Feiten over Saturnus: ontdek de verbluffende planeet met ringen!

~10 min
Feiten over Saturnus: ontdek de verbluffende planeet met ringen!

Feiten over de planeet Saturnus

Inhoud

Hoe groot is Saturnus?

Net zoals Jupiter, Uranus en Neptunus wordt Saturnus beschouwd als een reuzenplaneet. Laten we samen wat opmerkelijke details verkennen van deze verbazingwekkende planeet.

Grootte van Saturnus

Met een straal van 58.232 kilometer is Saturnus de op een na grootste planeet in ons zonnestelsel. Alleen de andere gasreus, Jupiter, is groter. Als je een reis rond de evenaar van de planeet zou willen maken, moet je een afstand afleggen van maar liefst 365.882 kilometer!

Hoe vaak past de aarde in Saturnus?

De straal van Saturnus is ongeveer 9,5 keer zo groot als die van onze planeet. Bovendien is de gasreus ongeveer 95 keer zo zwaar. Om te verduidelijken hoe groot Saturnus nou echt is, kunnen we zeggen dat de aarde ongeveer 764 keer in deze geringde planeet past.

De baan en rotatie van Saturnus

Elke planeet in het zonnestelsel heeft een bepaalde tijd nodig om één volledige baan rond de zon af te leggen en om één keer volledig om zijn as te draaien. Hier op aarde duurt dit respectievelijk 365,25 dagen en 24 uur, maar op Saturnus is alles anders.

Hoe lang duurt een dag op Saturnus?

Saturnus heeft de op een na kortste dag in het zonnestelsel: het duurt slechts 10 uur 32 minuten voordat Saturnus eenmaal rondgedraaid is. Alleen Jupiter heeft een snellere rotatie. Door de hoge snelheid waarmee de planeet draait, is Saturnus bol bij de evenaar en platter bij de polen.

Hoelang duurt een jaar op Saturnus?

Net zoals Jupiter draait Saturnus erg snel om zijn as, maar duurt het een stuk langer om een baan om de zon af te leggen. De snelheid waarmee Saturnus om de zon draait is aanzienlijk traag. Eén enkel jaar op de planeet duurt 29,4571 aardjaren of 10.759 aarddagen.

Hoe ver is Saturnus?

Saturnus is de zesde planeet vanaf de zon. De planeet ligt op miljarden kilometers afstand van de zon en de aarde.

Hoe ver staat Saturnus van de zon?

De geringde planeet draait op een afstand van circa 9,5 AE rond de zon, oftewel 9,5 keer de afstand tussen de aarde en onze ster. Deze afstand is gelijk aan 1,486 miljard kilometer.

Hoe ver is Saturnus vanaf de aarde?

Doordat Saturnus en de aarde door de ruimte bewegen, varieert de afstand tussen de twee voortdurend. Als de twee hemellichamen het dichtst bij elkaar in de buurt staan, liggen ze ongeveer 1,195 miljard kilometer uit elkaar. Als de planeet en de gasreus het verst uit elkaar staan, is de afstand ongeveer 1,66 miljard kilometer.

Hoe lang duurt het om Saturnus te bereiken?

Er zijn twee factoren van invloed op de lengte van een reis naar Saturnus: de route die voor de missie wordt geselecteerd en de snelheid van het ruimtevaartuig. Zo deed de Voyager 1-missie er bijvoorbeeld 3 jaar en 2 maanden over om aan te komen, terwijl de ruimtesonde Cassini-Huygens er 6 jaar en 9 maanden over deed.

Waaruit bestaat Saturnus?

Opmerkelijk genoeg bestaat de gasreus hoofdzakelijk uit dezelfde componenten als de zon, maar de planeet beschikt niet over de benodigde massa voor kernfusie, het proces waarmee een ster werkt.

Ontstaan van Saturnus

Net zoals de rest van de planeten in het zonnestelsel is Saturnus ontstaan uit de zonnenevel. Circa 4,5 miljard jaar geleden trok de zwaartekracht gas en stof aan, waardoor Saturnus ontstond. Ongeveer 4 miljard jaar geleden kreeg de planeet zijn huidige vaste plek als zesde planeet vanaf de zon.

