De mooiste astrofotografieobjecten per maand: deepskyobjecten in oktober
In oktober kun je allerlei sterrenstelsels, nevels en sterrenhopen waarnemen en fotograferen. In deze gids vind je 12 objecten, met praktische tips om ze te bekijken en vast te leggen. Gebruik de app Sky Tonight om ze gemakkelijk aan jouw hemel te vinden.
Inhoud
- Controleer de maanfase voordat je deepskyobjecten fotografeert
- De mooiste astrofotografieobjecten in oktober: nevels
- De mooiste astrofotografieobjecten in oktober: sterrenstelsels
- De mooiste astrofotografieobjecten in oktober: sterrenhopen
- Veelgestelde vragen over deepskyobjecten
- Deepskyobjecten in oktober: de belangrijkste feiten
Controleer de maanfase voordat je deepskyobjecten fotografeert
Een donkere hemel is vooral belangrijk bij het fotograferen van zwakke sterrenstelsels en uitgestrekte nevels. Fel maanlicht vermindert het contrast en kan objecten met een lage oppervlaktehelderheid, zoals de Grotnevel, veel lastiger te fotograferen maken.
In oktober 2026 is het nieuwe maan op 10 oktober om 15:50 UTC. Daardoor is ongeveer 6–14 oktober een gunstige periode voor deepskyfotografie. Het laatste kwartier valt op 3 oktober om 13:25 UTC, zodat ook het begin van de maand veel uren met een donkere hemel kan bieden. Kies uren waarop de maan onder de horizon staat. Vermijd het fotograferen van zwakke objecten tijdens de nachten rond volle maan, op 26 oktober om 04:12 UTC.
Bekijk onze online maankalender voor de precieze data van de maanfasen, het verlichte deel van de maan en de tijden van maanopkomst en maanondergang op jouw locatie.
De mooiste astrofotografieobjecten in oktober: nevels
Californiënevel
- Andere namen: NGC 1499, Sh2-220
- Schijnbare grootte: 2°40′ × 40′ (5,3 × maan)
- Schijnbare magnitude: 4,1
- Sterrenbeeld: Perseus
- Beste zichtbaarheid: Noordelijk halfrond
De Californiënevel is een emissienevel op ongeveer 1.000 lichtjaar van de aarde. Zijn gloed wordt waarschijnlijk opgewekt door de hete ster Xi Persei (Menkib), die vlakbij staat.
Tips voor waarnemen en astrofotografie
Door zijn zeer lage oppervlaktehelderheid is de Californiënevel lastig visueel waar te nemen. Een H-bètafilter of een goed UHC-filter en een groot beeldveld zijn aan te raden. De nevel is geschikt voor astrofotografie met een groot beeldveld, bijvoorbeeld met een lens van 100–200 mm of een kleine refractor. Lange H-alfabelichtingen laten zijn rode gloed en vorm zien. Smalbandfilters maken een groot verschil onder een lichtvervuilde hemel.
Grotnevel
- Andere namen: Caldwell 9, Sh2-155
- Schijnbare grootte: 50′ × 30′ (1,7 × maan)
- Schijnbare magnitude: 8,0
- Sterrenbeeld: Cepheus
- Beste zichtbaarheid: Noordelijk halfrond
De Grotnevel is een diffuse nevel op ongeveer 3.000 lichtjaar afstand. Hij maakt deel uit van een veel grotere gas- en stofwolk die Cepheus B heet.
Tips voor waarnemen en astrofotografie
De Grotnevel is visueel bijzonder moeilijk waar te nemen. Een grote telescoop, een zeer donkere hemel en een nevelfilter bieden de beste kans om zijn zwakke gloed te zien. Bij fotografie laten smalbandfilters (H-alfa, O III en S II) het gloeiende gas rond de donkere stofbanden beter uitkomen. Een brandpuntsafstand van 300–600 mm is een goed begin.
Kleine Halternevel
- Andere namen: M76, NGC 650/651, Kurknevel, Halternevel
- Schijnbare grootte: ongeveer 2,7′ × 1,8′ (0,1 × maan)
- Schijnbare magnitude: 12,0
- Sterrenbeeld: Perseus
- Beste zichtbaarheid: Noordelijk halfrond
De Kleine Halternevel (M76) is een van slechts vier planetaire nevels in de Messiercatalogus. Zijn twee heldere lobben dijen uit vanaf de stervende ster in het centrum. Daardoor heeft de nevel de vorm van een halter met een smal middenstuk.
Tips voor waarnemen en astrofotografie
De Kleine Halternevel is een van de lastigste Messierobjecten om waar te nemen. Een grote verrekijker kan hem onder een zeer donkere hemel laten zien, maar met een telescoop van minstens 8 inch (200 mm) maak je veel meer kans om de twee lobben te onderscheiden.
