Sterrenbeelden van het noordelijk halfrond per seizoen: welke sterrenbeelden zijn zichtbaar in de lente, zomer, herfst en winter
De belangrijkste sterrenbeelden die zichtbaar zijn op het noordelijk halfrond veranderen met de seizoenen. Zoek in de lente naar Leeuw, Maagd en Grote Beer; in de zomer naar Zwaan, Lier en Arend; in de herfst naar Cassiopeia, Pegasus en Andromeda; en in de winter naar Orion, Grote Hond en Stier. Gebruik de gratis Sky Tonight-app om nog meer uit je sterrenkijksessies te halen — de app laat meteen zien waar deze sterrenbeelden zich bevinden aan de echte hemel boven je.
Inhoud
- Sterrenbeelden die per seizoen zichtbaar zijn op het noordelijk halfrond
- Lentesterrenbeelden op het noordelijk halfrond
- Zomersterrenbeelden op het noordelijk halfrond
- Herfststerrenbeelden op het noordelijk halfrond
- Wintersterrenbeelden op het noordelijk halfrond
- Waarom zijn er seizoenssterrenbeelden?
- Sterrenbeelden van het noordelijk halfrond: veelgestelde vragen
- Welke sterrenbeelden zijn vanavond zichtbaar op het noordelijk halfrond?
- Welke sterrenbeelden zijn het hele jaar zichtbaar op het noordelijk halfrond?
- Waarom zijn in verschillende seizoenen verschillende sterrenbeelden zichtbaar?
- Wat is het makkelijkste sterrenbeeld om te vinden op het noordelijk halfrond?
- Hoe vind je seizoenssterrenbeelden aan de hemel?
- Seizoenssterrenbeelden op het noordelijk halfrond: samengevat
Sterrenbeelden die per seizoen zichtbaar zijn op het noordelijk halfrond
Seizoenssterrenbeelden zijn groepen sterren die in bepaalde perioden van het jaar het best zichtbaar zijn aan de nachtelijke hemel. Dat komt door de beweging van de aarde rond de zon, waardoor 's nachts telkens een ander deel van de hemel zichtbaar is.
- Lente (maart–mei): Leeuw, Maagd, Grote Beer
- Zomer (juni–augustus): Zwaan, Lier, Arend
- Herfst (september–november): Cassiopeia, Pegasus, Andromeda
- Winter (december–februari): Orion, Grote Hond, Stier
Lentesterrenbeelden op het noordelijk halfrond
In de lente behoren Leeuw, Maagd en Grote Beer tot de best zichtbare sterrenbeelden op het noordelijk halfrond. Hoe de hemel er precies uitziet, hangt af van je locatie en het tijdstip van de nacht, maar dit zijn enkele van de makkelijkste sterrenbeelden om te herkennen aan de hemel van maart tot mei. Regulus, Spica en Arcturus — de helderste sterren van Leeuw, Maagd en een ander sterrenbeeld, de Ossenhoeder — vormen ook een bekend lente-asterisme: de Lentedriehoek, die in april het best zichtbaar is.
Leeuw
Het sterrenbeeld Leeuw is te herkennen aan het karakteristieke sterrenpatroon in de vorm van een "sikkel", dat de kop en schouders van de Leeuw voorstelt. Dit asterisme wordt gevormd door zes heldere sterren: Regulus (de opvallendste ster van het sterrenbeeld), η Leonis, Algieba, Adhafera, Rasalas en Ras Elased Australis. Waarnemers met optische instrumenten vinden in dit sterrenbeeld een hele reeks Messier-objecten (M65, M66, M95, M96, M105) en sterrenstelsels (NGC 3370, NGC 3628).
