Jupiter voor sterrenkijkers: hoe ziet hij eruit vanuit de ruimte en vanaf de aarde?
Jupiter is een van de helderste ‘sterren’ aan de nachtelijke hemel en de grootste planeet van ons zonnestelsel. Zelfs bij lichtvervuiling kun je deze gasreus gemakkelijk vinden. Bepaal zijn positie met de app Sky Tonight en lees verder om meer over hem te weten te komen.
Inhoud
- Jupiter in het kort
- Hoe ziet Jupiter eruit vanaf de aarde?
- Wanneer en waar is Jupiter zichtbaar in 2026?
- Komende hemelverschijnselen met Jupiter in 2026
- 2–3 november 2026: de maan bij Jupiter en een Jupiterbedekking
- 15–16 november: Mars bij Jupiter
- 14–20 november 2026: Jupiter in een rij van vier planeten
- 22 november 2026: Jupiter, Mars en Regulus vormen een driehoek
- 28 november 2026: vier Galileïsche manen aan één kant van Jupiter
- 30 november 2026: de maan bij Jupiter en een Jupiterbedekking
- Komende hemelverschijnselen met Jupiter in 2026
- Hoe ziet Jupiter eruit vanuit de ruimte?
- De manen van Jupiter
- Heeft Jupiter ringen?
- Hoe groot is Jupiter?
- Jupiters omloopbaan en rotatie
- Hoe ver weg staat Jupiter?
- Missies naar Jupiter
- Veelgestelde vragen over Jupiter
- Wist je dat?
- Alles over Jupiter: tot slot
Jupiter in het kort
- Planeettype: gasreus
- Gemiddelde straal: 69.911 km
- Massa: 1,8982×10²⁷ kg
- Aphelium: 817 miljoen km
- Perihelium: 741 miljoen km
- Gemiddelde afstand tot de zon: 778 miljoen km
- Temperatuur aan de wolkentoppen: −145 °C
- Zonnedag: 9 u 55 min 33 s
- Sterrendag: 9 u 55 min 30 s
- Lengte van een jaar: 11,8618 aardse jaren
- Leeftijd: 4,603 miljard jaar
- Vernoemd naar: de Romeinse god van de hemel en de donder
Hoe ziet Jupiter eruit vanaf de aarde?
Jupiter met het blote oog
Jupiter is een van de gemakkelijkste planeten om zonder hulpmiddelen te vinden. Hij lijkt op een heldere ‘ster’ met rustig licht en overtreft vaak alle andere lichtpuntjes. Meestal is hij na Venus de helderste planeet, al kan Mars hem soms overtreffen. Zijn kleur is wit tot roomwit.
Een handige aanwijzing: Jupiter fonkelt minder dan sterren. Sterren staan zo ver weg dat hun puntvormige licht sterker door de aardatmosfeer wordt verstoord. Het licht van de dichterbij staande planeten lijkt stabieler.
Bekijk onze infographic over sterren en planeten voor de verschillen tussen deze hemellichamen en hun uiterlijk aan de nachtelijke hemel.
Jupiter door een verrekijker
Met een verrekijker kun je Jupiters piepkleine schijfje net onderscheiden. Vaak zie je ook zijn vier beroemde Galileïsche manen: Ganymedes, Callisto, Io en Europa. Het zijn kleine lichtpuntjes dicht bij Jupiter, meestal op een lijn. Hun posities veranderen snel: soms staan ze aan weerszijden, soms allemaal aan één kant en soms zijn niet alle vier zichtbaar.
Jupiter door een kleine telescoop
Met een opening van ongeveer 80–100 mm wordt Jupiter een duidelijk schijfje. Meestal zie je twee donkere wolkenbanden, de belangrijkste gordels. Bij goede omstandigheden zijn ook fijne lijnen en subtiele kleurverschillen zichtbaar.
Met wat meer vergroting en een rustige atmosfeer kun je de Grote Rode Vlek als een klein ovaal zien. Hij valt niet altijd op, maar wanneer hij naar ons toe is gedraaid en de lucht rustig is, lukt dat zelfs met bescheiden telescopen.
De Galileïsche manen zijn ook veel beter te zien. Soms kun je overgangen, schaduwovergangen of bedekkingen waarnemen. Verderop, bij ‘Hoe bekijk je de Galileïsche manen?’, leggen we deze verschijnselen uit.
