Planetenparade in november 2026: vier planeten vóór zonsopkomst
Bij de planetenuitlijning in november 2026 zijn Mercurius, Venus, Mars en Jupiter van 13 tot en met 22 november samen vóór zonsopkomst te zien. Alle vier zijn helder genoeg voor het blote oog. Het noordelijk halfrond biedt betere waarneemomstandigheden, terwijl de lage stand van Mercurius de volledige parade in een groot deel van het zuidelijk halfrond moeilijk zichtbaar maakt. Open Star Walk 2 en gebruik de functie Planet Walk om de vier planeten vooraf op de hemelkaart te bekijken.
Inhoud
- Wanneer kun je de planetenuitlijning in november 2026 zien?
- Zo vind je de vier planeten in november 2026
- Planetenuitlijning in november 2026: veelgestelde vragen
- Planetenuitlijning in november 2026: de belangrijkste punten
Wanneer kun je de planetenuitlijning in november 2026 zien?
De opstelling begint zich rond 8 november te vormen, maar Mercurius staat aanvankelijk erg laag. Elke ochtend biedt andere voordelen voor het waarnemen:
- Om Mercurius gemakkelijker te vinden: probeer het van 20 tot en met 22 november 2026. Mercurius bereikt zijn grootste elongatie op 21 november in Nederland en België (CET, UTC+1; op 20 november volgens UTC) en staat dan schijnbaar ongeveer 19,6° van de zon. Rond die datum is hij helderder en staat hij vóór zonsopkomst hoger boven de horizon, waardoor je hem gemakkelijker kunt vinden.
- Voor een vroege blik op de parade: probeer 14 november 2026. Bij dezelfde fase van de ochtendschemering is de horizontale spreiding van de planeten op die datum in alle steden in de tabellen kleiner dan op 20 november.
- Voor de conjunctie van Mars en Jupiter: kies een ochtend rond 15–16 november 2026, wanneer de planeten ongeveer 1° uit elkaar lijken te staan. Lees meer over planeetconjuncties.
Extra kans: de Leoniden-meteorenzwerm bereikt zijn maximum rond 17–18 november 2026. Als je vóór het aanbreken van de dag naar de planeten kijkt, kun je onder een heldere, donkere hemel misschien ook een paar meteoren zien.
Waarneemtijden op 20 november 2026
Op 20 november staat Mercurius gunstiger voor waarnemingen in de ochtend. Hij staat hoger boven de horizon dan op 14 november, maar de planeten zijn in alle genoemde steden horizontaal verder verspreid.
| Stad | Tijdzone | Begin zichtbaarheid | Beste tijd op 20 nov. (lokale tijd) | Einde zichtbaarheid | Hoogte Mercurius | Spreiding in azimut | Planeten aan de uiteinden |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Amsterdam | CET (UTC+1) | 06:50 | 07:15 | 07:30 | 8° | 72,0° | Mercurius–Jupiter |
| Rotterdam | CET (UTC+1) | 06:50 | 07:20 | 07:30 | 9° | 72,8° | Mercurius–Jupiter |
| Den Haag | CET (UTC+1) | 06:50 | 07:20 | 07:35 | 9° | 72,6° | Mercurius–Jupiter |
| Utrecht | CET (UTC+1) | 06:50 | 07:15 | 07:30 | 8° | 72,3° | Mercurius–Jupiter |
| Groningen | CET (UTC+1) | 06:45 | 07:15 | 07:30 | 9° | 72,7° | Mercurius–Jupiter |
| Eindhoven | CET (UTC+1) | 06:45 | 07:15 | 07:25 | 9° | 72,8° | Mercurius–Jupiter |
| Maastricht | CET (UTC+1) | 06:45 | 07:10 | 07:25 | 9° | 72,3° | Mercurius–Jupiter |
| Antwerpen, België | CET (UTC+1) | 06:50 | 07:15 | 07:30 | 9° | 72,1° | Mercurius–Jupiter |
- Alle tijden zijn afgerond op de dichtstbijzijnde vijf minuten.
- Het geschatte waarneemvenster van begin zichtbaarheid tot einde zichtbaarheid is de periode waarin Mercurius minstens 5° boven de horizon staat, de andere drie planeten minstens 10° en de zon lager dan −6°.
- De beste tijd is gebaseerd op het moment waarop de zon 8° onder de horizon staat.