Maagd
Maagd is het op één na grootste sterrenbeeld aan de hemel en staat bekend om zijn heldere ster Spica. Het sterrenbeeld valt ook op door de vele Messier-objecten die het bevat, waaronder het radiostelsel Virgo A (M87) en het Sombrerostelsel (M104), beide mooie doelen voor een telescoop. Voor een volledige lijst open je Sky Tonight, zoek je het sterrenbeeld Maagd op en tik je op de naam. Tik in het tabblad “Info” op de knop “+More” onder de afbeelding. Je ziet dan de lijst met objecten die bij het sterrenbeeld Maagd horen. Tik op het blauwe doelpictogram naast een object om de positie ervan aan de hemel te zien.
Grote Beer
De Grote Beer is een circumpolair sterrenbeeld, wat betekent dat het in een groot deel van het noordelijk halfrond het hele jaar door zichtbaar is. In de lente klimt het extra hoog aan de hemel, waardoor het een van de makkelijkste sterrenbeelden is om te vinden.
De Steelpan is een opvallend kenmerk van het sterrenbeeld en een van de herkenbaarste asterismen: je kunt hem gemakkelijk met het blote oog zien. Hij wordt gevormd door de sterren Benetnash (Alkaid), Mizar-Alcor, Alioth, Megrez, Dubhe, Merak en Phad (Phecda). Leuk weetje: in de oudheid werd het met het blote oog zichtbare duo Mizar en Alcor vaak gebruikt als eenvoudige oogtest. Wie beide sterren van elkaar kon onderscheiden, zou een scherp zicht hebben!
De Grote Beer bevat veel bekende deep-skyobjecten. Bodes sterrenstelsel (M81) en het Sigaarstelsel (M82) zijn met een verrekijker dicht bij elkaar te zien. De Uilnevel (M97) en het Windmolenstelsel (M101) zijn zichtbaar met een telescoop.
Zomersterrenbeelden op het noordelijk halfrond
De beste zomersterrenbeelden op het noordelijk halfrond zijn Zwaan, Lier en Arend. Hun helderste sterren — Deneb, Vega en Altair — vormen samen de Zomerdriehoek, die van juni tot augustus gemakkelijk te herkennen is.
Zwaan
De karakteristieke vorm van de Zwaan maakt dit tot een mooi en makkelijk herkenbaar sterrenbeeld. Waarnemers met het blote oog kunnen het asterisme van het Noorderkruis vinden, dat het lichaam van de zwaan markeert: Deneb en Albireo staan voor de staart en de kop, Fawaris en Aljanah voor de vleugels, en Sadr straalt in het midden. Op een donkere locatie kun je de Zwaan boven de Melkweg zien “vliegen”. Er zijn ook opvallende deep-skyobjecten zichtbaar met een verrekijker of telescoop: de Noord-Amerikanevel (NGC 7000), de Sluiernevel, de Sikkelnevel (NGC 6888) en de Knipperende Planetaire Nevel (NGC 6826), evenals twee Messier-objecten — de sterrenhopen M29 en M39.
Lier
Het sterrenbeeld Lier is de thuisbasis van de ster Vega, de op vier na helderste ster aan de nachtelijke hemel en de op twee na helderste ster die zichtbaar is vanaf het noordelijk halfrond. Met optische instrumenten zijn de twee Messier-objecten in de Lier te zien: de bolvormige sterrenhoop M56 en de Ringnevel (M57).
Arend
Het sterrenbeeld Arend ligt op de hemelequator. Altair, de hoofdster van het sterrenbeeld, is een van de helderste sterren aan de hemel en een van de dichtstbijzijnde sterren die met het blote oog zichtbaar zijn vanaf de aarde (de ster staat op 17 lichtjaar van ons). Deze ster is in de zomerhemel gemakkelijk zichtbaar. Aan het uiteinde van de staart van de Arend kunnen waarnemers met een telescoop NGC 6751 vinden, ook bekend als de Gloeiende Oognevel.
Herfststerrenbeelden op het noordelijk halfrond
De herfsthemel boven het noordelijk halfrond wordt gedomineerd door personages uit de Griekse mythologie: Cassiopeia, Andromeda en Pegasus.