Voor astrofotografie is M76 ook een goed object voor beginners. Je kunt hem met uiteenlopende brandpuntsafstanden fotograferen, maar bij een korte brandpuntsafstand blijft de nevel heel klein in beeld. Een middellange of lange brandpuntsafstand laat meer details zien. Breedbandopnamen leggen de nevel en de natuurlijke sterkleuren vast, terwijl H-alfa- en O III-filters kunnen helpen om zijn zwakke buitenste structuren zichtbaar te maken.
NGC 40
- Andere namen: Caldwell 2, Vlinderdasnevel
- Schijnbare grootte: ongeveer 38″ × 35″ (0,02 × maan)
- Schijnbare magnitude: 12,3
- Sterrenbeeld: Cepheus
- Beste zichtbaarheid: Noordelijk halfrond
NGC 40 is een kleine planetaire nevel in het sterrenbeeld Cepheus. De centrale ster bevindt zich in de laatste fasen van haar leven en heeft haar buitenste lagen afgestoten. Zo ontstond een uitdijende schil van gloeiend gas. Uiteindelijk zal de nevel oplossen en blijft een witte dwerg achter.
Tips voor waarnemen en astrofotografie
NGC 40 is klein en zwak, dus je hebt een telescoop nodig. Gebruik een middelhoge tot hoge vergroting om de nevel van naburige sterren te onderscheiden; de relatief heldere centrale ster kan het lastiger maken om de gasschil te zien. Kies voor fotografie een lange brandpuntsafstand, zodat dit kleine object voldoende groot in beeld komt.
Spook van Cassiopeia
- Andere namen: IC 63, Spooknevel
- Schijnbare grootte: ongeveer 10′ × 3′ (0,33 × maan)
- Schijnbare magnitude: 13,3
- Sterrenbeeld: Cassiopeia
- Beste zichtbaarheid: Noordelijk halfrond
Het Spook van Cassiopeia (IC 63) is een zwakke nevel die zowel reflectie- als emissielicht uitzendt. Samen met de naburige IC 59 ligt hij vlak bij de heldere ster Gamma Cassiopeiae. Deze ster verlicht het omringende gas en stof: waterstof zorgt voor de roodachtige gloed, terwijl weerkaatst sterlicht de blauwgrijze gebieden vormt. Beide nevels passen gemakkelijk in één opname.
Tips voor waarnemen en astrofotografie
IC 63 is visueel heel moeilijk waar te nemen; je hebt een telescoop en een zeer donkere hemel nodig.
Deze nevel is een object voor ervaren astrofotografen. Hij is zwak, en de felle ster Gamma Cassiopeiae in de buurt maakt de beeldbewerking lastig. Met een telescoop of cameralens kun je IC 63 en IC 59 in hetzelfde beeldveld vastleggen. Vanaf een zeer donkere plek laat breedbandfotografie zowel het weerkaatste licht als de waterstofemissie zien. Op een lichtere locatie helpt een H-alfa- of dualbandfilter om het gloeiende gas vast te leggen, maar je hebt ook breedbandopnamen nodig om de blauwe reflectienevel te behouden. Reken op enkele uren totale belichtingstijd; een paar extra korte opnamen kunnen helpen de gloed van Gamma Cassiopeiae vast te leggen zonder overbelichting.
De mooiste astrofotografieobjecten in oktober: sterrenstelsels
NGC 300
- Andere namen: Caldwell 70
- Schijnbare grootte: 21,9′ × 15,5′ (0,7 × maan)
- Schijnbare magnitude: 8,1
- Sterrenbeeld: Beeldhouwer
- Beste zichtbaarheid: Zuidelijk halfrond
NGC 300 is een spiraalstelsel dat kleiner is dan de Melkweg. Het staat op ongeveer 6 miljoen lichtjaar afstand, buiten de Lokale Groep: de groep sterrenstelsels waartoe de Melkweg en het Andromedastelsel behoren.
Tips voor waarnemen en astrofotografie
Onder een zeer donkere hemel kun je NGC 300 met een 10×50-verrekijker zien. In een telescoop van 8 inch (200 mm) verschijnt het als een ronde, wazige vlek met een iets helderder centrum.
Bij het fotograferen van NGC 300 zijn lange belichtingen nuttig. Een brandpuntsafstand van ongeveer 500–800 mm geeft een goede beeldschaal. Door veel opnamen te stapelen kun je de spiraalarmen en de helderdere stervormingsgebieden zichtbaar maken.
Naaldoogstelsel
- Andere namen: NGC 247, Caldwell 62
- Schijnbare grootte: 21,4′ × 6,9′ (0,7 × maan)
- Schijnbare magnitude: 9,2
- Sterrenbeeld: Walvis
- Beste zichtbaarheid: Zuidelijk halfrond
Het Naaldoogstelsel is een dwergspiraalstelsel in de Sculptorgroep. Het dankt zijn bijnaam aan een merkwaardige sterarme zone bij een uiteinde van de schijf. Dit gebied bevat weinig gas, waardoor er veel minder sterren ontstaan dan in de rest van het stelsel.
Tips voor waarnemen en astrofotografie
NGC 247 is visueel moeilijk waar te nemen doordat zijn licht over een grote, langgerekte schijf is verspreid. Een donkere hemel en een middelgrote of grote telescoop bieden de beste kans om het te zien.
Gebruik voor astrofotografie een middellange brandpuntsafstand om de hele smalle schijf in beeld te krijgen. Breedbandopnamen en een lange totale belichtingstijd helpen de zwakke buitengebieden, de stofstructuur en het donkere ‘gat’ zichtbaar te maken waaraan het stelsel zijn bijnaam dankt.
De mooiste astrofotografieobjecten in oktober: sterrenhopen
NGC 288
- Andere namen: Melotte 3
- Schijnbare grootte: ongeveer 13′ (0,4 × maan)
- Schijnbare magnitude: ongeveer 8,1
- Sterrenbeeld: Beeldhouwer
- Beste zichtbaarheid: Zuidelijk halfrond
NGC 288 is een bolvormige sterrenhoop in het sterrenbeeld Beeldhouwer. Anders dan veel bolhopen met een zeer dichte kern heeft hij een gelijkmatiger verdeling van sterren.
Tips voor waarnemen en astrofotografie
Onder een donkere zuidelijke hemel laat een verrekijker NGC 288 als een klein wazig vlekje zien. Met een telescoop kun je afzonderlijke sterren onderscheiden; door zijn relatief losse structuur ziet hij er anders uit dan de gebruikelijke compacte bolhopen. Gebruik een middellange of lange brandpuntsafstand voor gedetailleerde foto’s. Speciale filters zijn niet nodig.
M2
- Andere namen: NGC 7089
- Schijnbare grootte: ongeveer 13′ (0,4 × maan)
- Schijnbare magnitude: 6,3
- Sterrenbeeld: Waterman
- Beste zichtbaarheid: Beide halfronden
M2 is een bolvormige sterrenhoop op ongeveer 40.000 lichtjaar van de aarde. Het is een van de helderste sterrenhopen van de Melkweg.
Tips voor waarnemen en astrofotografie
Onder een uitzonderlijk donkere hemel kan M2 met het blote oog zichtbaar zijn. Met een 10×50-verrekijker of een kleine telescoop is hij veel gemakkelijker te zien.
Gebruik voor astrofotografie een middellange of lange brandpuntsafstand. Combineer korte belichtingen voor de heldere kern met langere belichtingen voor de halo van zwakke sterren. Zo voorkom je dat het centrum een witte vlek zonder details wordt.
NGC 752
- Andere namen: Caldwell 28
- Schijnbare grootte: ongeveer 58′ (1,9 × maan)
- Schijnbare magnitude: 5,7
- Sterrenbeeld: Andromeda
- Beste zichtbaarheid: Noordelijk halfrond
NGC 752 is een grote open sterrenhoop in het sterrenbeeld Andromeda. Zijn sterren beslaan bijna 1° aan de hemel. Daardoor is zijn schijnbare grootte veel groter dan die van veel andere bekende open sterrenhopen.
Tips voor waarnemen en astrofotografie
Onder een donkere hemel is NGC 752 nét met het blote oog te zien als een zwakke, wazige vlek, maar met een verrekijker krijg je een veel beter beeld. Door zijn grote schijnbare afmetingen werken lage vergrotingen en een breed beeldveld het best.
Gebruik voor fotografie een telelens of een kleine refractor met een groot beeldveld. Speciale filters zijn niet nodig. Met gematigde belichtingstijden leg je de sterrenhoop en het omringende sterrenveld vast, terwijl de kleuren van de helderste sterren behouden blijven.
Uilencluster
- Andere namen: NGC 457, E.T.-cluster, Caldwell 13
- Schijnbare grootte: ongeveer 15′ (0,5 × maan)
- Schijnbare magnitude: 6,4
- Sterrenbeeld: Cassiopeia
- Beste zichtbaarheid: Noordelijk halfrond
De Uilencluster (NGC 457) is een prachtige open sterrenhoop in Cassiopeia. De helderste sterren vormen een patroon dat vaak wordt vergeleken met een uil met heldere ogen en uitgespreide vleugels.
Tips voor waarnemen en astrofotografie
NGC 457 is gemakkelijk waar te nemen met een kleine telescoop. Zelfs een kleine verrekijker toont hem als een dicht groepje sterren. Een lage tot middelhoge vergroting is ideaal om de hele uilvorm in beeld te houden.
