Planeetopposities in 2026: Saturnus is de volgende
De volgende planeet die in oppositie komt, is Saturnus op 4 oktober. In oktober bereiken ook twee heldere planetoïden hun oppositie: Pallas op 6 oktober en Vesta op 13 oktober. Pallas haalt een magnitude van ongeveer 8,2 en Vesta ongeveer 6,3. Beide zijn daardoor onder een donkere, heldere hemel goede doelen voor een verrekijker of telescoop. Gebruik de app Sky Tonight om ze aan de hemel te vinden. Lees verder om te ontdekken hoe een oppositie werkt en wat de beste datums zijn om planeten, planetoïden en dwergplaneten te bekijken.
De volgende 5 opposities: planeten, dwergplaneten en planetoïden
| Datum (UTC) | Object | Soort object | Magnitude | Hoe te bekijken | Sterrenbeeld |
|---|---|---|---|---|---|
| 4 oktober 2026 | Saturnus | Planeet | 0,3 | Blote oog; telescoop voor de ringen | Walvis |
| 6 oktober 2026 | Pallas | Planetoïde | 8,2 | Verrekijker / telescoop | Walvis |
| 13 oktober 2026 | Vesta | Planetoïde | 6,3 | Verrekijker | Walvis |
| 18 oktober 2026 | Eris | Dwergplaneet | 18,6 | Fotografie door een telescoop | Walvis |
| 25 november 2026 | Uranus | Planeet | 5,6 | Verrekijker / telescoop | Stier |
Inhoud
- De volgende 5 opposities: planeten, dwergplaneten en planetoïden
- Wat betekent oppositie in de astronomie?
- Komende planeetopposities
- Andere komende opposities: planetoïden en dwergplaneten
- Hoe werkt een planeetoppositie?
- Veelgestelde vragen
- Planeetopposities: de belangrijkste punten
Wat betekent oppositie in de astronomie?
In de astronomie betekent oppositie dat een planeet vanaf de aarde gezien tegenover de zon aan de hemel staat. De hoekafstand tussen de planeet en de zon is ongeveer 180°. Daardoor komt de planeet rond zonsondergang in het oosten op. Naast planeten kunnen ook kometen, planetoïden en sommige andere objecten in het zonnestelsel in oppositie komen. Een bekend voorbeeld is de volle maan. Bij volle maan lijkt de naar de aarde gerichte kant van de maan volledig door de zon verlicht.
Komende planeetopposities
De volledige kalender met alle planeetverschijnselen en andere hemelverschijnselen vind je in de sterrenkijkapp Sky Tonight. De kalenderdatums in dit artikel zijn gebaseerd op UTC; bij de precieze tijdstippen staat ook de tijd voor Nederland en België.
4 oktober 2026: Saturnus in oppositie
Saturnus komt in oppositie op 4 oktober 2026 om 12:29 UTC (14:29 CEST, UTC+2). Hij schijnt dan met een magnitude van 0,3 en is gemakkelijk met het blote oog te zien. De ringplaneet staat in het sterrenbeeld Walvis, komt rond zonsondergang in het oosten op en blijft een groot deel van de nacht zichtbaar. Rond middernacht plaatselijke tijd bereikt hij zijn hoogste punt.
Met een telescoop kun je het beroemde ringenstelsel van Saturnus bekijken. Zelfs een bescheiden instrument laat de ringen duidelijk los van de planeetschijf zien. Bij goede omstandigheden toont een telescoop ook Titan, de grootste maan van Saturnus, en enkele zwakkere manen.
Rond de oppositie staat Saturnus op zijn kleinste afstand tot de aarde in 2026 (8,43 AE). Zijn schijnbare diameter bedraagt dan 19,7 boogseconden. Dat biedt uitstekende omstandigheden om de planeet en zijn ringen te bekijken.
25 november 2026: Uranus in oppositie
Uranus komt in oppositie op 25 november 2026 om 22:40 UTC (23:40 CET, UTC+1). De planeet heeft dan een magnitude van 5,6. Onder een uitzonderlijk donkere, heldere hemel, ver van stadslichten, is Uranus in theorie helder genoeg om met het blote oog te ontwaren. In de praktijk is hij met een verrekijker of telescoop veel gemakkelijker te vinden.
Tijdens de oppositie staat Uranus in het sterrenbeeld Stier, precies tussen de sterrenhopen Plejaden en Hyaden. Dat maakt dit gebied extra leuk om met een verrekijker te verkennen: zodra je de bekende sterrenhopen hebt gevonden, kun je ze als herkenningspunten gebruiken om de veel zwakkere planeet op te sporen.