Cassiopeia
Cassiopeia staat bekend om haar “W”-vormige asterisme, dat wordt gevormd door de vijf helderste sterren van het sterrenbeeld: Segin, Ruchbah, Tsih, Schedar en Caph, allemaal zichtbaar met het blote oog. Het sterrenbeeld bevat ook een grote verscheidenheid aan deep-skyobjecten. Met een verrekijker kun je sterrenhopen onderscheiden (M52, M103, NGC 457, NGC 663). Met een telescoop kun je verschillende sterrenstelsels zien (NGC 147, NGC 185, NGC 278) en de Pacmannevel (NGC 281) – een wolk van gas in de ruimte die is vernoemd naar het personage uit het gelijknamige spel.
Astronomen geven nevels vaak namen van objecten of personages waar ze volgens hen op lijken. Maar soms is het verband tussen de vorm van de nevel en de naam niet meteen duidelijk. Kun jij de naam van een nevel raden op basis van de foto? Doe onze quiz en test jezelf!
Pegasus
Pegasus is een van de grootste sterrenbeelden (het 7e van de 88). Het is gemakkelijk te herkennen aan het asterisme van het Grote Vierkant van Pegasus, waarvan slechts drie sterren — Scheat, Markab en Algenib — tot het sterrenbeeld Pegasus behoren (Alpheratz maakt deel uit van het sterrenbeeld Andromeda). De sterren zijn zichtbaar met het blote oog. Het beste doelwit voor een verrekijker in dit sterrenbeeld is M15, oftewel de Grote Pegasuscluster.
Wie op zoek is naar een grotere uitdaging, kan proberen het sterrenstelsel NGC 7814 te vinden. Om dit lastige object aan de hemel te vinden, typ je de naam van het sterrenstelsel in het zoekvak van Sky Tonight en tik je op het blauwe doelpictogram. De app laat de locatie ervan aan de nachtelijke hemel zien, zodat je je telescoop er gemakkelijk op kunt richten.
Andromeda
Andromeda ligt tussen Cassiopeia en Pegasus. De helderste ster, Alpheratz, markeert de linkerbovenhoek van het Grote Vierkant, dat grotendeels in het sterrenbeeld Pegasus ligt. Andromeda staat ook bekend als de thuisbasis van het Andromedastelsel (M31), dat zichtbaar is met het blote oog onder een donkere hemel en het dichtstbijzijnde grote spiraalstelsel is bij onze Melkweg. Andere sterrenstelsels die je met behulp van een telescoop binnen dit sterrenbeeld kunt vinden, zijn M32, M110, NGC 404 en NGC 891.
Wintersterrenbeelden op het noordelijk halfrond
De winter op het noordelijk halfrond is de beste tijd om drie van de bekendste sterrenbeelden te observeren — Orion, Grote Hond en Stier.
Orion
Orion is een van de opvallendste en makkelijkst herkenbare sterrenbeelden aan de hemel, met het karakteristieke asterisme van de Gordel van Orion, waardoor het eenvoudig te vinden is. Naast de drie sterren die de Gordel vormen (Alnitak, Alnilam en Mintaka), kunnen waarnemers met het blote oog ook Rigel, Betelgeuze, Bellatrix en Saiph zien — de helderste sterren van het sterrenbeeld die het lichaam van Orion markeren. Het sterrenbeeld bevat ook veel interessante deep-skyobjecten in het Moleculaire Wolkencomplex van Orion. De Orionnevel (M42) is helder genoeg om met het blote oog te worden waargenomen. De Mairans nevel (M43), de reflectienevel M78 en de Vlamnevel (NGC 2024) zijn met een telescoop te vinden.
Grote Hond
De Grote Hond is een opvallend sterrenbeeld, omdat het Sirius bevat, de helderste ster aan de nachtelijke hemel. Een van de opvallende deep-skyobjecten in dit sterrenbeeld is de Kleine Bijenkorfcluster (M41), die zelfs met het blote oog zichtbaar is, mits de hemel donker is en er geen lichtvervuiling is. Voor telescoopgebruikers biedt de Grote Hond de Thors Helmnevel (NGC 2359) en, dicht bij de grens met het sterrenbeeld Eenhoorn, de op elkaar inwerkende spiraalstelsels NGC 2207 en IC 2163.
Stier
Het V-vormige asterisme, gedomineerd door de heldere rode ster Aldebaran, die het oog van de Stier markeert, maakt Stier tot een mooi en gemakkelijk herkenbaar sterrenbeeld. Stier bevat de beroemde sterrenhopen Plejaden (M45) en Hyaden (C 41), die tot de helderste deep-skyobjecten behoren: ze zijn zelfs met het blote oog te zien. Met behulp van een telescoop kun je de Krabnevel (M1) vinden.
Waarom zijn er seizoenssterrenbeelden?
De sterren zijn altijd aanwezig aan de hemel, maar overdag maakt het zonlicht de lucht zo helder dat het het veel zwakkere sterrenlicht overstemt, waardoor we sterren alleen 's nachts kunnen zien. Zonder de zon zouden de wintersterrenbeelden zichtbaar zijn aan de zomerse daghemel (en omgekeerd).
Terwijl de aarde zich in de loop van het jaar langs haar baan beweegt, verandert de positie van de zon op de hemelbol. De positie van de zon in de winterhemel is tegengesteld aan die in de zomerhemel. Daarom zien we op winternachten sterrenbeelden die in de zomer niet zichtbaar zijn. De Zomerdriehoek staat bijvoorbeeld in de zomer hoog boven de horizon, terwijl Orion, met zijn Gordel van drie sterren, in de winter te zien is. In “hun” seizoen zijn deze sterrenbeelden gedurende een groot deel van de nacht zichtbaar en bereiken ze hun hoogste positie aan de hemel.
Sterrenbeelden van het noordelijk halfrond: veelgestelde vragen
Welke sterrenbeelden zijn vanavond zichtbaar op het noordelijk halfrond?
Het antwoord hangt af van het seizoen, je locatie en het tijdstip van de nacht. Op lentenachten behoren Leeuw, Maagd en Grote Beer tot de beste sterrenbeelden om op het noordelijk halfrond te observeren. In andere seizoenen worden andere sterrenbeelden prominenter.
Welke sterrenbeelden zijn het hele jaar zichtbaar op het noordelijk halfrond?
Sommige circumpolaire sterrenbeelden zijn het hele jaar zichtbaar in een groot deel van het noordelijk halfrond. De bekendste voorbeelden zijn de Grote Beer, de Kleine Beer en Cassiopeia.
Lees meer: Circumpolaire sterrenbeelden — het hele jaar zichtbaar
Waarom zijn in verschillende seizoenen verschillende sterrenbeelden zichtbaar?
Terwijl de aarde in de loop van het jaar rond de zon beweegt, is de nachtzijde van onze planeet in verschillende seizoenen naar andere delen van de ruimte gericht. Daarom zijn verschillende sterrenbeelden het best zichtbaar in verschillende perioden van het jaar.
Wat is het makkelijkste sterrenbeeld om te vinden op het noordelijk halfrond?
Welk sterrenbeeld het makkelijkst te vinden is op het noordelijk halfrond, hangt af van het seizoen, omdat verschillende sterrenbeelden op verschillende momenten van het jaar opvallen. In de lente is de Grote Beer een van de makkelijkste sterrenbeelden om te vinden dankzij het opvallende asterisme van de Steelpan. In de zomer zoeken beginners vaak naar de Zwaan, die het Noorderkruis bevat. In de herfst springt Cassiopeia eruit dankzij de kenmerkende “W”-vorm. In de winter is Orion een van de makkelijkste sterrenbeelden om te herkennen dankzij de Gordel van Orion.
Als je meer voorbeelden wilt, bekijk dan onze gids met de 7 sterrenbeelden die iedereen kan vinden.
Hoe vind je seizoenssterrenbeelden aan de hemel?
De makkelijkste manier om seizoenssterrenbeelden te vinden, is om eerst te bepalen welke sterrenbeelden in het huidige seizoen zichtbaar zijn en vervolgens herkenbare sterrenpatronen op een sterrenkaart te zoeken. In de lente kun je de Leeuw bijvoorbeeld herkennen aan zijn “sikkel”-vorm, terwijl de Grote Beer gemakkelijk te herkennen is aan de Steelpan. Je kunt ook sterrenkijk-apps gebruiken, zoals Star Walk en Sky Tonight.
Sky Tonight heeft bijvoorbeeld een gebruiksvriendelijk zoeksysteem, dus je hoeft alleen maar de naam van het sterrenbeeld dat je wilt vinden in het zoekvak te typen en op het blauwe doelpictogram naast het juiste resultaat te tikken. De app brengt je naar het hoofdscherm en laat de positie van het sterrenbeeld zien op een kaart van de nachtelijke hemel. Probeer op de grote blauwe knop met het kompasicoon te tikken, of richt je apparaat gewoon omhoog, en je ziet waar het sterrenbeeld zich bevindt aan de echte hemel boven je.
Sommige sterrenbeelden zijn makkelijker te herkennen dan andere, omdat ze opvallende kenmerken hebben die direct in het oog springen, zoals het asterisme van de Gordel van Orion in het sterrenbeeld Orion. In onze infographic hebben we de 7 makkelijkst te vinden sterrenbeelden verzameld. Met onze tips herken je ze snel aan de hemel.
Seizoenssterrenbeelden op het noordelijk halfrond: samengevat
Seizoenssterrenbeelden veranderen in de loop van het jaar — op dit moment worden de lentesterrenbeelden de belangrijkste blikvanger aan de hemel van het noordelijk halfrond. Leeuw, Maagd en Grote Beer behoren tot de beste sterrenbeelden om van maart tot mei te observeren, terwijl andere seizoenssterrenbeelden later in het jaar prominenter worden. Elk van deze sterrenbeelden biedt mooie doelen voor zowel amateurastronomen als ervaren waarnemers. Om ze allemaal gemakkelijk te vinden en je observaties te plannen, gebruik je Sky Tonight — je persoonlijke gids voor de nachtelijke hemel.
Verken de seizoenssterrenbeelden van het zuidelijk halfrond
Voor onze lezers op het zuidelijk halfrond hebben we een vergelijkbare gids gemaakt over de seizoenssterrenbeelden aan de zuidelijke hemel. Daar ontdek je welke sterren en sterrenbeelden de hemel domineren in de zomer, herfst, winter en lente, en hoe je ze kunt vinden. Of je nu waarneemt vanuit Australië, Zuid-Amerika of ergens anders onder de zuidelijke hemel, deze gids helpt je bij het plannen van je sterrenkijksessie en het ontdekken van veel deep-skyjuweeltjes.
Alle sterrenbeelden per maand
Elk sterrenbeeld heeft een bepaalde maand waarin het 's avonds het hoogst aan de hemel staat. Op basis daarvan hebben we alle 88 officieel erkende sterrenbeelden verdeeld over 12 maandelijkse gidsen — één voor elke maand. Wil je een gedetailleerdere kaart van de sterrenbeelden van het noordelijk halfrond per maand, begin dan met deze artikelen:
- Beste sterrenbeelden van januari
- Beste sterrenbeelden van februari
- Beste sterrenbeelden van maart
- Beste sterrenbeelden van april
- Beste sterrenbeelden van mei
- Beste sterrenbeelden van juni
- Beste sterrenbeelden van juli
- Beste sterrenbeelden van augustus
- Beste sterrenbeelden van september
- Beste sterrenbeelden van oktober
- Beste sterrenbeelden van november
- Beste sterrenbeelden van december