Gebruik voor fotografie een kleine telescoop of een middellange brandpuntsafstand die de sterrenhoop voldoende groot afbeeldt en de hele vorm in beeld houdt. Speciale filters zijn niet nodig: korte tot gematigde belichtingen behouden de heldere ‘ogen’ en laten de zwakkere sterren van het lichaam en de vleugels zien.
NGC 663
- Andere namen: Caldwell 10
- Schijnbare grootte: ongeveer 16′ (0,5 × maan)
- Schijnbare magnitude: 7,1
- Sterrenbeeld: Cassiopeia
- Beste zichtbaarheid: Noordelijk halfrond
NGC 663 is een jonge open sterrenhoop in Cassiopeia. Hij bevat honderden sterren en staat in een van de gebieden van de herfstmelkweg met de meeste sterrenhopen.
Tips voor waarnemen en astrofotografie
Door een verrekijker verschijnt NGC 663 als een kleine, heldere concentratie van sterren. Een kleine telescoop laat veel meer afzonderlijke sterren zien; een lage tot middelhoge vergroting is het meest geschikt om de hele sterrenhoop te bekijken.
Gebruik voor fotografie een kleine refractor of een middellange brandpuntsafstand waarmee de sterrenhoop ruim in beeld past. Speciale filters zijn niet nodig. Stel nauwkeurig scherp en gebruik gematigde belichtingstijden om zwakke sterren vast te leggen zonder de helderste te overbelichten.
Veelgestelde vragen over deepskyobjecten
Wat is een deepskyobject?
Deepskyobjecten zijn astronomische objecten buiten ons zonnestelsel die geen afzonderlijke sterren of planeten zijn. Ze omvatten sterrenstelsels, nevels en sterrenhopen: allemaal boeiende objecten om waar te nemen en te fotograferen.
Wat is een nevel?
Een nevel is een enorme wolk van gas en stof in de ruimte. Sommige zijn kraamkamers waarin sterren ontstaan, andere zijn overblijfselen van stervende sterren. Veel nevels laten levendige kleuren zien wanneer je ze met telescopen en filters fotografeert. Bekijk onze infographic over sterevolutie om te ontdekken welke rol ze spelen in het leven van sterren.
Wat is een sterrenstelsel?
Een sterrenstelsel is een groot systeem van sterren, gas, stof en donkere materie die door de zwaartekracht bij elkaar worden gehouden. Wij maken deel uit van de Melkweg. Vanaf de aarde kunnen we onder een donkere hemel ook naburige sterrenstelsels zien, zoals het Andromedastelsel en het Driehoekstelsel.
Wat is een sterrenhoop?
Een sterrenhoop is een groep sterren die in dezelfde moleculaire wolk zijn ontstaan en door de zwaartekracht verbonden zijn. Open sterrenhopen, zoals de Dubbelcluster, bevatten jongere sterren die losjes aan elkaar gebonden zijn. Bolvormige sterrenhopen, zoals M2 en M15, zijn dichte bollen van oude sterren.
Kan ik deepskyobjecten met het blote oog zien?
Ja! Enkele van de helderste, zoals het Andromedastelsel, de Dubbelcluster en de Magelhaense Wolken, zijn zonder optische hulpmiddelen zichtbaar onder een donkere hemel van klasse 1–5 op de Bortleschaal. Voor het beste zicht ga je zo ver mogelijk weg van grote steden en hun lichtvervuiling. Met een verrekijker of kleine telescoop zie je nog meer details.
Hoe vind ik deepskyobjecten aan de hemel?
Om een van deze hemelobjecten snel te vinden, kun je de sterrenkijkapp Sky Tonight gebruiken. De database bevat meer dan 90.000 deepskyobjecten, die allemaal gratis beschikbaar zijn! Tik op het vergrootglas op het hoofdscherm, voer de naam of catalogusaanduiding in, bijvoorbeeld ‘Andromedastelsel’, ‘M31’ of ‘NGC 224’, en tik op het blauwe doelpictogram op de informatiekaart van het object. Sky Tonight laat meteen zien waar het object aan jouw hemel staat.
Deepskyobjecten in oktober: de belangrijkste feiten
In oktober staan veel deepskyobjecten gunstig om ze waar te nemen en te fotograferen, waaronder kleurrijke nevels, heldere sterrenhopen en prachtige sterrenstelsels. Probeer er zo veel mogelijk vast te leggen met behulp van Sky Tonight. Ben je geïnteresseerd in deepskyobjecten? Doe dan onze quiz ‘Raad de nevel!’ en laat je verrassen!
De mooiste astrofotografieobjecten per maand: een jaarkalender
Er zijn niet alleen in oktober prachtige deepskyobjecten te zien. Ontdek met onze gidsen wat het heelal je elke maand te bieden heeft:
