5 planeten op een rij: planetenparade in juni 2022

~6 min
5 planeten op een rij: planetenparade in juni 2022

In de tweede helft van juni zullen vijf planeten van het zonnestelsel, samen met de maansikkel, naast elkaar staan aan de hemel. Ontdek wanneer en hoe je deze zeldzame planetenparade kunt zien.

Inhoud

Planeten op één lijn op 24 juni 2022

De spectaculairste planetenparade van het jaar doet zich voor in de ochtend van 24 juni. Waarnemers zien dan vijf planeten van het zonnestelsel naast elkaar staan aan de hemel: Mercurius, Venus, Mars, Jupiter en Saturnus. Het is zelfs zo dat er eigenlijk zeven planeten op één lijn staan, want ook Neptunus en Uranus zullen van de partij zijn bij dit hemelse evenement. Deze twee reuzenplaneten schijnen echter te zwak om met het blote oog waar te nemen.

Je kunt het beste ongeveer een uur voor zonsopkomst beginnen met observeren. De planeten staan verspreid van oost naar zuid (van noord naar oost op zuidelijke breedtegraden) aan de hemel. Waarnemers op het zuidelijk halfrond hebben beter zicht, omdat de planeten daar eerder boven de horizon komen en veel hoger klimmen.

Een extra bonus is de afnemende maan, die schijnt tussen Venus en Mars. De maan staat niet helemaal op de 'planetenlijn' en schuift in de tweede helft van juni van planeet naar planeet.

Wil je eenvoudig planeten in de hemelkoepel kunnen vinden en herkennen, gebruik dan mobiele apps zoals Star Walk 2 of Sky Tonight. Richt gewoon je toestel op de hemel en dan laten de apps je zien naar welk object je aan het kijken bent. De meldingen van de apps helpen je om op de hoogte te blijven van de belangrijkste astronomische gebeurtenissen.

Wat is een planetenparade?

Hoewel 'planetenparade' geen officiële wetenschappelijke term is, wordt deze benaming alom gebruikt in de astronomie om een astronomische gebeurtenis te beschrijven die zich voordoet wanneer de planeten van het zonnestelsel in hetzelfde gebied aan de hemel op één lijn komen te staan, vanuit het perspectief van waarnemers op aarde. Het fenomeen heeft geen eensluidende definitie. Deze drie worden het meeste gebruikt:

  1. Een astronomische gebeurtenis die zich voordoet als planeten tegelijk op één lijn komen te staan aan één kant van de zon, zoals van bovenaf waargenomen op het vlak van het zonnestelsel.
  2. Een visueel fenomeen dat zich voordoet als planeten van het zonnestelsel op hetzelfde moment te zien zijn aan een klein deel van de hemel ongeacht de omstandigheden van hun zichtbaarheid, vanuit het perspectief van de aarde (gezien door waarnemers op aarde). Een planetenparade van dit type deed zich voor op 18 april 2002 en daarna op 4 juli 2020, toen alle planeten van het zonnestelsel die met het blote oog zichtbaar zijn op een rij kwamen te staan aan de avondhemel. Volgens voorlopige voorspellingen zullen dergelijke planetenparades gebeuren in 2022, 2040 en 2854.
  3. In zeldzame gevallen zijn er zeer goede waarnemingsomstandigheden voor alle planeten van het zonnestelsel in één nacht. Ook deze gebeurtenissen worden planetenparades genoemd. De binnenste planeten kunnen het beste waargenomen worden bij de hoogste elongaties en de buitenste planeten ergens voor en na opposities.

Soorten planetenparades

Een ander woord voor een planetenparade is ‘appulse’. Afhankelijk van het aantal planeten dat meedoet, zijn de volgende soorten planetenparades te onderscheiden:

  • Miniplanetenparade – 3 planeten.
  • Kleine planetenparade – 4 planeten.
  • Grote planetenparade – 5 of 6 planeten.
  • Volledige planetenparade – alle planeten van het zonnestelsel (soms + Pluto).

Miniplanetenparades zijn geen zeldzame gebeurtenissen. Meerdere keren per jaar kunnen er drie planeten tegelijk waargenomen worden aan hetzelfde stuk hemel.

Wanneer staan de planeten op één lijn?

Het is belangrijk om erop te wijzen dat als we zeggen dat planeten tijdens een planetenparade op één lijn komen te staan, dat we dat niet letterlijk bedoelen. De planeten komen nooit echt op een perfecte rechte lijn staan, zoals dat meestal op foto's wel te zien is. Doordat de planeten van het zonnestelsel niet perfect op hetzelfde vlak in driedimensionale ruimte rond de zon draaien, zullen ze nooit perfect op een rij komen te staan.

Wat gebeurt er als de planeten op één lijn staan?

Met planeten die op één lijn staan of een planetenparade bedoelen astronomen doorgaans dat planeten aan hetzelfde stuk van de hemel te zien zijn. Soms lijken de planeten netjes op een rij te staan, maar dat is niet altijd het geval. Meestal vormen twee of drie planeten een lijn in de lucht.

Bovendien hangt veel af van het perspectief. Als planeten aan één kant van de zon op een lijn komen te staan, hoeft dat niet te betekenen dat ze voor waarnemers op aarde in hetzelfde gebied aan de hemel te zien zijn. Ook omgekeerd geldt dat als planeten vanaf de aarde gezien aan hetzelfde stuk van de hemel staan, het niet zo hoeft te zijn dat ze vanaf de zon gezien op één lijn staan.

Wanneer was de laatste keer dat alle planeten op één lijn stonden?