Wanneer en waar is Jupiter zichtbaar in 2026?
Jupiter staat nu in Leeuw en blijft daar tot eind 2026. Hij valt steeds meer op aan de ochtendhemel en wordt de komende maanden helderder. Op 13 december begint hij ‘achteruit’ langs de hemel te bewegen.
Komende hemelverschijnselen met Jupiter in 2026
Jupiter is vaak een van de helderste hemelobjecten. Dit zijn de belangrijkste komende gebeurtenissen. Tijden en afstanden van conjuncties en kleinste naderingen zijn geocentrisch, gezien vanuit het middelpunt van de aarde; de tabellen beschrijven de aanblik per stad. Begin en einde van een bedekking geven het wereldwijde tijdvak aan, niet de duur op één plaats.
2–3 november 2026: de maan bij Jupiter en een Jupiterbedekking
- Begin bedekking: 2 nov, 20:45 UTC (2 nov, 21:45 CET, UTC+1)
- Einde bedekking: 3 nov, 00:45 UTC (3 nov, 01:45 CET, UTC+1)
- Conjunctie: 2 nov, 23:09 UTC (3 nov, 00:09 CET, UTC+1)
- Afstand bij conjunctie: 0°33′
- Kleinste nadering: 2 nov, 22:46 UTC (2 nov, 23:46 CET, UTC+1)
- Kleinste afstand: 0°29′
Op 2 november volgens UTC komt de afnemende maansikkel dicht bij Jupiter (mag −2,0) in Leeuw. In Nederland en België kun je het beste vóór de ochtendschemering van 3 november kijken.
Ook Mars (mag 0,8) en Regulus (mag 1,4) staan dichtbij en vormen een opvallende rij. Alle vier zijn met het blote oog zichtbaar. Controleer de plaatselijke zichtbaarheid en tijden met de gratis app Sky Tonight.
Alle tijden zijn plaatselijk, in 24-uursnotatie. Voor alle rijen gelijk: Tijdzone: CET (UTC+1).
| Stad, land | Begin | Einde | Beste tijd | Afstand | Maanhoogte | Jupiterhoogte |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Amsterdam, Nederland | 3 nov, 01:50 | 3 nov, 07:00 | 3 nov, 01:50 | 2,2° | 10° | 13° |
| Rotterdam, Nederland | 3 nov, 01:50 | 3 nov, 07:00 | 3 nov, 01:50 | 2,2° | 10° | 12° |
| Den Haag, Nederland | 3 nov, 01:55 | 3 nov, 07:05 | 3 nov, 01:55 | 2,3° | 11° | 13° |
| Groningen, Nederland | 3 nov, 01:40 | 3 nov, 06:55 | 3 nov, 01:40 | 2,1° | 10° | 12° |
| Eindhoven, Nederland | 3 nov, 01:50 | 3 nov, 06:55 | 3 nov, 01:50 | 2,2° | 11° | 13° |
| Antwerpen, België | 3 nov, 01:55 | 3 nov, 07:00 | 3 nov, 01:55 | 2,3° | 11° | 13° |
Zichtbaarheidsvenster: beide objecten staan minstens 10° boven de horizon en de zon lager dan −6°. Beste tijd: het tijdstip met de kleinste schijnbare afstand binnen het lokale venster, gekozen in stappen van vijf minuten. Maanhoogte / planeethoogte: hoogte boven de horizon op de beste tijd. Afstand: hoekafstand tussen de objecten vanuit de genoemde stad.
In delen van Australië, Indonesië, Zuid-India en Maleisië is ook een bedekking van Jupiter door de maan te zien. In Australië gebeurt dit overdag en is waarnemen lastiger. Richt een verrekijker of telescoop nooit op de zon. Het wereldwijde tijdvak loopt van 2 november 20:45 UTC tot 3 november 00:45 UTC (2 november 21:45 tot 3 november 01:45 CET, UTC+1). In de zichtbare gebieden verdwijnt Jupiter tijdelijk achter de maan.
