Wat is een equinox (dag-en-nachtevening): definitie en volgende equinox-data 2026
De volgende equinox vindt plaats op 20 maart 2026! Op het noordelijk halfrond luidt deze dag het begin van de lente in, terwijl hij op het zuidelijk halfrond het begin van de herfst markeert. Maar wat is een equinox precies, en hoe hangt die samen met de seizoenen? Lees verder en ontdek het! Wil je de exacte tijd van de equinox voor jouw locatie weten, bekijk dan de Sky Tonight-app.
Inhoud
- Volgende equinox (dag-en-nachtevening) in 2026: korte feiten
- Equinoxdata 2026: noordelijk halfrond
- Equinoxdata 2026: zuidelijk halfrond
- Definitie van equinox
- Wat gebeurt er tijdens een equinox?
- Equilux: gelijke dag en nacht
Veelgestelde vragen over de equinox
- Wanneer is de volgende equinox in 2026?
- Wat is het verschil tussen een equinox en een zonnewende?
- Bestaat er een zomer-equinox of winter-equinox?
- Is de maart-equinox de eerste dag van de lente?
- Vindt een equinox overal op dezelfde dag plaats?
- Wat is de dichtstbijzijnde Volle Maan bij de equinox in 2026?
- Zijn dag en nacht even lang tijdens de equinox?
- Kun je een ei balanceren tijdens de lente-equinox?
- 5 interessante feiten over de equinox (dag-en-nachtevening)
- Herfst- en lente-equinox 2026: data en belangrijkste feiten
Volgende equinox (dag-en-nachtevening) in 2026: korte feiten
- Datum: 20 maart 2026
- Exacte tijd: 14:46 GMT/UTC
- Wat dit betekent op het noordelijk halfrond: lente-equinox (de eerste dag van de astronomische lente)
- Wat dit betekent op het zuidelijk halfrond: herfst-equinox (de eerste dag van de astronomische herfst)
- Volgende equinox daarna: 23 september 2026
Equinoxdata 2026: noordelijk halfrond
Wanneer is de lente-equinox in 2026?
De lente-equinox op het noordelijk halfrond vindt plaats op 20 maart 2026 om 14:46 GMT/UTC. Dit moment markeert het begin van de astronomische lente. Lees meer in ons artikel over de lente-equinox.
Wanneer is de herfst-equinox in 2026?
De herfst-equinox op het noordelijk halfrond vindt plaats op 23 september 2026 om 00:06 GMT/UTC. Dit moment markeert het begin van de astronomische herfst. Lees meer in ons speciale artikel over de herfst-equinox.
Equinoxdata 2026: zuidelijk halfrond
Wanneer is de herfst-equinox in 2026?
De herfst-equinox op het zuidelijk halfrond vindt plaats op 20 maart 2026 om 14:46 GMT/UTC. Dit moment markeert het begin van de astronomische herfst. Ontdek meer in ons artikel over de herfst-equinox.
Wanneer is de lente-equinox in 2026?
De lente-equinox op het zuidelijk halfrond vindt plaats op 23 september 2026 om 00:06 GMT/UTC. Dit moment markeert het begin van de astronomische lente. Meer informatie vind je in ons speciale artikel over de lente-equinox.
Definitie van equinox
Een equinox (dag-en-nachtevening) is een moment waarop de aardas noch naar de Zon toe, noch van de Zon af helt, waardoor dag en nacht wereldwijd (bijna) even lang zijn.
De rotatieas van onze planeet staat onder een hoek van 23,4 graden. Dat betekent dat het noordelijk en zuidelijk halfrond gedurende het grootste deel van het jaar ongelijke hoeveelheden zonlicht ontvangen. Deze ashelling is de reden waarom we seizoenen hebben.
Toch staat de aarde twee keer per jaar — in maart en september — zo opgesteld dat geen van beide halfronden naar de Zon toe of van de Zon af helt. Op die momenten staat de Zon recht boven de evenaar en ontvangen beide halfronden bijna evenveel zonlicht. Dit astronomische verschijnsel heet een equinox. De equinoxen markeren de overgang van winter naar lente en van zomer naar herfst.
Mensen op het noordelijk halfrond beleven de lente-equinox (of maart-equinox) in maart en de herfst-equinox in september. Op het zuidelijk halfrond zijn de seizoenen omgekeerd. De exacte equinoxdata variëren tussen 19 en 21 maart en tussen 21 en 24 september, afhankelijk van het jaar en de tijdzone.
Wat gebeurt er tijdens een equinox?