Er is wel een lastige bijkomstigheid: op 24 november is er een supermaan, iets meer dan een dag voordat Uranus in oppositie komt. Op 25 november is de maan nog bijna volledig verlicht. Zijn felle licht kan zwakke objecten zoals Uranus overstralen. Voor een beter beeld kun je enkele dagen na de oppositie wachten, wanneer de afnemende maan verder van Uranus aan de hemel staat en later opkomt.
Rond de oppositie staat ook Uranus op zijn kleinste afstand tot de aarde in 2026, op ongeveer 18,4 AE (2,75 miljard km). Zijn schijnbare diameter is slechts ongeveer 3,8 boogseconden. Door een telescoop met voldoende vergroting zie je Uranus als een piepklein blauwgroen schijfje in plaats van een lichtpunt.
11 februari 2027: Jupiter in oppositie
Jupiter komt in oppositie op 11 februari 2027 om 00:29 UTC (01:29 CET, UTC+1). Rond die datum schijnt de reuzenplaneet met een magnitude van ongeveer −2,6 in het sterrenbeeld Leeuw. Daarmee is hij een van de helderste objecten aan de nachtelijke hemel.
Rond Jupiter ontstaat ook een interessante opstelling aan de hemel. Mars staat op ongeveer 12° aan de ene kant van de planeet, terwijl de Bijenkorfcluster (M44) op ongeveer 14° aan de andere kant staat. De afstanden zijn dus niet helemaal symmetrisch, maar Jupiter lijkt ongeveer halverwege de roodachtige Mars en de fonkelende Bijenkorfcluster te staan. Het hele gebied is bijzonder aantrekkelijk om met een verrekijker te verkennen.
Tijdens de oppositie staat Jupiter op ongeveer 4,36 AE (652 miljoen km) van de aarde. Zijn schijnbare diameter bedraagt zo’n 45 boogseconden. Met een verrekijker kun je zijn heldere Galileïsche manen zien. Een kleine telescoop toont de wolkenbanden van de planeet en, onder gunstige omstandigheden, de Grote Rode Vlek.
19 februari 2027: Mars in oppositie
Mars komt in oppositie op 19 februari 2027 om 15:51 UTC (16:51 CET, UTC+1). Dat is extra bijzonder, want Mars komt maar ongeveer eens in de 26 maanden in oppositie, veel minder vaak dan de andere planeten buiten de aardbaan. Rond de oppositie schijnt de rode planeet met een magnitude van ongeveer −1,3 in het sterrenbeeld Leeuw en blijft hij vrijwel de hele nacht zichtbaar.
Mars is niet alleen in dit deel van de hemel. Jupiter komt slechts acht dagen eerder, op 11 februari, in oppositie. Beide planeten zijn dus tegelijk bijna op hun helderst. Op 19 februari staan ze ongeveer 11° uit elkaar, waardoor je de twee heldere planeten gemakkelijk met het blote oog kunt vinden en vergelijken.
Slechts enkele uren na de oppositie, op 20 februari om 00:08 UTC (01:08 CET, UTC+1), bereikt Mars zijn kleinste afstand tot de aarde. Hij staat dan op ongeveer 101,4 miljoen km (63 miljoen mijl). Zijn schijnbare diameter bedraagt ongeveer 13,8 boogseconden. Met een telescoop kun je mogelijk de poolkap en enkele donkere vlekken op het oppervlak zien, vooral bij een rustige atmosfeer.
Meer kijktips en informatie vind je in onze gids over de Marsoppositie van 2027.
Andere komende opposities: planetoïden en dwergplaneten
Ook kometen, planetoïden en andere objecten in het zonnestelsel kunnen in oppositie komen. Veel van deze objecten zijn zwak en vereisen een verrekijker of telescoop om ze te zien. De oppositie is meestal de gunstigste periode om planetoïden te bekijken. Wil je een nieuwe planetoïde ontdekken? Zoek dan ’s nachts in de richting tegenover de zon. Misschien heb je geluk!
Planetoïden in oppositie
De meeste planetoïden zijn met een gewone verrekijker moeilijk te zien. Met een 10×50-verrekijker of een groter exemplaar kun je proberen planetoïden te vinden die helderder zijn dan magnitude 9. Die zijn in de lijst hieronder gemarkeerd met ⭐.
- 6 oktober 2026: Pallas (magnitude 8,2), sterrenbeeld Walvis. ⭐
- 13 oktober 2026: Vesta (magnitude 6,3), sterrenbeeld Walvis. ⭐
- 9 februari 2027: Euterpe (magnitude 8,9), sterrenbeeld Leeuw. ⭐
- 17 februari 2027: Hebe (magnitude 9,1), sterrenbeeld Leeuw.