15–16 november: Mars bij Jupiter
- Conjunctie: 15 nov, 02:42 UTC (15 nov, 03:42 CET, UTC+1)
- Afstand bij conjunctie: 1°14′
- Kleinste nadering: 16 nov, 02:04 UTC (16 nov, 03:04 CET, UTC+1)
- Kleinste afstand: 1°11′
Op 15 en 16 november staan Mars (mag 0,7) en Jupiter (mag −2,1) dicht bij elkaar in Leeuw. Ze komen rond middernacht op en klimmen tot de ochtendschemering hoger. Bij het sterrenpatroon de Sikkel zijn beide gemakkelijk met het blote oog te vinden.
Alle tijden zijn plaatselijk, in 24-uursnotatie. Voor alle rijen gelijk: Tijdzone: CET (UTC+1); Beste tijd: 16 nov, 02:55; Afstand: 1,2°.
| Stad, land | Begin | Einde | Marshoogte | Jupiterhoogte |
|---|---|---|---|---|
| Amsterdam, Nederland | 16 nov, 00:50 | 16 nov, 07:25 | 30° | 29° |
| Rotterdam, Nederland | 16 nov, 00:55 | 16 nov, 07:25 | 30° | 29° |
| Den Haag, Nederland | 16 nov, 00:55 | 16 nov, 07:25 | 30° | 29° |
| Groningen, Nederland | 16 nov, 00:45 | 16 nov, 07:20 | 31° | 30° |
| Eindhoven, Nederland | 16 nov, 00:50 | 16 nov, 07:20 | 30° | 30° |
| Antwerpen, België | 16 nov, 00:55 | 16 nov, 07:20 | 30° | 29° |
- Begin: beide planeten staan minstens 10° hoog en de zon lager dan −6°.
- Beste tijd: de kleinste schijnbare afstand binnen het venster, gekozen in stappen van vijf minuten. Valt die vroeg, dan staan de planeten later gunstiger boven de horizon.
- Einde: de zon bereikt ongeveer −6° hoogte en de lichter wordende hemel bemoeilijkt het kijken.
- Afstand en hoogten gelden voor de ‘beste tijd’.
14–20 november 2026: Jupiter in een rij van vier planeten
Van 14 tot 20 november staan Jupiter, Mars, Venus en Mercurius vóór zonsopkomst samen aan de hemel. Jupiter en Mars zijn al in het donker in Leeuw te zien. Venus komt dichter bij de dageraad op in Maagd. Mercurius is het lastigst: hij staat laag boven de horizon in het ochtendlicht.
De volledige rij is gemakkelijker te zien vanaf het noordelijk halfrond. Onder geschikte omstandigheden zijn alle vier helder genoeg voor het blote oog. Onze gids voor de planetenrij in november geeft precieze tijden en kijktips.
22 november 2026: Jupiter, Mars en Regulus vormen een driehoek
Op 22 november vormen Jupiter, Mars en Regulus een compacte, bijna gelijkbenige driehoek in Leeuw. De roodachtige Mars (mag 0,6), helderwitte Jupiter (mag −2,1) en blauwwitte Regulus (mag 1,4) zorgen voor mooie verschillen in kleur en helderheid.
Mars staat ongeveer 2,4° van zowel Jupiter als Regulus. De langere basis tussen Jupiter en Regulus is circa 3,9°. De verhoudingen veranderen geleidelijk doordat de planeten langs de achtergrondsterren bewegen.
Bij een heldere hemel zijn alle drie met het blote oog te zien. Een verrekijker met een beeldveld groter dan ongeveer 4° toont de hele driehoek tegelijk.
De tabel geeft lokale vensters voor 22 november 2026. De beste tijd geeft voorrang aan de symmetrie van de driehoek.
Alle tijden zijn plaatselijk, in 24-uursnotatie. Voor alle rijen gelijk: Tijdzone: CET (UTC+1); Beste tijd: 22 nov, 01:10; Verschil tussen zijden: <1′; Laagste object: Regulus.
| Stad, land | Begin | Einde | Hoogte |
|---|---|---|---|
| Amsterdam, Nederland | 22 nov, 00:55 | 22 nov, 07:30 | 13° |
| Rotterdam, Nederland | 22 nov, 00:55 | 22 nov, 07:35 | 13° |
| Den Haag, Nederland | 22 nov, 00:55 | 22 nov, 07:35 | 13° |
| Groningen, Nederland | 22 nov, 00:45 | 22 nov, 07:30 | 14° |
| Eindhoven, Nederland | 22 nov, 00:50 | 22 nov, 07:25 | 13° |
| Antwerpen, België | 22 nov, 00:55 | 22 nov, 07:30 | 13° |
- Zichtbaarheidsvenster: alle drie staan minstens 10° hoog en de zon lager dan −6°.