Op 4 juli 2020 vond een zeldzame en unieke planetenparade plaats. Alle planeten van het zonnestelsel (Mercurius, Venus, aarde, Mars, Jupiter, Saturnus, Uranus, Neptunus en de dwergplaneet Pluto) stonden op hetzelfde moment op één lijn aan dezelfde kant van de zon. Dit was een planetenparade van de eerste van de drie soorten die we hierboven beschreven. Ze kwamen niet perfect op één lijn te staan, doordat de afwijkingshoek redelijk klein was. Eerder vond een planetenparade van dit type plaats in 1982, de volgende wordt verwacht in 2161.

Bovendien vond er in augustus 2020 een planetenparade van het derde type plaats: waarnemers konden alle planeten in één nacht observeren. Aan het begin van de maand straalde de ongrijpbare planeet Mercurius aan de ochtendhemel met de felle planeet Venus vlakbij. De rode planeet Mars en de veraf gelegen planeten Uranus en Neptunus, die allemaal hun opposities naderden, konden goed worden geobserveerd, net als de gasreuzen Jupiter en Saturnus. Zelfs de zwakke dwergplaneet Pluto bood sterrenkijkers gunstige condities en kon worden waargenomen dankzij zijn oppositie.

De laatste keer dat er een planetenparade was, was 20 april 2022. Die was minder spectaculair dan die in augustus 2020, omdat er maar vier planeten op een rij stonden aan de hemel: Jupiter, Saturnus, Mars en Venus.

Wanneer is de volgende keer dat de planeten op één lijn staan?

Volgens NASA zal de volgende spectaculaire planetenparade zich voordoen op 8 september 2040. Vijf planeten die met het blote oog te zien zijn, zullen binnen een cirkel met een diameter van ongeveer 10 graden te vinden zijn. De planeten die dan bij elkaar staan, zijn Mercurius, Venus, Mars, Jupiter en Saturnus. Ook de maansikkel is op dat moment te zien tussen Venus en Saturnus. De beste tijd voor observaties is rond 19.30 uur lokale tijd.

Tijdens deze planetenparade staan de vijf planeten op één lijn, zoals van bovenaf waargenomen op het vlak van het zonnestelsel. Dat betekent dat ze een bijna rechte lijn vormen in de ruimte, maar niet aan de hemel voor een waarnemer op aarde. Omdat de planeten echter erg dicht bij elkaar zullen lijken te staan, wordt het nog steeds een indrukwekkend schouwspel.

Veelgestelde vragen

Laten we kort alle hierboven geboden informatie over planetenparades samenvatten, voor het geval je geen zin hebt om een lang artikel te lezen.

Wat is een planetenparade?

Het is een astronomische gebeurtenis die zich voordoet als de planeten uit het zonnestelsel in hetzelfde gebied aan de hemel op één lijn staan, gezien vanaf de aarde.

De astronomische gebeurtenissen die planetenparades worden genoemd, zijn onder meer:

  • gebeurtenissen die plaatsvinden als planeten aan één kant van de zon tegelijkertijd op één lijn staan, zoals van bovenaf waargenomen op het vlak van het zonnestelsel;
  • visuele fenomenen die plaatsvinden als de planeten van het zonnestelsel tegelijkertijd in een klein gebied aan de hemel verschijnen, zoals waargenomen vanaf de aarde;
  • nachten waarin alle planeten van het zonnestelsel kunnen worden waargenomen.

Welke soorten planetenparades zijn er?

Er zijn vier soorten planetenparades: mini (3 planeten), klein (4 planeten), groot (5 of 6 planeten) en volledig (alle planeten van het zonnestelsel).

Wanneer staan de planeten uit het zonnestelsel op één lijn?

De planeten van het zonnestelsel staan eigenlijk nooit perfect in een rechte lijn, omdat ze niet op hetzelfde vlak rond de zon draaien.

Wat kun je verwachten van een planetenparade?

Tijdens deze spectaculaire gebeurtenis kun je de planeten in hetzelfde gebied aan de hemel op één lijn zien (of gewoon dicht bij elkaar).

Wanneer was de laatste keer dat er een planetenparade was?

Alle planeten van het zonnestelsel stonden op 4 juli 2020 tegelijkertijd op één lijn aan één kant van de zon. De maand daarna konden waarnemers tijdens één nacht ook alle planeten zien.

Welke planetenparade was er op 4 juli 2020?

Op 4 juli 2020 vond een zeer zeldzame planetenparade plaats. Alle acht planeten van het zonnestelsel en de dwergplaneet Pluto stonden op hetzelfde moment op één lijn aan één kant van de zon.

Wanneer kan de volgende grote planetenparade worden gezien?

De volgende spectaculaire planetenparade zal zich voordoen op 8 september 2040. Vijf planeten staan dan bij elkaar: Mercurius, Venus, Mars, Jupiter en Saturnus. Ook de maansikkel zal dicht bij de planeten te zien zijn.

Hoe vaak staan de planeten op één lijn?

Twee keer per jaar staan drie planeten op één lijn aan één kant van de zon, één keer per jaar vier planeten, één keer in de negentien jaar vijf planeten en één keer in de honderdzeventig jaar alle acht planeten van het zonnestelsel.

Dat was alles wat je moet weten over planetenparades en wanneer ze gebeuren in 2022. Als je dit artikel leuk vond, deel het dan met je vrienden. Volg ons ook op sociale media, zodat je nooit belangrijke momenten mist waarop de planeten op één lijn aan de hemel staan.

Afbeelding Credit:Vito Technology, Inc.
Trustpilot