Structuur van Saturnus

Saturnus is een gasreus die bijna volledig bestaat uit waterstof en helium. In het midden van de planeet bevindt zich een dichte metalen kern. Om de kern heen zit vloeibare metallische waterstof en een laag vloeibare waterstof; deze laatste wordt geleidelijk omgezet in gas. De buitenste gaslaag van Saturnus is 1.000 kilometer dik.

Oppervlakte van Saturnus

Saturnus heeft geen vast oppervlak: als je zou proberen op het oppervlak van Saturnus te lopen, zou je door de buitenste laag zakken en zou je hoge temperaturen en druk merken. Het oppervlak van de planeet bestaat voornamelijk uit kolkende gassen.

De manen van Saturnus

Saturnus heeft Jupiter ingehaald als planeet met de meeste manen in 2019, toen onderzoekers in de VS 20 nieuwe satellieten ontdekten die rond de planeet draaien. De natuurlijke satellieten van Saturnus zijn talrijk en divers: de geringde planeet en zijn manen doen denken aan een miniatuurversie van het zonnestelsel.

Hoeveel manen heeft Saturnus?

Volgens NASA heeft Saturnus 82 manen: 53 daarvan zijn bekend en van nog eens 29 moet de ontdekking nog bevestigd worden voordat ze een officiële naam zullen krijgen. De natuurlijke satellieten van de geringde planeet hebben verschillende afmetingen, vormen en samenstellingen. Sommigen draaien in een halve aarddag in een baan rond Saturnus, andere doen er vier aardjaren over om één rondje om de planeet te maken.

Wat is de grootste maan van Saturnus?

Met een straal van 2.574 kilometer is Titan de grootste natuurlijke satelliet van Saturnus en de op een na grootste in het zonnestelsel, na Jupiters maan Ganymedes. De maan is zelfs groter dan de planeet Mercurius! 96% van de massa die rond Saturnus draait, wordt gevormd door Titan.

Wat is de meest interessante maan van Saturnus?

Titan is een uitzonderlijk hemellichaam: het is de enige maan in het hele zonnestelsel met een dichte atmosfeer die vergelijkbaar is met die van de aarde en de enige plaats, naast de aarde, met vloeistoffen aan het oppervlak. Doordat de oppervlaktetemperatuur echter erg koud is, is er geen vloeibaar water aan het oppervlak van Titan; de temperatuur is echter wel hoog genoeg voor vloeibaar methaan en ethaan. Bovendien is er bewijs gevonden voor een wateroceaan onder het oppervlak; de omstandigheden in deze oceaan zijn mogelijk geschikt voor leven.

Ringen van Saturnus

Saturnus is het meest bekend om zijn grote en opvallende stelsel van bevroren ringen. De ringen van Saturnus strekken zich uit tot 282.000 kilometer afstand van de planeet. Ze liggen relatief dicht bij elkaar, maar er zitten spleten in het ringenstelsel van Saturnus: van deze spleten is de Cassinischeiding, die 4700 kilometer breed is, het duidelijkst te zien.

Waarom heeft Saturnus ringen?

Er zijn verschillende theorieën over de herkomst van de ringen van Saturnus. Sommige astronomen geloven dat ze bestaan uit stukken kometen, asteroïden en zelfs manen die uit elkaar zijn gescheurd en door de krachtige zwaartekracht van de planeet werden meegevoerd. Anderen veronderstellen dat de ringen overblijfselen zijn van het nevelmateriaal waaruit Saturnus ontstaan is.

Hoeveel ringen heeft Saturnus?

Saturnus heeft zeven grote ringen, die een alfabetische naam hebben gekregen in de volgorde waarin ze ontdekt zijn. De hoofdringen zijn A, B en C; deze hebben een hogere dichtheid en bevatten wat grotere deeltjes. De vagere ringen D, E en G worden ook wel 'stofringen' genoemd, doordat de deeltjes in de ringen zo klein zijn. De F-ring, de meest buitenste ring, bevat delen met een hoge dichtheid maar ook veel kleine deeltjes, wat de ring lastig te categoriseren maakt. De ringen zelf bestaan uit duizenden smallere ringen, dus hoeveel er precies zijn is onbekend.

Waaruit bestaan de ringen van Saturnus?