- Beste tijd: het moment waarop de afstanden Mars–Jupiter en Mars–Regulus zo gelijk mogelijk zijn, gekozen in stappen van vijf minuten binnen het venster.
- Verschil tussen zijden: het verschil tussen die twee hoekafstanden op de beste tijd.
- Hoogte: de hoogte van het laagste object op de beste tijd, afgerond op hele graden.
Zoek Jupiter, Mars en Regulus op de hemelkaart van Sky Tonight. Stel je locatie in en gebruik de Tijdmachine om de driehoek en zijn positie op verschillende tijdstippen vooraf te bekijken.
28 november 2026: vier Galileïsche manen aan één kant van Jupiter
Op 28 november staan Jupiters vier grootste manen, Io, Europa, Ganymedes en Callisto, aan dezelfde kant van de planeet. Rond 06:00 UTC, dus 07:00 CET (UTC+1), staan ze daar samen. Controleer ook de plaatselijke ochtendschemering.
Een kleine telescoop toont de manen het duidelijkst als piepkleine lichtpunten. Een stevig ondersteunde verrekijker kan ook werken, maar Jupiters felle licht maakt de dichtstbijzijnde manen moeilijker te onderscheiden.
De tijd is belangrijk: de posities veranderen merkbaar in enkele uren. Zoek Jupiter in Sky Tonight, zoom in en gebruik de Tijdmachine om de manenstand te bekijken en een geschikt lokaal tijdstip te kiezen.
30 november 2026: de maan bij Jupiter en een Jupiterbedekking
- Begin bedekking: 30 nov, 07:15 UTC (30 nov, 08:15 CET, UTC+1)
- Einde bedekking: 30 nov, 09:32 UTC (30 nov, 10:32 CET, UTC+1)
- Kleinste nadering: 30 nov, 08:24 UTC (30 nov, 09:24 CET, UTC+1)
- Kleinste afstand: 1°03′
- Conjunctie: 30 nov, 09:16 UTC (30 nov, 10:16 CET, UTC+1)
- Afstand bij conjunctie: 1°09′
Rond 30 november staat de afnemende, nog meer dan half verlichte maan bij Jupiter (mag −2,2) in Leeuw. Ook de roodachtige Mars (mag 0,4) en blauwwitte Regulus (mag 1,4), de helderste ster van Leeuw, staan dichtbij. Kijk na middernacht of voor de ochtendschemering, wanneer de groep hoger staat.
De maan is voor meer dan de helft verlicht en bij helder weer gemakkelijk te vinden. Jupiter is het helderste punt ernaast. Zoek daarna de zwakkere, roodachtige Mars en blauwwitte Regulus. Alle vier zijn ook vanuit veel steden met het blote oog zichtbaar.
Rond de kleinste nadering beslaan de vier objecten een hemelgebied van ongeveer 6° breed. Dat is iets meer dan drie vingers naast elkaar aan een gestrekte arm. Een verrekijker met breed beeldveld kan de hele groep tonen.
Bekijk met een kleine telescoop ieder object afzonderlijk. Zoek Jupiters wolkenbanden en zijn grote manen als kleine puntjes ernaast. Bekijk op de maan de terminator, de grens tussen licht en donker, waar lange schaduwen kraters en bergen benadrukken.
