Planetenparade in 2022: hoe je alle planeten kunt zien

~8 min
Planetenparade in 2022: hoe je alle planeten kunt zien

In dit artikel vertellen we je alles wat je moet weten over een adembenemende astronomische gebeurtenis die we een planetenparade noemen. We vertellen je wanneer de volgende keer is dat de planeten op één lijn staan.

Inhoud

Wat is een planetenparade?

Hoewel 'planetenparade' geen officiële wetenschappelijke term is, wordt deze benaming alom gebruikt in de astronomie om een astronomische gebeurtenis te beschrijven die zich voordoet wanneer de planeten van het zonnestelsel in hetzelfde gebied aan de hemel op één lijn komen te staan, vanuit het perspectief van waarnemers op aarde. Het fenomeen heeft geen eensluidende definitie. Deze drie worden het meeste gebruikt:

  1. Een astronomische gebeurtenis die zich voordoet als planeten tegelijk op één lijn komen te staan aan één kant van de zon, zoals van bovenaf waargenomen op het vlak van het zonnestelsel.
  2. Een visueel fenomeen dat zich voordoet als planeten van het zonnestelsel op hetzelfde moment te zien zijn aan een klein deel van de hemel ongeacht de omstandigheden van hun zichtbaarheid, vanuit het perspectief van de aarde (gezien door waarnemers op aarde). Een planetenparade van dit type deed zich voor op 18 april 2002 en daarna op 4 juli 2020, toen alle planeten van het zonnestelsel die met het blote oog zichtbaar zijn op een rij kwamen te staan aan de avondhemel. Volgens voorlopige voorspellingen zullen dergelijke planetenparades gebeuren in 2022, 2040 en 2854.
  3. In zeldzame gevallen zijn er zeer goede waarnemingsomstandigheden voor alle planeten van het zonnestelsel in één nacht. Ook deze gebeurtenissen worden planetenparades genoemd. De binnenste planeten kunnen het beste waargenomen worden bij de hoogste elongaties en de buitenste planeten ergens voor en na opposities.

Soorten planetenparades

Een ander woord voor een planetenparade is ‘appulse’. Afhankelijk van het aantal planeten dat meedoet, zijn de volgende soorten planetenparades te onderscheiden:

  • Miniplanetenparade – 3 planeten.
  • Kleine planetenparade – 4 planeten.
  • Grote planetenparade – 5 of 6 planeten.
  • Volledige planetenparade – alle planeten van het zonnestelsel (soms + Pluto).

Miniplanetenparades zijn geen zeldzame gebeurtenissen. Meerdere keren per jaar kunnen er drie planeten tegelijk waargenomen worden aan hetzelfde stuk hemel.

Wanneer staan de planeten op één lijn?

Het is belangrijk om erop te wijzen dat als we zeggen dat planeten tijdens een planetenparade op één lijn komen te staan, dat we dat niet letterlijk bedoelen. De planeten komen nooit echt op een perfecte rechte lijn staan, zoals dat meestal op foto's wel te zien is. Doordat de planeten van het zonnestelsel niet perfect op hetzelfde vlak in driedimensionale ruimte rond de zon draaien, zullen ze nooit perfect op een rij komen te staan.

Wat gebeurt er als de planeten op één lijn staan?

Met planeten die op één lijn staan of een planetenparade bedoelen astronomen doorgaans dat planeten aan hetzelfde stuk van de hemel te zien zijn. Soms lijken de planeten netjes op een rij te staan, maar dat is niet altijd het geval. Meestal vormen twee of drie planeten een lijn in de lucht.

Bovendien hangt veel af van het perspectief. Als planeten aan één kant van de zon op een lijn komen te staan, hoeft dat niet te betekenen dat ze voor waarnemers op aarde in hetzelfde gebied aan de hemel te zien zijn. Ook omgekeerd geldt dat als planeten vanaf de aarde gezien aan hetzelfde stuk van de hemel staan, het niet zo hoeft te zijn dat ze vanaf de zon gezien op één lijn staan.

Wanneer was de laatste keer dat alle planeten op één lijn stonden?

Op 4 juli 2020 vond een zeldzame en unieke planetenparade plaats. Alle planeten van het zonnestelsel (Mercurius, Venus, aarde, Mars, Jupiter, Saturnus, Uranus, Neptunus en de dwergplaneet Pluto) stonden op hetzelfde moment op één lijn aan dezelfde kant van de zon. Dit was een planetenparade van de eerste van de drie soorten die we hierboven beschreven. Ze kwamen niet perfect op één lijn te staan, doordat de afwijkingshoek redelijk klein was. Eerder vond een planetenparade van dit type plaats in 1982, de volgende wordt verwacht in 2161.