Dag en nacht zijn bijna even lang
Tijdens een equinox ervaren mensen op aarde een bijna gelijke duur van daglicht en duisternis — ongeveer twaalf uur. Waarom niet precies twaalf uur? In theorie zouden dag en nacht even lang moeten zijn wanneer geen van beide halfronden naar de Zon toe of van de Zon af helt. Onze planeet heeft echter een atmosfeer die licht breekt als een prisma. Wanneer je naar de ondergaande Zon dicht bij de horizon kijkt, bevindt de Zon zich in werkelijkheid ongeveer 0,5 graad lager dan hij lijkt. Atmosferische refractie vertraagt de zonsondergang, waardoor er op de dag van de equinox iets meer daglicht is dan nacht. Op gematigde breedten bedraagt dat verschil ongeveer acht minuten. Bekijk onze infographic om meer redenen te ontdekken waarom dag en nacht tijdens de equinox niet exact even lang zijn.
De Zon komt exact in het oosten op
Een ander interessant verschijnsel tijdens de equinox is dat de Zon precies in het oosten opkomt en precies in het westen ondergaat. Dat geldt overal op aarde, behalve op de Noord- en Zuidpool, waar er geen oost of west is. Dit is waarom.
Waar je je ook bevindt: de exacte oost- en westpunten aan je horizon markeren de snijpunten van de hemelevenaar met de horizon. Op de dag van de equinox staat de Zon precies op de hemelevenaar. Daarom komt de Zon op de dag van de equinox overal ter wereld precies in het oosten op en gaat hij precies in het westen onder. Dus als je wilt bepalen waar oost en west zich op jouw locatie bevinden, ga dan op de dag van de equinox naar buiten en kijk naar zonsopkomst en zonsondergang.
Beste tijd om poollicht te zien
De weken rond de equinoxen behoren tot de beste periodes om het noorderlicht (aurora borealis) en het zuiderlicht (aurora australis) te observeren. In maart en september werkt het aardmagnetisch veld efficiënter samen met de zonnewind, wat leidt tot verhoogde geomagnetische activiteit. Daardoor ontstaan vaak sterkere en frequentere aurora’s, vooral in de buurt van de Arctische en Antarctische gebieden. Dus als je poollicht wilt zien, plan je observaties dan rond de equinoxen! Lees ons speciale artikel over poollicht om je goed voor te bereiden op dit natuurlijke vuurwerk.
Beste tijd om het dierenriemlicht te zien
Equinoxen bieden ook ideale omstandigheden voor het observeren van het dierenriemlicht — een zwakke, kegelvormige gloed die vlak na zonsondergang of vóór zonsopkomst aan de hemel verschijnt. Dit licht ontstaat doordat zonlicht verstrooid wordt door interplanetair stof in het zonnestelsel.
Op beide halfronden is de lente de beste tijd om het dierenriemlicht ’s avonds te zien. De herfst is de beste tijd om het vóór zonsopkomst waar te nemen. In deze periodes reikt het dierenriemlicht hoog boven de horizon, waardoor het gemakkelijker te herkennen is.
Equilux: gelijke dag en nacht
De veel minder bekende verwant van de equinox, de equilux, is de dag waarop dag en nacht echt even lang zijn. Equiluxen vallen meestal een paar dagen vóór de lente-equinox en een paar dagen ná de herfst-equinox. Op die datum duurt het daglicht zo dicht mogelijk bij 12 uur (plus of min een paar minuten). In tegenstelling tot de equinox, die wereldwijd op één exact moment plaatsvindt, hangt de datum van de equilux af van je breedtegraad. Je kunt de geschatte equiluxdata voor verschillende breedtegraden vinden in de Time and Date-tabel.
Op of nabij de evenaar bestaat er helemaal geen equilux. De seizoensgebonden veranderingen in daglengte zijn daar zo klein dat de waargenomen dag het hele jaar door iets langer blijft dan 12 uur.
Veelgestelde vragen over de equinox
Wanneer is de volgende equinox in 2026?
De volgende equinox in 2026 vindt plaats op 20 maart om 14:46 GMT/UTC. Voor het noordelijk halfrond is dit de lente-equinox, en voor het zuidelijk halfrond de herfst-equinox.
Wat is het verschil tussen een equinox en een zonnewende?
Zowel equinoxen als zonnewendes markeren een seizoenswisseling, maar verder zijn ze elkaars tegenpolen:
- Een equinox is het moment waarop dag en nacht bijna even lang zijn. Een zonnewende leidt juist tot de kortste of langste dag van het jaar, afhankelijk van het seizoen.
- Equinoxen markeren de eerste dag van de lente en de herfst, en zonnewendes markeren het begin van de winter of de zomer.
- Tijdens een equinox helt de aardas noch naar de Zon toe, noch ervan af, waardoor beide halfronden bijna evenveel licht ontvangen. Tijdens een zonnewende helt een van de aardse halfronden maximaal naar de Zon toe. Daardoor krijgt het ene halfrond de minste hoeveelheid zonlicht en het andere de meeste.
Je kunt meer lezen over zonnewendes in ons artikel en daar ook de exacte datum van de volgende zonnewende in 2026 vinden.
Bestaat er een zomer-equinox of winter-equinox?
Nee. Er zijn alleen lente- en herfst-equinoxen. De zomer en winter beginnen met de zonnewendes, die in juni en december plaatsvinden.
Is de maart-equinox de eerste dag van de lente?
De maart-equinox markeert het begin van de astronomische lente op het noordelijk halfrond en valt tussen 19 en 21 maart, afhankelijk van het jaar en je tijdzone. Op het zuidelijk halfrond begint de lente met de september-equinox, die tussen 21 en 24 september valt.
Vindt een equinox overal op dezelfde dag plaats?
In een bepaald jaar vindt een equinox overal op aarde op hetzelfde moment plaats. Voor mensen in verschillende tijdzones kan dat moment echter op verschillende kalenderdagen vallen.
Wat is de dichtstbijzijnde Volle Maan bij de equinox in 2026?
In 2026 valt de dichtstbijzijnde Volle Maan bij de maart-equinox op 2 april. Op het noordelijk halfrond staat die bekend als de Roze Maan. De dichtstbijzijnde Volle Maan bij de september-equinox valt op 26 september. Op het noordelijk halfrond wordt die traditioneel de Oogstmaan genoemd.
Zijn dag en nacht even lang tijdens de equinox?
Ze zijn bijna even lang, maar op de dag van de equinox is er iets meer daglicht dan nacht. De belangrijkste reden daarvoor is atmosferische refractie van zonlicht.
Kun je een ei balanceren tijdens de lente-equinox?
Het korte antwoord is: ja, maar dat heeft niets met de equinox te maken. Volgens een populaire mythe kun je tijdens de lente-equinox een ei op zijn punt laten staan door een soort zwaartekrachtsbalans tussen de aarde en de Zon. In werkelijkheid vindt er tijdens een equinox geen zwaartekrachtverandering plaats die een ei daarbij zou helpen. En dat hoeft ook niet: je kunt dit trucje op elke willekeurige dag van het jaar proberen. Het enige wat je nodig hebt om te slagen, is een beetje geduld.
5 interessante feiten over de equinox (dag-en-nachtevening)
- Astronomen in de oudheid kozen de lente-equinox als nulpunt om de bewegingen van sterren te meten, en al snel werd dit breed toegepast. Al in de notities van Julius Caesar zien we dat hij zijn zee-expedities plande met de equinox in gedachten.
- Op de evenaar staat de Zon op equinoxdagen ’s middags recht boven je hoofd. Als je op dat moment een verticale stok in de grond zet, werpt die geen schaduw.
- De aarde is niet de enige planeet met equinoxen — in feite kent elke planeet met een ashelling ze.
- Er zijn vier astronomische data die het begin van een nieuw seizoen markeren. De eerste twee kennen we al: de maart- en september-equinox. De andere twee zijn de zonnewendes in juni en december — de momenten waarop we de meeste uren daglicht ervaren (zomerzonnewende) en de minste uren daglicht (winterzonnewende).
- De snelste zonsondergangen vinden plaats rond de equinoxen, ongeacht of je op het noordelijk of zuidelijk halfrond woont. De traagste zonsopkomsten en zonsondergangen vinden daarentegen rond de zonnewendes plaats. Dat komt doordat het schijnbare pad van de Zon nabij de equinox de horizon onder de steilste hoek kruist, waardoor hij sneller onder de horizon verdwijnt.
Herfst- en lente-equinox 2026: data en belangrijkste feiten
De volgende equinox (dag-en-nachtevening) in 2026 vindt plaats op 20 maart 2026 om 14:46 GMT/UTC en markeert het begin van de lente op het noordelijk halfrond en de herfst op het zuidelijk halfrond. Daarna volgt de volgende equinox op 23 september 2026 om 00:06 GMT/UTC. Die markeert de eerste dag van de herfst op het noordelijk halfrond en de lente op het zuidelijk halfrond.
Tijdens een equinox zijn dag en nacht wereldwijd bijna even lang, en komt de Zon precies in het oosten op en gaat hij precies in het westen onder op alle locaties behalve aan de polen. Dit astronomische verschijnsel gaat ook gepaard met verhoogde aurora-activiteit, waardoor het een van de beste momenten is om het noorderlicht en zuiderlicht te zien. Wil je je kennis over equinoxen testen? Doe onze quiz!
