
Uranus is onder een zeer donkere hemel in principe met het blote oog zichtbaar, maar is uiterst zwak en gemakkelijk te missen. Je hebt uitstekende omstandigheden nodig en moet precies weten waar je moet kijken. Neptunus is te zwak voor het blote oog en vereist een verrekijker of telescoop.
Hoe weet ik of ik Venus of Jupiter zie?
Venus is meestal veel helderder dan Jupiter en staat vaak kort na zonsondergang of voor zonsopgang laag boven de horizon. Jupiter is ook heel helder, maar kan een groter deel van de nacht zichtbaar blijven en afhankelijk van het seizoen hoger aan de hemel staan. Beide schijnen meestal gelijkmatiger dan sterren.
Richt je telefoon met Star Walk 2 op het object om het met zekerheid te herkennen.
Waarom hangt de zichtbaarheid van planeten af van mijn locatie?
De zichtbaarheid van planeten hangt af van je locatie, omdat de hemel er op verschillende delen van de aarde anders uitziet. Je breedtegraad bepaalt mede hoe hoog planeten komen en hoelang ze boven de horizon blijven. Zowel breedte- als lengtegraad beïnvloedt de lokale opkomst- en ondergangstijden. Ook plaatselijke omstandigheden tellen mee: gebouwen, bergen, bomen, lichtvervuiling en het weer kunnen een planeet verbergen, zelfs als die boven de horizon staat.
De belangrijkste tips om planeten te zien
Je hebt geen dure apparatuur nodig om ons zonnestelsel te verkennen. Ga naar buiten en zoek de helderste ‘punten’ aan de hemel. Venus, Jupiter, Saturnus, Mars en Mercurius zijn met het blote oog zichtbaar. Welke je kunt zien, hangt af van datum, tijd en locatie. Ook de maan of dicht bij elkaar staande planeten kunnen als herkenningspunt dienen. Onthoud dat planeten meestal rustiger schijnen dan sterren. Gebruik voor extra hulp de gratis app Star Walk 2 om planeten meteen in realtime te herkennen.
Meer planeetverschijnselen
Meer over komende planeetverschijnselen vind je hier:
