Wat is een equinox (dag-en-nachtevening): betekenis en volgende equinox-data 2026
De volgende equinox vindt plaats op 23 september 2026! Op het noordelijk halfrond luidt deze dag de herfst in, terwijl hij op het zuidelijk halfrond de komst van de lente markeert. Maar wat is een equinox precies, en hoe hangt die samen met de seizoenen? Lees verder om het te ontdekken! Wil je het exacte tijdstip van de equinox voor jouw locatie weten, bekijk dan de app Sky Tonight.
Inhoud
- Volgende equinox in 2026: snelle feiten
- Equinoxdata 2026: noordelijk halfrond
- Equinoxdata 2026: zuidelijk halfrond
- Definitie van een equinox
- Wat gebeurt er tijdens een equinox?
- Equilux: gelijke dag en nacht
Veelgestelde vragen over de equinox
- Wanneer is de volgende equinox in 2026?
- Wat is het verschil tussen een equinox en een zonnewende?
- Bestaat er een zomer-equinox of winter-equinox?
- Is de septemberequinox de eerste dag van de herfst?
- Is de maart-equinox de eerste dag van de lente?
- Vindt een equinox overal op dezelfde dag plaats?
- Welke volle maan ligt het dichtst bij de volgende equinox in 2026?
- Zijn dag en nacht even lang tijdens een equinox?
- Kun je een ei rechtop laten staan tijdens de lente-equinox?
- 5 interessante feiten over de equinox
- Herfst- en lente-equinox 2026: data en belangrijkste feiten
Volgende equinox in 2026: snelle feiten
- Datum: 23 september 2026
- Exact tijdstip: 00:06 GMT/UTC
- Wat dit betekent op het noordelijk halfrond: herfst-equinox (de eerste dag van de astronomische herfst)
- Wat dit betekent op het zuidelijk halfrond: lente-equinox (de eerste dag van de astronomische lente)
- De volgende equinox daarna: 20 maart 2027
Equinoxdata 2026: noordelijk halfrond
Wanneer is de herfst-equinox in 2026?
De herfst-equinox op het noordelijk halfrond vindt plaats op 23 september 2026 om 00:06 GMT/UTC. Deze gebeurtenis markeert het begin van de astronomische herfst. Lees meer in ons speciale artikel over de herfst-equinox.
Wanneer is de lente-equinox in 2026?
De volgende lente-equinox op het noordelijk halfrond vindt plaats op 20 maart 2027 om 20:25 GMT/UTC. Deze gebeurtenis markeert het begin van de astronomische lente. Lees meer in ons artikel over de lente-equinox.
Equinoxdata 2026: zuidelijk halfrond
Wanneer is de lente-equinox in 2026?
De lente-equinox op het zuidelijk halfrond vindt plaats op 23 september 2026 om 00:06 GMT/UTC. Deze gebeurtenis markeert het begin van de astronomische lente. Je vindt meer informatie in ons speciale artikel over de lente-equinox.
Wanneer is de herfst-equinox in 2026?
De volgende herfst-equinox op het zuidelijk halfrond vindt plaats op 20 maart 2027 om 20:25 GMT/UTC. Deze gebeurtenis markeert het begin van de astronomische herfst. Lees meer in ons artikel over de herfst-equinox.
Definitie van een equinox
Een equinox is een moment waarop de aardas niet naar de Zon toe en ook niet van de Zon af helt, waardoor dag en nacht wereldwijd (bijna) even lang zijn.
De rotatieas van onze planeet staat 23,4 graden gekanteld. Dat betekent dat het noordelijk en het zuidelijk halfrond gedurende het grootste deel van het jaar niet evenveel zonlicht ontvangen. Deze ashelling is de reden dat we seizoenen hebben.
Toch staat de Aarde twee keer per jaar — in maart en september — zo dat geen van beide halfronden naar de Zon toe of van de Zon af helt. Op die momenten staat de Zon recht boven de evenaar en ontvangen beide halfronden bijna evenveel zonlicht. Dit astronomische verschijnsel heet een equinox. De equinoxen markeren de overgang van winter naar lente en van zomer naar herfst.
Op het noordelijk halfrond valt de lente-equinox (of maart-equinox) in maart en de herfst-equinox in september. Op het zuidelijk halfrond zijn de seizoenen omgekeerd. De exacte data van equinoxen variëren per jaar en tijdzone tussen 19 en 21 maart en tussen 21 en 24 september.
Wat gebeurt er tijdens een equinox?
Dag en nacht zijn bijna even lang
Tijdens een equinox ervaren mensen op aarde een bijna gelijke duur van dag en nacht — ongeveer twaalf uur. Waarom niet precies twaalf uur? Theoretisch zouden dag en nacht even lang moeten zijn wanneer geen van beide halfronden naar de Zon toe of van de Zon af helt. Onze planeet heeft echter een atmosfeer die licht breekt als een prisma. Wanneer je naar de ondergaande Zon dicht bij de horizon kijkt, staat de werkelijke positie ongeveer 0,5 graad lager dan wat je oog waarneemt. Door atmosferische refractie wordt de zonsondergang vertraagd, waardoor er op de dag van een equinox iets meer daglicht is dan nacht. Op gematigde breedten bedraagt dit verschil ongeveer acht minuten. Bekijk onze infographic om meer redenen te ontdekken waarom dag en nacht tijdens de equinox niet exact even lang zijn.
De Zon komt precies in het oosten op
Een ander interessant verschijnsel tijdens een equinox is dat de Zon precies in het oosten opkomt en precies in het westen ondergaat. Dat geldt overal op aarde, behalve op de Noordpool en de Zuidpool, waar geen oost en west bestaan. Dit is waarom dat gebeurt.
Waar je ook bent, de exacte oost- en westpunten aan je horizon markeren het snijpunt van de hemelevenaar met de horizon. Op de dag van een equinox staat de Zon precies op de hemelevenaar. Daarom komt de Zon op de dag van de equinox overal ter wereld precies in het oosten op en gaat ze precies in het westen onder. Dus als je wilt bepalen waar oost en west zich op jouw locatie bevinden, ga dan op de dag van de equinox naar buiten en kijk waar de Zon opkomt en ondergaat.
Beste tijd om aurora’s te zien
De weken rond de equinoxen behoren tot de beste periodes om het noorderlicht (aurora borealis) en het zuiderlicht (aurora australis) te zien. In maart en september werkt het aardmagnetisch veld efficiënter samen met de zonnewind, wat leidt tot meer geomagnetische activiteit. Daardoor zijn er vaak sterkere en frequentere aurora’s, vooral in de buurt van de Arctische en Antarctische gebieden. Wil je dus een aurora zien, plan je waarnemingen dan rond de equinoxen! Lees ons artikel over poollicht om je voor te bereiden op het vuurwerk van de natuur zelf.
Beste tijd om het dierenriemlicht te zien
Equinoxen bieden ook ideale omstandigheden om het dierenriemlicht waar te nemen — een zwakke, kegelvormige gloed die vlak na zonsondergang of vóór zonsopkomst aan de hemel verschijnt. Dit licht wordt veroorzaakt door zonlicht dat verstrooid wordt door interplanetair stof in het zonnestelsel.
Op beide halfronden is de lente de beste tijd om het dierenriemlicht ’s avonds te zien. De herfst is de beste tijd om het vóór de dageraad waar te nemen. In deze periodes reikt het dierenriemlicht hoog boven de horizon, waardoor het makkelijker op te merken is.
Equilux: gelijke dag en nacht
De veel minder bekende verwant van de equinox, de equilux, is de dag waarop dag en nacht echt even lang zijn. Equiluxen vallen meestal een paar dagen vóór de lente-equinox en een paar dagen ná de herfst-equinox. Op die datum duurt het daglicht zo dicht mogelijk bij 12 uur (met een verschil van slechts enkele minuten). In tegenstelling tot de equinox, die wereldwijd op één exact moment plaatsvindt, hangt de datum van de equilux af van je breedtegraad. Je vindt de geschatte data van de equilux voor verschillende breedtegraden in de tabel van Time and Date.
Op locaties op of dicht bij de evenaar is er helemaal geen equilux. De seizoensveranderingen in daglengte zijn daar zo klein dat de waargenomen dag het hele jaar door iets langer blijft dan 12 uur.
Veelgestelde vragen over de equinox
Wanneer is de volgende equinox in 2026?
De volgende equinox in 2026 vindt plaats op 23 september om 00:06 GMT/UTC. Het is een herfst-equinox op het noordelijk halfrond en een lente-equinox op het zuidelijk halfrond.
Wat is het verschil tussen een equinox en een zonnewende?
Zowel equinoxen als zonnewendes markeren de overgang van de seizoenen, maar verder zijn het elkaars tegenpolen:
- Een equinox is het moment waarop dag en nacht bijna even lang zijn. Een zonnewende zorgt daarentegen voor de kortste of langste dag, afhankelijk van het seizoen.
- Equinoxen markeren de eerste dagen van lente en herfst, en zonnewendes markeren het begin van winter of zomer.
- Tijdens een equinox helt de aardas niet naar de Zon toe en ook niet van de Zon af, waardoor beide halfronden bijna evenveel licht ontvangen. Tijdens een zonnewende helt een van de halfronden van de Aarde maximaal naar de Zon toe. Daardoor krijgt het ene halfrond de minste hoeveelheid zonlicht en het andere de meeste.
Je leest meer over zonnewendes in ons artikel en vindt daar ook de exacte datum van de volgende zonnewende in 2026.
Bestaat er een zomer-equinox of winter-equinox?
Nee. Er zijn alleen lente- en herfst-equinoxen. Zomer en winter beginnen met de zonnewendes, die in juni en december plaatsvinden.
Is de septemberequinox de eerste dag van de herfst?
Volgens de astronomische definitie van de seizoenen markeert de septemberequinox de eerste dag van de herfst op het noordelijk halfrond. De exacte datum van de equinox kan, afhankelijk van het jaar en je tijdzone, tussen 21 en 24 september vallen. Op het zuidelijk halfrond markeert de septemberequinox de eerste dag van de lente.
Is de maart-equinox de eerste dag van de lente?
De maart-equinox markeert het begin van de astronomische lente op het noordelijk halfrond en valt, afhankelijk van het jaar en je tijdzone, tussen 19 en 21 maart. Op het zuidelijk halfrond begint de lente met de septemberequinox, die tussen 21 en 24 september valt.
Vindt een equinox overal op dezelfde dag plaats?
In een bepaald jaar vindt een equinox overal op aarde op hetzelfde moment plaats. Voor mensen in verschillende tijdzones kan dat echter op verschillende kalenderdagen vallen.
Welke volle maan ligt het dichtst bij de volgende equinox in 2026?
De volle maan die het dichtst bij de septemberequinox ligt, vindt plaats op 26 september. Op het noordelijk halfrond staat die traditioneel bekend als de Oogstmaan.
Zijn dag en nacht even lang tijdens een equinox?
Ze zijn bijna even lang, maar op de dag van een equinox is er net iets meer daglicht dan nacht. De belangrijkste reden daarvoor is de atmosferische refractie van zonlicht.
Kun je een ei rechtop laten staan tijdens de lente-equinox?
Het korte antwoord is: ja, maar dat heeft niets met de equinox te maken. Volgens een populaire mythe kun je tijdens de lente-equinox een ei op zijn punt laten staan door een soort zwaartekrachtsbalans tussen de Aarde en de Zon. In werkelijkheid vindt er tijdens een equinox geen enkele zwaartekrachtsverandering plaats die een ei zou helpen in balans te blijven. En dat hoeft ook niet: je kunt deze eierbalanstruc op elke willekeurige dag van het jaar proberen. Alles wat je nodig hebt, is een beetje geduld.
5 interessante feiten over de equinox
- Astronomen in de oudheid kozen de lente-equinox als nulpunt om de bewegingen van sterren te meten, en die werd al snel algemeen gebruikt. Zelfs in de notities van Julius Caesar zien we dat hij zijn zee-expedities plande met de equinox in gedachten.
- Op de evenaar staat de Zon op de dagen van de equinoxen ’s middags recht boven je hoofd. Zet je op dat moment een verticale stok in de grond, dan werpt die geen schaduw.
- De Aarde is niet de enige planeet met equinoxen — in feite heeft elke planeet met een ashelling ze.
- Er zijn vier astronomische data die het begin van een nieuw seizoen markeren. De eerste twee kennen we al: de equinoxen van september en maart. De andere twee zijn de zonnewendes van juni en december — de momenten waarop we het grootste aantal uren daglicht ervaren (de zomerzonnewende) en het kleinste aantal uren daglicht (de winterzonnewende).
- De snelste zonsondergangen vinden plaats rond de equinoxen, ongeacht of je op het noordelijk of zuidelijk halfrond woont. De langzaamste zonsondergangen en zonsopkomsten vinden juist rond de zonnewende plaats. Dat komt doordat de schijnbare baan van de Zon de horizon rond de equinox onder de steilste hoek kruist, waardoor ze sneller onder de horizon zakt.
Herfst- en lente-equinox 2026: data en belangrijkste feiten
De volgende equinox in 2026 vindt plaats op 23 september 2026 om 00:06 GMT/UTC en markeert de eerste dag van de herfst op het noordelijk halfrond en de lente op het zuidelijk halfrond. Daarna volgt de volgende equinox op 20 maart 2027. Die markeert de eerste dag van de lente op het noordelijk halfrond en de herfst op het zuidelijk halfrond.
Tijdens een equinox zijn dag en nacht wereldwijd bijna even lang, en komt de Zon precies in het oosten op en gaat ze precies in het westen onder op alle plaatsen behalve aan de polen. Dit astronomische verschijnsel zorgt ook voor versterkte aurora-activiteit, waardoor het een van de beste momenten is om het noorderlicht en zuiderlicht te zien. Wil je je kennis over equinoxen testen? Doe onze quiz!