Bovendien vond er in augustus 2020 een planetenparade van het derde type plaats: waarnemers konden alle planeten in één nacht observeren. Aan het begin van de maand straalde de ongrijpbare planeet Mercurius aan de ochtendhemel met de felle planeet Venus vlakbij. De rode planeet Mars en de veraf gelegen planeten Uranus en Neptunus, die allemaal hun opposities naderden, konden goed worden geobserveerd, net als de gasreuzen Jupiter en Saturnus. Zelfs de zwakke dwergplaneet Pluto bood sterrenkijkers gunstige condities en kon worden waargenomen dankzij zijn oppositie.

De laatste keer dat er een planetenparade was, was december 2021. Die was minder spectaculair dan die in augustus 2020, omdat er dit keer maar zes planeten op een rij stonden aan de hemel: Mercurius, Venus, Saturnus, Jupiter, Neptunus en Uranus. Ze stonden ook niet helemaal perfect op een rij.

Wanneer is de volgende keer dat de planeten op één lijn staan?

Sterrenkijkers hebben een kans om in maart 2022 een adembenemende planetenparade van het tweede type te zien: vijf planeten uit het zonnestelsel (Mercurius, Venus, Mars, Jupiter en Saturnus) zullen tegelijkertijd in een klein gebied aan de hemel verschijnen. De omstandigheden om dit waar te nemen zullen echter voor astronomieliefhebbers uit bepaalde delen van de wereld ongunstig zijn. Mis je de planetenparade in maart, ga dan voor een herkansing in april of juni 2022, wanneer andere planeten op één lijn zullen staan.

Wil je graag zien hoe laat de planeten op een rij staan op jouw locatie en wil je gemakkelijk planeten vinden aan de hemel, raadpleeg dan de sterrenkijkgids Star Walk 2 of gebruik de astronomietool Sky Tonight. De meldingen van de apps helpen je om op tijd op de hoogte te worden gesteld van de belangrijkste astronomische gebeurtenissen.

Wanneer komen de planeten op een rij te staan in 2022?

In 2022 komen er drie planetenparades. Ze gebeuren op:

  • 28 maart 2022;
  • 20 april 2022;
  • 24 juni 2022.

Laten we ze even kort bekijken.

Planetenparade op 28 maart 2022

Zoals we eerder al zeiden zullen vijf planeten van het zonnestelsel deel uitmaken van deze parade: Mercurius, Venus, Mars, Jupiter en Saturnus. Ze zullen allemaal aan hetzelfde stuk van de hemel staan in de vroege uren van 28 maart 2022. Het nadeel is dat je waarschijnlijk maar drie van deze planeten zal kunnen zien, omdat Mercurius te dicht bij de zon zal staan en Jupiter op de meeste locaties niet ver boven de horizon zal uitkomen. Maar geen zorgen! De andere drie planeten hebben een verrassing voor je voorbereid!

Op 28 maart, kort voor zonsopkomst, zullen Venus, Mars en Saturnus gegroepeerd in een cirkel van 5,3° staan in het sterrenbeeld Steenbok. Mis dit evenement niet! De volgende keer dat de planeten op deze manier op een rij zullen staan komt pas in september 2040. De drie planeten zullen dan wel iets dichter bij elkaar staan, in een cirkel van 3,9°.

Je kunt het planetaire trio bij elkaar zien staan met een verrekijker, maar je kunt ze ook gewoon met het blote oog waarnemen. Zoek de planeten niet al te ver boven de zuidoostelijke horizon als je op het noordelijk halfrond woont. Waarnemers op het zuidelijk halfrond moeten in oostelijke richting naar boven turen.

Planetenparade op 20 april 2022

Een ander moment dat planeten op één rij zullen staan, is op 20 april. Dan creëren Jupiter, Saturnus, Mars en Venus voor de dageraad een bijna perfecte lijn aan de hemel. De omstandigheden voor waarnemingen zijn gunstiger in maart: de planeten staan dichtbij genoeg om met het blote oog te zien en komen voor zonsopkomst hoger boven de horizon uit. Je hebt echter nog steeds een horizon zonder obstakels nodig om Jupiter te zien, die lager staat dan de andere planeten. Je vindt Jupiter in het sterrenbeeld Vissen, Mars en Venus in Waterman, en Saturnus in Steenbok.