De ringen van Saturnus bestaan hoofdzakelijk uit miljarden waterijsdeeltjes met sporen van rotsachtig materiaal. De grootte van de deeltjes varieert, van de grootte van een zandkorrel tot klompen die zo groot als een huis zijn. Sommige zijn zelfs zo groot als een berg!

Waarom zijn de ringen van Saturnus zo helder? Waarschijnlijk omdat ze relatief massief zijn en bestaan uit reflecterend materiaal (waterijs), waardoor ze doeltreffend zonlicht weerkaatsen. Bovendien veronderstellen wetenschappers dat de ringen naar verhouding nog jong zijn en daardoor nog niet stoffig zijn geworden.

Wat voor kleur hebben de ringen van Saturnus?

De ringen hebben overwegend geelbruine of zandkleuren, maar er zijn nog meer kleurvariaties te onderscheiden. Doordat de ringen van Saturnus hoofdzakelijk uit waterijs bestaan (puur ijs is wit), kunnen er andere kleuren ontstaan als gevolg van verontreiniging door materialen zoals rotsen of koolstofverbindingen.

Missies naar Saturnus

Saturnus is een vrij zeldzame bestemming voor ruimtemissies. Het eerste ruimtevaartuig dat de geringde planeet bezocht was NASA's Pioneer 11, dat gelanceerd werd in 1973. Het ruimtevaartuig legde in lage resolutie beelden vast van Saturnus en ontdekte de dunne F-ring. In 1977 lanceerde NASA nog twee missies, Voyager 1 en Voyager 2, die wetenschappers waardevolle informatie verschaften over Saturnus, zijn manen en ringen, plus duizenden beelden in hoge resolutie. De twee ruimtevaartuigen zijn nog steeds bezig aan hun lange reis: ze verkennen nu de interstellaire ruimte, waar nog nooit eerder iets van aarde geweest is.

Gelanceerd in 1997 was Cassini–Huygens de vierde ruimtemissie om een bezoek te brengen aan Saturnus en de eerste die in een baan om de planeet ging. De missie omvatte NASA's ruimtesonde Cassini en ESA's maanlander Huygens, het eerste door de mens gemaakte object dat het oppervlak van Titan bereikte en dat een landing uitvoerde in de buitenste regionen van ons zonnestelsel. De missie eindigde in 2017, toen de sonde maar liefst 293 banen rond de planeet voltooid had.

In 2027 zal er nog een missie naar Saturnus worden gelanceerd. NASA's Dragonfly-missie zal in 2036 aankomen op Titan om deze maan te verkennen en te onderzoeken of de maan bewoonbaar is.

Wanneer is Saturnus zichtbaar aan de nachtelijke hemel?

Van de vijf planeten die vanaf de aarde met het blote oog te zien zijn, ligt Saturnus het verst van ons af (de andere vier zijn Mercurius, Venus, Mars en Jupiter). Saturnus straalt als een gemiddeld heldere, gouden 'ster'. De beroemde ringen en verbluffende manen van de planeet zijn echter alleen met een telescoop te zien.

Het beste moment om Saturnus te observeren is wanneer de planeet in oppositie staat en de planeet op zijn helderst en grootst te zien is vanaf de aarde. Rond de conjunctie met de zon kan de geringde planeet niet geobserveerd worden vanaf de aarde.

Waar is Saturnus vanavond? De astronomische app Star Walk 2 helpt je om Saturnus in de lucht boven je te vinden en om het beste observatiemoment voor jouw locatie te bepalen.

Aankomende gebeurtenissen

Lees over de toekomstige astronomische gebeurtenissen die er voor Saturnus aan zitten te komen.

2 augustus: Saturnus in oppositie

Op 2 augustus 2021 zal Saturnus in oppositie komen te staan en dan met maximale helderheid schijnen. De oppositie van een planeet doet zich voor wanneer de aarde tussen deze planeet en de zon passeert; het is het moment van het jaar waarop de planeet doorgaans het helderste te zien is en het dichtst bij de aarde staat. Tijdens de oppositie zal Saturnus tussen de sterren van het sterrenbeeld Steenbok schijnen met een magnitude van 0,2.