Alle tijden zijn plaatselijk, in 24-uursnotatie. Voor alle rijen gelijk: Tijdzone: CET (UTC+1); Afstand: 2,0°.
| Stad, land | Begin | Einde | Beste tijd | Maanhoogte | Jupiterhoogte |
|---|---|---|---|---|---|
| Amsterdam, Nederland | 30 nov, 00:00 | 30 nov, 07:45 | 30 nov, 07:45 | 44° | 46° |
| Rotterdam, Nederland | 30 nov, 00:05 | 30 nov, 07:45 | 30 nov, 07:45 | 45° | 46° |
| Den Haag, Nederland | 30 nov, 00:05 | 30 nov, 07:45 | 30 nov, 07:45 | 45° | 46° |
| Groningen, Nederland | 29 nov, 23:55 | 30 nov, 07:40 | 30 nov, 07:40 | 43° | 45° |
| Eindhoven, Nederland | 30 nov, 00:00 | 30 nov, 07:40 | 30 nov, 07:40 | 45° | 47° |
| Antwerpen, België | 30 nov, 00:05 | 30 nov, 07:40 | 30 nov, 07:40 | 46° | 47° |
Zichtbaarheidsvenster: beide objecten staan minstens 10° boven de horizon en de zon lager dan −6°. Beste tijd: het tijdstip met de kleinste schijnbare afstand binnen het lokale venster, gekozen in stappen van vijf minuten. Maanhoogte / planeethoogte: hoogte boven de horizon op de beste tijd. Afstand: hoekafstand tussen de objecten vanuit de genoemde stad.
In delen van Zuid-Argentinië, Chili, Antarctica en de Falklandeilanden is een bedekking van Jupiter door de maan zichtbaar. Op sommige plaatsen gebeurt die overdag en is waarnemen moeilijker. Het wereldwijde venster is 30 november van 07:15 tot 09:32 UTC (08:15–10:32 CET, UTC+1). In die gebieden schuift de maan tijdelijk voor Jupiter.
Ook Regulus wordt bedekt, in delen van Nieuw-Zeeland en Norfolkeiland. Het wereldwijde tijdvak op 30 november 2026 loopt van 13:11 tot 15:36 UTC (14:11–16:36 CET, UTC+1), maar in het zichtbaarheidsgebied is het al 1 december. Binnen enkele uren verbergt de maan dus een planeet én een ster!
Hoe ziet Jupiter eruit vanuit de ruimte?
Jupiter is een enorme gasbol met wervelende wolkenbanden. Hij heeft geen vast oppervlak en wetenschappers weten nog niet zeker of diep binnenin een vaste kern zit of overal een zeer heet, dicht mengsel. Jupiter heeft ook ringen, maar die zijn zwak en vanaf de aarde lastig te zien.
De atmosfeer wordt dichter naarmate je dieper gaat. Naar aantal deeltjes bestaat die voor ongeveer 90% uit waterstof en 10% uit helium, vergelijkbaar met de zon.
Het ontstaan van Jupiter
Net als de andere planeten ontstond Jupiter ongeveer 4,5 miljard jaar geleden, toen zwaartekracht gas en stof samenbracht. Hij verzamelde het grootste deel van de materie die na de vorming van de zon overbleef en werd ruim tweemaal zo zwaar als alle andere planeten samen. Ongeveer 4 miljard jaar geleden kwam hij op zijn huidige positie als vijfde planeet terecht.
De opbouw van Jupiter
De kern is nog niet precies bekend. Analyse van gegevens van NASA’s Juno-missie wijst op een grote, diffuse kern die deels met de omringende waterstof is vermengd. Details blijven onzeker. Daaromheen ligt een laag vloeibare metallische waterstof die tot ongeveer 90% van de planeetstraal reikt.
Het oppervlak van Jupiter
Er is geen harde bodem zoals op aarde: Jupiter bestaat vooral uit bewegende gassen en vloeistoffen. Een ruimtevaartuig kan er niet landen of doorheen vliegen. De extreme druk en temperatuur zouden het verpletteren, laten smelten en verdampen.
Wat is de Grote Rode Vlek?
Het is een storm op Jupiters zuidelijk halfrond, groter dan de aarde. De karmijnrode wolken draaien tegen de klok in, met hogere windsnelheden dan in welke aardse storm ook.
De eerste melding dateert uit 1831, maar de precieze ontstaansdatum is onbekend. De eerste foto werd gemaakt in 1879. Vroeger werd de vlek gekoppeld aan de ‘Permanente Vlek’ die Giovanni Domenico Cassini en anderen tussen 1665 en 1713 zagen. Een onderzoek uit 2024 naar historische waarnemingen wijst echter op twee verschillende stormen: Cassini’s vlek verdween waarschijnlijk vóór de eerste melding van de huidige.