- De hoogte van Mercurius en de spreiding in azimut zijn berekend voor de weergegeven beste tijd. De spreiding in azimut meet hoe ver de planeten van links naar rechts langs de horizon uit elkaar staan, tussen de twee planeten in de laatste kolom. Ook bij een kleine spreiding kunnen de planeten in verticale richting ver uit elkaar staan.
De waarneemtijden hangen af van hoe licht de hemel vóór zonsopkomst al is. Lees hoe de hoogte van de zon de zichtbaarheid beïnvloedt in onze uitleg over de verschillende soorten schemering.
Waarneemtijden op 14 november 2026
Op 14 november is de horizontale spreiding van de planeten in alle genoemde steden kleiner dan op 20 november, maar Mercurius staat nog relatief laag. Hieronder zie je wanneer je op verschillende locaties naar alle vier de planeten kunt zoeken.
| Stad | Tijdzone | Begin zichtbaarheid | Beste tijd op 14 nov. (lokale tijd) | Einde zichtbaarheid | Hoogte Mercurius | Spreiding in azimut | Planeten aan de uiteinden |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Amsterdam | CET (UTC+1) | 06:55 | 07:10 | 07:20 | 7° | 66,0° | Mercurius–Mars |
| Rotterdam | CET (UTC+1) | 06:55 | 07:10 | 07:25 | 7° | 65,7° | Mercurius–Mars |
| Den Haag | CET (UTC+1) | 06:55 | 07:10 | 07:25 | 7° | 65,6° | Mercurius–Mars |
| Utrecht | CET (UTC+1) | 06:55 | 07:05 | 07:20 | 6° | 65,2° | Mercurius–Mars |
| Groningen | CET (UTC+1) | 06:50 | 07:05 | 07:20 | 7° | 66,1° | Mercurius–Mars |
| Eindhoven | CET (UTC+1) | 06:50 | 07:05 | 07:15 | 7° | 65,6° | Mercurius–Mars |
| Maastricht | CET (UTC+1) | 06:50 | 07:00 | 07:15 | 7° | 64,9° | Mercurius–Mars |
| Antwerpen, België | CET (UTC+1) | 06:55 | 07:05 | 07:20 | 6° | 64,8° | Mercurius–Mars |
Dezelfde definities en zichtbaarheidscriteria zijn van toepassing.
Zichtbaarheid op het zuidelijk halfrond
Vanaf gematigde zuidelijke breedten is de volledige uitlijning moeilijk te zien. In steden zoals Sydney, Melbourne, Kaapstad, Santiago en Buenos Aires blijft Mercurius gedurende de hele periode van 10 tot en met 30 november onder 5° hoogte totdat de burgerlijke ochtendschemering begint.
Dat sluit niet uit dat je Mercurius later in de schemering kunt zien, maar de lichtere hemel maakt het lastiger om hem te vinden. Venus, Mars en Jupiter zijn gemakkelijker waar te nemen.
Dichter bij de evenaar verbeteren de omstandigheden. Jakarta heeft bijvoorbeeld zowel op 14 als op 20 november een waarneemvenster voor alle vier de planeten, al heb je voor Mercurius nog steeds een vrij zicht op de horizon nodig.
Zo vind je de vier planeten in november 2026
Dit is een kleine planetenuitlijning, met vier planeten die helder genoeg zijn om met het blote oog te zien. Om ze allemaal te vinden, heb je wel een heldere hemel en de juiste timing vóór zonsopkomst nodig. Mercurius is de grootste uitdaging, omdat hij laag aan de steeds lichter wordende ochtendhemel staat.
| Planeet | Sterrenbeeld | Magnitude | Hoe herken je hem? |
|---|---|---|---|
| Jupiter | Leeuw | −2,1 | Een helder lichtpunt in de buurt van Mars |
| Mars | Leeuw | 0,6 | Veel zwakker dan Jupiter, met een rood-oranje kleur |
| Venus | Maagd | −4,9 | De helderste van de vier planeten |
| Mercurius | Weegschaal | −0,5 | Laag aan de ochtendhemel; het moeilijkst te vinden |
De sterrenbeelden en geschatte schijnbare magnitudes gelden voor 20 november 2026, vlak bij de grootste westelijke elongatie van Mercurius. Het exacte moment van de elongatie valt in Nederland en België op 21 november (CET, UTC+1), oftewel 20 november volgens UTC.