- 4 maart 2027: Hygiea (magnitude 9,8), sterrenbeeld Leeuw.
- 18 mei 2027: Harmonia (magnitude 9,2), sterrenbeeld Weegschaal.
- 25 mei 2027: Iris (magnitude 9,5), sterrenbeeld Schorpioen.
- 9 juni 2027: Eunomia (magnitude 9,5), sterrenbeeld Schorpioen.
- 1 juli 2027: Parthenope (magnitude 9,2), sterrenbeeld Boogschutter.
- 21 september 2027: Amphitrite (magnitude 8,8), sterrenbeeld Vissen. ⭐
- 27 oktober 2027: Fides (magnitude 9,7), sterrenbeeld Ram.
- 15 november 2027: Kleopatra (magnitude 9,3), sterrenbeeld Stier.
- 1 december 2027: Dembowska (magnitude 9,7), sterrenbeeld Stier.
- 6 december 2027: Astraea (magnitude 9,8), sterrenbeeld Orion.
Dwergplaneten in oppositie
Dwergplaneten zijn lastige doelen voor waarnemers, maar ze zijn niet allemaal even moeilijk te zien. Tijdens de oppositie kan Ceres onder een zeer donkere hemel met een verrekijker zichtbaar zijn. Het is de gemakkelijkste dwergplaneet om te bekijken en daarom staat er een ster bij in de lijst hieronder. Pluto is veel zwakker en lastig visueel waar te nemen: een telescoop met een opening van minstens 10 inch onder een donkere hemel is een realistischere keuze. Ervaren waarnemers kunnen hem onder uitstekende omstandigheden soms met een 8-inch-telescoop zien. Makemake, Haumea en Eris zijn extreem zwak. Daarvoor zijn doorgaans opnamen door een telescoop nodig, of zeer grote telescopen voor visuele waarneming.
- 18 oktober 2026: Eris (magnitude 18,6), sterrenbeeld Walvis.
- 7 januari 2027: Ceres (magnitude 6,7), sterrenbeeld Tweelingen. ⭐
- 2 april 2027: Makemake (magnitude 17,0), sterrenbeeld Hoofdhaar.
- 24 april 2027: Haumea (magnitude 17,2), sterrenbeeld Ossenhoeder.
- 29 juli 2027: Pluto (magnitude 15,0), sterrenbeeld Steenbok.
- 19 oktober 2027: Eris (magnitude 18,5), sterrenbeeld Walvis.
Hoe werkt een planeetoppositie?
Bij een oppositie staan de zon, de aarde en een planeet bijna op één lijn, met de aarde in het midden. Vanuit ons gezien staat de planeet aan de andere kant van de hemel dan de zon, op een hoekafstand van ongeveer 180°. Daardoor komt hij rond zonsondergang op, bereikt hij zijn hoogste punt rond middernacht en gaat hij rond zonsopkomst onder. Omdat de planeet vanuit ons gezien ook volledig verlicht is en relatief dicht bij de aarde staat, biedt een oppositie meestal bijzonder goede omstandigheden om hem te bekijken.
Welke planeten kunnen vanaf de aarde in oppositie staan?
Een oppositie kan alleen optreden als de aarde tussen de zon en een ander hemellichaam staat. Daarom is dit mogelijk voor de planeten die verder van de zon staan dan de aarde: Mars, Jupiter, Saturnus, Uranus en Neptunus.
Planeetopposities komen ongeveer jaarlijks voor, wanneer de aarde en de planeten de juiste stand ten opzichte van de zon bereiken. Mars is de enige uitzondering. De baan en baansnelheid van de rode planeet lijken op die van de aarde, waardoor de aarde Mars slechts ongeveer eens in de 25–26,5 maanden ‘inhaalt’. Daarom vinden Marsopposities ongeveer eens in de 26 maanden plaats.
Mercurius en Venus bewegen binnen de aardbaan. Daardoor kunnen ze nooit aan de andere kant van de hemel staan dan de zon en komen ze nooit in oppositie. Hun maximale hoekafstand tot de zon wordt begrensd door hun grootste elongatie: ongeveer 28° voor Mercurius en 48° voor Venus.
Hoe vind je een planeet in oppositie?
Om een planeet in oppositie te vinden, kijk je in de richting tegenover de zonsondergang. De planeet staat enkele weken rond het precieze oppositiemoment gunstig voor waarneming. Bekijk dus de weersverwachting voor je locatie, kies een heldere nacht rond de oppositie en ga naar buiten om de heldere planeet te bekijken.