Toch leeft deze storm uitzonderlijk lang. Het ontbreken van een vast oppervlak helpt dit verklaren. Aardse orkanen verzwakken boven land, maar de Grote Rode Vlek komt nooit een continent tegen.
Hoe zie je de Grote Rode Vlek?
Onder goede omstandigheden lukt dat met een telescoop van 100 mm; 150 mm of groter maakt het meestal gemakkelijker. Door Jupiters snelle rotatie draait de vlek regelmatig in en uit beeld. De astronomische kalender in Sky Tonight geeft de geschikte tijden voor jouw locatie.
- Open Sky Tonight.
- Zoek ‘Jupiter’ en open de objectkaart.
- Ga naar het tabblad Gebeurtenissen.
- Daar staan de tijden waarop de Grote Rode Vlek vanaf jouw locatie zichtbaar is.
Controleer eerst of Jupiter zelf zichtbaar is aan de hemel. De periode rond de oppositie is het gunstigst; rond de conjunctie met de zon is hij niet zichtbaar.
Tik voor een snelle controle van vanavond op het telescooppictogram onderaan het scherm en kijk of Jupiter in de lijst staat.
Krimpt de Grote Rode Vlek?
Zijn lengte nam af van ongeveer 39.000 km in 1879 tot 14.000 km in 2024. De vorm wordt ook ronder. Astronomen vermoeden dat zijn ‘dieet’ veranderde: groei en stabiliteit hangen mogelijk af van het opslokken van kleinere stormen, waarvan er de laatste tijd minder in de buurt zijn.
De manen van Jupiter
Jupiter en zijn vele manen lijken op een zonnestelsel in het klein en zijn interessant voor astronomen over de hele wereld.
Hoeveel manen heeft Jupiter?
Jupiter heeft 115 manen. De meeste zijn klein, veel slechts enkele kilometers in doorsnee. In 2026 heeft Saturnus er meer: volgens NASA telt de ringplaneet 293 manen.
Hoe heten de vier grootste manen?
Dat zijn Io, Europa, Ganymedes en Callisto. Ze heten Galileïsche manen naar hun ontdekker en zijn minstens zo bijzonder als Jupiter zelf.
Ganymedes is groter dan Mercurius en de grootste natuurlijke satelliet van het zonnestelsel. Hij heeft zelfs een eigen magnetisch veld en mogelijk een ondergrondse oceaan.
Europa heeft ongeveer 90% van de diameter van onze maan en is een veelbelovend doelwit voor onderzoek naar leefbare omgevingen. Er zijn aanwijzingen voor een uitgestrekte oceaan onder het ijs, met mogelijk ruim tweemaal zoveel water als alle aardse oceanen samen. De sonde Europa Clipper is onderweg om te onderzoeken of de omstandigheden geschikt zijn voor leven.
Io is iets groter dan onze maan en het vulkanisch actiefste hemellichaam van het zonnestelsel. Er zijn meer dan 400 actieve vulkanen!
Callisto is ongeveer zo groot als Mercurius en de derde grootste maan van het zonnestelsel. Zijn oppervlak behoort tot de dichtst met kraters bedekte oppervlakken. Net als Ganymedes en Europa kan hij een oceaan van vloeibaar water onder zijn ijskorst hebben.
Hoe bekijk je de Galileïsche manen?
Richt je telescoop op Jupiter. Io, Europa, Ganymedes en Callisto zijn zelfs met een klein instrument gemakkelijk te zien. Een goede verrekijker toont ze ook als lichtpuntjes naast de planeet, maar een telescoop geeft een duidelijker beeld.
Gebruik Sky Tonight om ze te herkennen en hun posities tijdens je waarneming te controleren. Zoek een naam, bijvoorbeeld ‘Io’, open het resultaat en tik op het doelpictogram. De app toont de huidige positie.
De manen staan niet altijd als puntjes naast Jupiter. Afhankelijk van hun positie zie je ook:
- Overgang: een maan trekt voor Jupiters schijf langs. Bij de rand kan hij helder lijken, voor de wolken donker of moeilijk te onderscheiden.
- Schaduwovergang: een klein donker punt trekt over Jupiter: de schaduw van een maan op de wolkentoppen.