Houd er rekening mee dat deze gebeurtenis niet helemaal overeenkomt met de definities van een planetenparade, waarover we het eerder hadden. Je zou het een parade van het tweede type kunnen noemen, maar de planeten staan te ver uit elkaar.

Planetenparade op 24 juni 2022

De laatste en spectaculairste planetenparade van het jaar doet zich eind juni voor. In de ochtend van 24 juni zullen waarnemers alle planeten van het zonnestelsel op één lijn zien staan aan de hemel. Slechts vijf planeten (Mercurius, Venus, Mars, Jupiter en Saturnus) zullen zonder hulpmiddelen te zien zijn. Als je de zwakker schijnende planeten Neptunus en Uranus wil zien, heb je een verrekijker nodig.

De planeten staan verspreid van oost naar zuid (van noord naar oost op zuidelijke breedtegraden) aan de hemel, dus met een verrekijker of telescoop zul je ze zeker niet naast elkaar zien staan. Waarnemers op het zuidelijk halfrond hebben wederom beter zicht omdat de planeten daar eerder boven de horizon komen en hoger klimmen.

Een extra bonus is de maan, die in het laatste kwartier staat te stralen tussen Venus en Mars. De maan staat niet helemaal op de 'planetenlijn' en schuift in de tweede helft van juni van planeet naar planeet.

Veelgestelde vragen

Laten we kort alle hierboven geboden informatie over planetenparades samenvatten, voor het geval je geen zin hebt om een lang artikel te lezen.

Wat is een planetenparade?

Het is een astronomische gebeurtenis die zich voordoet als de planeten uit het zonnestelsel in hetzelfde gebied aan de hemel op één lijn staan, gezien vanaf de aarde.

De astronomische gebeurtenissen die planetenparades worden genoemd, zijn onder meer:

  • gebeurtenissen die plaatsvinden als planeten aan één kant van de zon tegelijkertijd op één lijn staan, zoals van bovenaf waargenomen op het vlak van het zonnestelsel;
  • visuele fenomenen die plaatsvinden als de planeten van het zonnestelsel tegelijkertijd in een klein gebied aan de hemel verschijnen, zoals waargenomen vanaf de aarde;
  • nachten waarin alle planeten van het zonnestelsel kunnen worden waargenomen.

Welke soorten planetenparades zijn er?

Er zijn vier soorten planetenparades: mini (3 planeten), klein (4 planeten), groot (5 of 6 planeten) en volledig (alle planeten van het zonnestelsel).

Wanneer staan de planeten uit het zonnestelsel op één lijn?

De planeten van het zonnestelsel staan eigenlijk nooit perfect in een rechte lijn, omdat ze niet op hetzelfde vlak rond de zon draaien.

Wat kun je verwachten van een planetenparade?

Tijdens deze spectaculaire gebeurtenis kun je de planeten in hetzelfde gebied aan de hemel op één lijn zien (of gewoon dicht bij elkaar).

Wanneer was de laatste keer dat er een planetenparade was?

Alle planeten van het zonnestelsel stonden op 4 juli 2020 tegelijkertijd op één lijn aan één kant van de zon. De maand daarna konden waarnemers tijdens één nacht ook alle planeten zien.

Welke planetenparade was er op 4 juli 2020?

Op 4 juli 2020 vond een zeer zeldzame planetenparade plaats. Alle acht planeten van het zonnestelsel en de dwergplaneet Pluto stonden op hetzelfde moment op één lijn aan één kant van de zon.

Wanneer kan de volgende grote planetenparade worden gezien?

In maart 2022 zullen vijf planeten van het zonnestelsel tegelijkertijd in een klein gebied aan de hemel verschijnen. In juni 2022 vindt er nog een planetenparade plaats.

Hoe vaak staan de planeten op één lijn?

Twee keer per jaar staan drie planeten op één lijn aan één kant van de zon, één keer per jaar vier planeten, één keer in de negentien jaar vijf planeten en één keer in de honderdzeventig jaar alle acht planeten van het zonnestelsel.

Dat was alles wat je moet weten over planetenparades en wanneer ze gebeuren in 2022. Als je dit artikel leuk vond, deel het dan met je vrienden. Volg ons ook op sociale media, zodat je nooit belangrijke momenten mist waarop de planeten op één lijn aan de hemel staan.

Afbeelding Credit:Vito Technology, Inc.
Trustpilot