Je kunt een planeet gemakkelijk vinden en herkennen met een sterrenkijkapp zoals Sky Tonight:
- Om de gewenste planeet te vinden, gebruik je de zoekfunctie van de app. Tik op het vergrootglas linksonder in het hoofdscherm en typ de naam van het object in de zoekbalk. Tik op de blauwe doelknop naast het juiste resultaat en vervolgens op de blauwe kompasknop rechtsonder. Beweeg je apparaat in de richting van de witte pijl totdat je de planeet op het scherm ziet. In die richting vind je hem ook aan de echte hemel boven je.
- Om een heldere stip aan de hemel te herkennen, open je de app en richt je je apparaat op de hemel. Op de interactieve hemelkaart zie je welke hemellichamen zich in die richting bevinden. Tik op een object om de naam te zien en op de naam voor meer informatie.
Tijdens de oppositie kun je de meeste planeten met het blote oog zien, maar door een verrekijker of telescoop zijn ze nog beter te bekijken. Een telescoop van 4 inch kan bijvoorbeeld de ringen van Saturnus tonen. De Cassinischeiding tussen de A- en B-ring is moeilijker te zien. Dat hangt af van de rust van de atmosfeer en de kanteling van de ringen.
Waarom zijn planeetopposities interessant?
De oppositie is het beste moment om een planeet buiten de aardbaan of een ander hemellichaam te bekijken. De kant die naar de aarde is gericht, is dan bijna volledig verlicht en het object schijnt helder aan de hemel. Bovendien vinden planeetopposities plaats rond het moment waarop de planeet het dichtst bij de aarde staat en het grootst lijkt. Mars laat de opvallendste verandering in schijnbare grootte zien, omdat het de dichtstbijzijnde planeet buiten de aardbaan is. En vooral: een oppositie geeft ons veel tijd om te kijken! Het hemellichaam is de hele nacht zichtbaar en staat rond middernacht gunstig aan de hemel. Het is geen toeval dat planetoïden en andere zwakke objecten in het zonnestelsel vaak tijdens hun oppositie worden ontdekt.
Veelgestelde vragen
Wanneer is de volgende planeetoppositie?
De volgende planeetoppositie is die van Saturnus op 4 oktober 2026. Je hoeft hem niet precies die nacht te bekijken: enkele weken vóór en na de oppositie staat Saturnus heel gunstig, schijnt hij helder en is hij een groot deel van de nacht zichtbaar. Na de oppositie blijft hij nog meerdere maanden aan de avondhemel te zien.
Na Saturnus komen Uranus op 25 november 2026, Jupiter op 11 februari 2027 en Mars op 19 februari 2027 in oppositie.
Hoe vaak komen planeetopposities voor?
Een planeetoppositie vindt plaats wanneer de aarde tussen de zon en een planeet door beweegt. Voor planeten buiten de aardbaan gebeurt dit ongeveer eens per jaar. De enige uitzondering is de Marsoppositie. Mars staat relatief dicht bij de aarde vergeleken met de andere planeten buiten de aardbaan, en zijn baan en baansnelheid lijken op die van de aarde. Daardoor passeert de aarde slechts eens in de 25–26,5 maanden tussen Mars en de zon. We krijgen dus ongeveer eens in de 26 maanden een Marsoppositie.
Hoelang duurt een oppositie?
Een planeet staat op één precies moment ‘in oppositie’, maar de beste omstandigheden om hem te bekijken duren enkele weken rond dat moment. Je kunt hem dus op elke geschikte datum in die periode observeren. Hij komt rond zonsondergang aan de andere kant van de hemel dan de zon op, bereikt zijn hoogste punt rond middernacht plaatselijke tijd en gaat rond zonsopkomst onder.
Wat is het tegenovergestelde van oppositie in de astronomie?
Het tegenovergestelde van oppositie is conjunctie met de zon. Tijdens een conjunctie van een planeet met de zon staat de planeet vanaf de aarde gezien dicht bij de zon aan de hemel. Het felle zonlicht maakt hem dan moeilijk waarneembaar. Er zijn ook astronomische conjuncties waarbij de zon geen rol speelt, zoals conjuncties van planeten en conjuncties van de maan met planeten. Die zijn erg leuk om te bekijken!
Planeetopposities: de belangrijkste punten
De oppositie is een van de beste momenten om planeten buiten de aardbaan te bekijken. Ze zijn dan bijna op hun grootst en helderst en blijven een groot deel van de nacht of de hele nacht zichtbaar. Het volgende moment om naar uit te kijken is de oppositie van Saturnus op 4 oktober. Download de sterrenkijkapp Sky Tonight om Saturnus of een andere planeet gemakkelijk aan de hemel te vinden.
Vond je dit artikel interessant? Deel het met je vrienden op sociale media. We wensen je een heldere hemel en geslaagde waarnemingen!