- Bedekking: een maan passeert achter Jupiter en verdwijnt tijdelijk uit beeld.
Zoek een Galileïsche maan, bijvoorbeeld ‘Ganymedes’, in Sky Tonight, open de objectkaart en bekijk Gebeurtenissen. Daar staan de overgangen, bedekkingen en schaduwovergangen zoals die vanaf de aarde te zien zijn.
Bijzonder zijn dubbele overgangen, waarbij twee manen of hun schaduwen tegelijk over Jupiter trekken. Open de kalender via het pictogram onderaan het hoofdscherm en zoek het planeetsymbool met horizontale banden en een klein puntje op de schijf.
Heeft Jupiter ringen?
Jupiters ringen werden als derde ringenstelsel ontdekt, na die van Saturnus en Uranus. Ze zijn zwak en bestaan vooral uit stof dat waarschijnlijk vrijkomt wanneer meteoroïden op kleine binnenste manen inslaan.
Hoeveel ringen heeft Jupiter?
Het zijn er vier: de zwakke binnenste haloring, een relatief heldere maar heel dunne hoofdring en twee brede, dikkere stofringen, die van Amalthea en Thebe. De laatste twee zijn genoemd naar de manen die het materiaal leveren. Bekijk het mozaïek van het ringenstelsel om de opbouw beter te begrijpen.
Zijn Jupiters ringen zichtbaar?
Ze zijn te zwak en ijl voor het blote oog. Vanaf de aarde zijn de grootste telescopen nodig. Ruimtesondes fotograferen ze in zichtbaar licht, vooral wanneer de zon er van achteren op schijnt. Infraroodwaarnemingen helpen ook.
Hoe groot is Jupiter?
Samen met Saturnus, Uranus en Neptunus behoort Jupiter tot de reuzenplaneten, ook wel joviaanse planeten. Astronomen uit de oudheid kenden zijn enorme afmetingen nog niet toen ze hem naar de Romeinse oppergod noemden. Toch was het een heel passende naam.
Is Jupiter de grootste planeet van het zonnestelsel?
Ja: zijn straal is 69.911 km. Saturnus, de nummer twee, heeft een straal van 58.232 km. Jupiter heeft ook de grootste massa: ruim tweemaal die van alle andere planeten samen.
Jupiter vergeleken met de aarde
Moeilijk voor te stellen? Qua volume passen meer dan 1.300 aardes in Jupiter. Als Jupiter een basketbal was, zou de aarde een druif zijn.
Jupiters omloopbaan en rotatie
Elke planeet doet er anders lang over om rond de zon en om zijn as te draaien. Wij nemen de aardse dag van 24 uur en het jaar van 365,25 dagen als uitgangspunt. Hoe anders is Jupiter?
Hoe lang duurt een dag op Jupiter?
De grootste planeet draait ook het snelst en heeft daardoor de kortste dagen. Een dag duurt iets minder dan 10 uur: ongeveer 9 uur en 56 minuten bij de polen en 9 uur en 50 minuten bij de evenaar. De gasplaneet draait niet als een vaste bol; de evenaar draait iets sneller dan de poolgebieden.
Hoe lang duurt een jaar op Jupiter?
Een omloop rond de zon duurt 11,8618 aardse jaren, of 4.332,59 dagen. Ter vergelijking: Saturnus doet er ongeveer 29 jaar over, de kleinste planeet Mercurius slechts 88 dagen.
Hoe ver weg staat Jupiter?
Jupiter is de vijfde planeet vanaf de zon. Mercurius, Venus, aarde en Mars staan dichterbij. Tussen de banen van Mars en Jupiter ligt ook de planetoïdengordel.
Hoe ver staat Jupiter van de zon?
Gemiddeld 5,2 AE, oftewel 778 miljoen km. Mercurius, de planeet het dichtst bij de zon, staat op 0,4 AE of ongeveer 58 miljoen km. Eén astronomische eenheid (AE) komt ongeveer overeen met de gemiddelde afstand tussen aarde en zon.
Hoe ver staat Jupiter van de aarde?
Door de beweging van de planeten verandert de afstand voortdurend. Op zijn dichtst staat Jupiter ongeveer 588 miljoen km van ons; op zijn verst ongeveer 968 miljoen km.