11 oktober: Saturnus eindigt retrograde beweging

Saturnus begon in mei 2021 in westelijke richting door het firmament te bewegen. Op 11 oktober zal de geringde planeet zijn 'achterwaartse' beweging in de lucht beëindigen. Wil je meer weten over de de schijnbare retrograde beweging van de planeten en hoe dat komt, dan heb je vast wat aan ons recente artikel over dit onderwerp.

4 februari: Saturnus in conjunctie met de zon

Op 4 februari 2022 zal Saturnus aan de hemel dicht bij de zon passeren. Wanneer de twee hemellichamen elkaar het dichtst lijken te passeren, zal de planeet op een afstand van slechts 0°51' van de ster te zien zijn. Door de schittering van de zon zal Saturnus meerdere weken niet geobserveerd kunnen worden. Rond het moment van de conjunctie met de zon zal Saturnus ook zo ver mogelijk van onze planeet af staan. Als je Saturnus dan zou kunnen zien, zou de planeet kleiner en vager dan ooit lijken.

Veelgestelde vragen

Wat voor kleur heeft Saturnus?

De atmosfeer van Saturnus bestaat hoofdzakelijk uit waterstof en helium, met sporen van ammoniak, fosfine en koolwaterstoffen, die de planeet een geelbruine pastelkleur geven.

Wanneer is Saturnus ontdekt?

De geringde planeet is al bekend sinds de prehistorie: de bewegingen van het hemellichaam werden systematisch geobserveerd en bijgehouden door astronomen in de oudheid. Galileo Galilei was in 1610 de eerste die Saturnus waarnam met een primitieve telescoop. De ringen van Saturnus waren onbekend totdat ze in 1659 gezien werden door de Nederlandse astronoom Christiaan Huygens, die een krachtigere telescoop gebruikte.

Hoe zou Saturnus eruitzien vanaf Titan?

Overdag is de lucht op Titan wazig oranje. Saturnus is door de waas heen te zien vanaf de kant van Titan die permanent naar de geringde planeet toegekeerd is. Vanaf het oppervlak van Titan lijkt Saturnus ongeveer 11 keer groter in de lucht dan de maan vanaf aarde. Een artist impression kan ons helpen visualiseren hoe het uitzicht op Saturnus vanaf Titan eruitziet.

Waarom heeft Jupiter een hogere dichtheid dan Saturnus?

Jupiter is drie keer zo massief als Saturnus en kent daardoor een grotere zwaartekracht. Door deze hogere zwaartekracht heeft de grootste planeet in het zonnestelsel een hogere dichtheid dan de andere gasreus.

Is er leven mogelijk op Saturnus?

Saturnus voldoet niet aan de voorwaarden voor leven zoals we dat kennen. Het is echter mogelijk dat sommige satellieten van de geringde planeet, met name Titan en Enceladus, leven kunnen ondersteunen. Het oppervlak van Titan is een van de plekken in het hele zonnestelsel die het meeste op aarde lijken.

Wist je dat?

  • Saturnus is de enige planeet in het zonnestelsel met een gemiddelde dichtheid die lager is dan die van water: als het mogelijk was om de gasreus in een gigantische badkuip te leggen, zou hij blijven drijven!

  • De gasreus heeft een enorm wolkendek en het kan er ontzettend hard waaien: de wind kan snelheden bereiken van 1.800 kilometer per uur, terwijl de krachtigste winden op aarde een snelheid hebben van ongeveer 396 kilometer per uur.

  • Een van de unieke kenmerken van de geringde planeet is een aanhoudend wolkenpatroon rond de noordpool dat de hexagoon van Saturnus wordt genoemd.

  • Tijdens de oppositie lijken de ringen van Saturnus uitzonderlijk helder. Dit fenomeen is bekend als het Seeliger-effect.

  • Hoewel Saturnus de duidelijkste en beroemdste ringen van het zonnestelsel heeft, zijn er nog drie reuzenplaneten — Jupiter, Uranus en Neptunus — die ook ringstelsels hebben.

Saturnus is met recht een unieke en bijzondere planeet. We hopen dat je in ons artikel iets nieuws over de gasreus hebt ontdekt. Deel het met je vrienden en bekijk ons animatiefilmpje over de geringde planeet waarin de feiten over Saturnus in simpele woorden worden uitgelegd.

Afbeelding Credit:Vito Technology, Inc.