Kies een plek met een vrije horizon in de richting waar Mercurius op de hemelkaart staat. Gebouwen, bomen, heuvels en nevel kunnen Mercurius verbergen terwijl de andere planeten goed zichtbaar blijven. Voor deze gebeurtenis is een vrije horizon belangrijker dan ver van stadslichten staan.
Begin met Jupiter en de nabijgelegen Mars zolang de hemel nog donker is, en zoek daarna de heldere Venus, veel lager aan de hemel. Bewaar Mercurius voor iets later, wanneer hij hoger boven de horizon staat. Wacht alleen niet te lang: naarmate de zon opkomt, wordt hij moeilijker zichtbaar. Gebruik de hemelkaart om elke planeet te vinden.
Probeer een 7×50- of 10×50-verrekijker om Mercurius te vinden. Een telescoop is niet nodig, maar een refractor van 70–100 mm bij ongeveer 50–100× vergroting kan de fase van Venus en de grote manen en belangrijkste wolkenbanden van Jupiter laten zien. Richt een verrekijker of telescoop nooit op de zon.
Mercurius is misschien lastig te vinden, maar hoeveel weet je over deze planeet? Test je kennis met onze Mercuriusquiz.
Zo bekijk je de planetenparade vooraf met Star Walk 2
Gebruik Star Walk 2 om te zien hoe de vier planeten er vanaf jouw locatie uitzien en om verschillende waarneemdagen te vergelijken.
- Open Menu > Planeten.
- Tik op Beste nachten om planeten te zien.
- Selecteer de parade van vier planeten in november uit de lijst.
- Tik op Planet Walk om te zien wanneer en waar elke planeet aan jouw hemel verschijnt.
- Wil je andere datums en tijden bekijken? Tik dan rechtsboven op de datum of tijd in de Tijdmachine en pas deze aan met de schuifregelaar aan de rechterkant van het scherm.
Planetenuitlijning in november 2026: veelgestelde vragen
Hier vind je antwoorden op veelgestelde vragen over het bekijken en fotograferen van de vier planeten.
Kan ik de planetenparade van november 2026 na zonsondergang zien?
Nee. Deze groep van vier planeten is een verschijnsel aan de ochtendhemel. Mercurius en Venus verschijnen vóór zonsopkomst, terwijl Mars en Jupiter eerder in de nacht opkomen.
Vormen de planeten een rechte lijn?
De planeten lijken ongeveer langs de ecliptica te staan, maar vormen geen perfect rechte lijn. Ook in de ruimte staan ze niet op een rij: ze bevinden zich op verschillende punten in hun banen rond de zon. De uitlijning ontstaat door ons perspectief vanaf de aarde.
Bekijk voor een visuele uitleg onze infographic over planetenuitlijningen.
Kan ik alle vier de planeten samen fotograferen?
Ja, maar de planeten staan verspreid over een groot deel van de hemel. Je hebt dus een groothoeklens of een panorama nodig om ze alle vier vast te leggen. Gebruik een statief en maak opnamen met verschillende belichtingen: Mercurius is mogelijk moeilijk te fotograferen tegen de lichter wordende hemel. Bekijk de opstelling vanaf jouw locatie vooraf in een sterrenkijkapp voordat je de compositie bepaalt.
Meer camera-instellingen en praktische tips vind je in onze gids voor astrofotografie voor beginners.
Is een planetenuitlijning hetzelfde als een conjunctie?
Nee. Een planetenuitlijning beschrijft meerdere planeten die in hetzelfde gebied van de hemel verschijnen. Een conjunctie vindt plaats wanneer twee objecten dezelfde rechte klimming of ecliptische lengte hebben: coördinaten waarmee hun posities worden beschreven.
Planetenuitlijning in november 2026: de belangrijkste punten
Zoek Mercurius, Venus, Mars en Jupiter vóór zonsopkomst van 13 tot en met 22 november 2026. Op 14 november is de horizontale opstelling in alle steden in de tabellen compacter, terwijl Mercurius rond 20–22 november hoger staat en gemakkelijker te vinden is. Kijk rond 15–16 november voor de kleinste afstand tussen Mars en Jupiter. Kies een heldere ochtend en een horizon zonder obstakels. Met Star Walk 2 kun je de posities van de planeten vooraf bekijken en verschillende datums voor jouw locatie vergelijken.