Hoe lang duurt een reis naar Jupiter?
Dat hangt van de vliegroute af. Voyager 1 bereikte Jupiter in 546 dagen, Voyager 2 in 688. Om in een omloopbaan te komen, moet een sonde bij aankomst voldoende langzaam gaan. NASA’s Galileo deed er bijvoorbeeld 2.242 dagen over.
Missies naar Jupiter
Eerdere missies
Sinds 1973 hebben veel ruimtevaartuigen Jupiter bezocht. Dit zijn enkele bekende missies.
-
De eerste was NASA’s Pioneer 10, die honderden foto’s en metingen leverde. Pioneer 11 kwam in 1974 tot ongeveer een derde van die afstand.
-
In 1979 ontdekten de beroemde Voyager-sondes de ringen en maakten ze duizenden foto’s van wolken en stormen. Daarop was ook te zien dat de Grote Rode Vlek een enorme storm is. Voyager 1 en 2 ontdekten tientallen vulkanen op Io: de eerste actieve vulkanen buiten de aarde.
-
NASA’s Galileo kwam in 1995 als eerste in een baan rond Jupiter en onderzocht onder meer de atmosfeer, het sterke magnetische veld en de Galileïsche manen. In 2000 maakte Cassini op weg naar Saturnus enkele van de beste Jupiterfoto’s.
Huidige en toekomstige missies
-
NASA’s Juno kwam in 2016 in een polaire baan. De sonde onderzoekt atmosfeer, binnenste en samenstelling om de vorming van reuzenplaneten te begrijpen. De missie gaat door tot het einde van de operationele levensduur.
-
NASA’s Europa Clipper werd in oktober 2024 gelanceerd en moet in april 2030 in een baan rond Jupiter komen. Herhaalde passages langs Europa onderzoeken of de ondergrondse oceaan leefbaar kan zijn. Meer daarover in onze korte video.
-
ESA’s Juice (Jupiter Icy Moons Explorer) komt in 2031 in een baan rond Jupiter. De sonde onderzoekt de gasreus en Europa, Callisto en Ganymedes. Net als Europa Clipper zoekt hij omstandigheden die geschikt zijn voor buitenaards leven.
Veelgestelde vragen over Jupiter
Welke kleur heeft Jupiter?
Zijn wolken zijn voornamelijk wit, oranje, bruin en rood. De Grote Rode Vlek is roodbruin.
Wie heeft Jupiter ontdekt?
Jupiter is sinds de oudheid bekend, maar Galileo Galilei deed in 1610 de eerste gedetailleerde telescoopwaarnemingen.
Kan een mens op Jupiter wonen?
Er is geen vaste bodem om op te landen. Je zou naar binnen vallen, waar extreme druk en temperatuur dodelijk zijn lang voordat je de kern bereikt.
Wat ligt er tussen Mars en Jupiter?
Tussen hun banen ligt de planetoïdengordel. Deze ringvormige zone bevat vaste, onregelmatige objecten van uiteenlopende grootte, die planetoïden of kleine planeten heten.
Waar staat Jupiter aan de hemel?
De eenvoudigste manier is de gratis app Sky Tonight. Tik op het vergrootglas, zoek ‘Jupiter’ en kies het doelpictogram naast het resultaat. De app toont zijn positie aan jouw hemel.
Wist je dat?
- Jupiters as helt slechts ongeveer 3°, waardoor de seizoensverschillen klein zijn. Er zijn wel veel langdurige stormen.
- Jupiter wordt soms een ‘mislukte ster’ genoemd. Om aanhoudende waterstoffusie op gang te houden en een ster te worden, zou hij meer dan 70 keer zijn huidige massa nodig hebben.
- Jupiter heeft de grootste oceaan van het zonnestelsel, maar die bestaat uit waterstof in plaats van water.
- Jupiter heeft het sterkste magnetische veld van alle planeten in het zonnestelsel.
Alles over Jupiter: tot slot
Nu ken je de belangrijkste feiten, van zijn grootte tot toekomstige missies. Test je kennis met onze leuke quiz! Met Sky Tonight kun je Jupiter gemakkelijk aan de hemel vinden en herkennen.
Een heldere hemel en veel kijkplezier gewenst!
