Wat is een equinox: betekenis en volgende data in 2027
De volgende equinox vindt plaats op 20 maart 2027 om 20:25 GMT/UTC (afhankelijk van de tijdzone kan de lokale datum 20 of 21 maart zijn). Op het noordelijk halfrond markeert dit verschijnsel het begin van de lente, terwijl het op het zuidelijk halfrond de komst van de herfst aankondigt. Maar wat is een equinox precies en hoe hangt die samen met de seizoenen? Lees verder om het te ontdekken! Wil je het exacte tijdstip van de equinox voor jouw locatie weten, bekijk het dan in de app Sky Tonight.
Inhoud
- Volgende equinox in 2027: snelle feiten
- Equinoxdata 2027: noordelijk halfrond
- Equinoxdata 2027: zuidelijk halfrond
- Definitie van een equinox
- Wat gebeurt er tijdens een equinox?
- Equilux: dag en nacht even lang
- Betekenis van de equinox in verschillende culturen
Veelgestelde vragen over de equinox
- Wanneer vindt de volgende equinox van 2027 plaats?
- Wat is het verschil tussen een equinox en een zonnewende?
- Bestaat er een zomer- of winterequinox?
- Is de september-equinox de eerste dag van de herfst?
- Is de maart-equinox de eerste dag van de lente?
- Vindt een equinox overal op dezelfde dag plaats?
- Welke volle maan ligt het dichtst bij de volgende equinox van 2027?
- Zijn dag en nacht even lang tijdens een equinox?
- Kun je tijdens de lente-equinox een ei rechtop laten staan?
- 5 interessante feiten over de equinox
- Lente- en herfstequinoxen 2027: data en belangrijkste feiten
Volgende equinox in 2027: snelle feiten
- Datum: 20–21 maart 2027, afhankelijk van de tijdzone
- Exact tijdstip: 20:25 GMT/UTC
- Op het noordelijk halfrond: lente-equinox (de eerste dag van de astronomische lente)
- Op het zuidelijk halfrond: herfstequinox (de eerste dag van de astronomische herfst)
- Volgende equinox: 23 september 2027 om 06:02 GMT/UTC
Equinoxdata 2027: noordelijk halfrond
Wanneer vindt de lente-equinox van 2027 plaats op het noordelijk halfrond?
De lente-equinox op het noordelijk halfrond vindt plaats op 20 maart 2027 om 20:25 GMT/UTC. Dit verschijnsel markeert het begin van de astronomische lente. Lees meer in ons artikel over de lente-equinox.
Wanneer vindt de herfstequinox van 2027 plaats op het noordelijk halfrond?
De herfstequinox op het noordelijk halfrond vindt plaats op 23 september 2027 om 06:02 GMT/UTC. Dit verschijnsel markeert het begin van de astronomische herfst. Lees meer in ons artikel over de herfstequinox.
Equinoxdata 2027: zuidelijk halfrond
Wanneer vindt de herfstequinox van 2027 plaats op het zuidelijk halfrond?
De herfstequinox op het zuidelijk halfrond vindt plaats op 20 maart 2027 om 20:25 GMT/UTC. Dit verschijnsel markeert het begin van de astronomische herfst. Lees meer in ons artikel over de herfstequinox.
Wanneer vindt de lente-equinox van 2027 plaats op het zuidelijk halfrond?
De lente-equinox op het zuidelijk halfrond vindt plaats op 23 september 2027 om 06:02 GMT/UTC. Dit verschijnsel markeert het begin van de astronomische lente. Lees meer in ons artikel over de lente-equinox.
Definitie van een equinox
Een equinox is het moment waarop het middelpunt van de Zon de hemelevenaar passeert. Op dat moment helt geen van beide halfronden van de Aarde sterker naar de Zon toe dan het andere.
De rotatieas van onze planeet staat ongeveer 23,4° gekanteld ten opzichte van de as die loodrecht op haar baanvlak staat. Terwijl de Aarde om de Zon draait, verandert deze helling in elk halfrond de hoek en de duur van de zonnestraling. De ashelling van de Aarde veroorzaakt de seizoenen.
Twee keer per jaar — in maart en september — passeert het subsolaire punt, waar de Zon recht boven je staat, de evenaar van de Aarde. Op die momenten ontvangen het noordelijk en zuidelijk halfrond bijna evenveel licht. Deze astronomische gebeurtenissen heten equinoxen en markeren de overgang van winter naar lente en van zomer naar herfst.
Op het noordelijk halfrond valt de lente-equinox in maart en de herfstequinox in september. Op het zuidelijk halfrond zijn de seizoenen omgekeerd. In GMT/UTC variëren de equinoxdata, afhankelijk van het jaar, van 19 tot en met 21 maart en van 21 tot en met 24 september; de lokale datum kan per tijdzone verschillen.
Wat gebeurt er tijdens een equinox?
Dag en nacht zijn bijna even lang
Rond een equinox hebben de meeste plaatsen buiten de poolgebieden ongeveer 12 uur daglicht en 12 uur duisternis. Waarom zijn die perioden niet precies even lang? Als zonsopkomst en zonsondergang zouden worden gemeten wanneer het geometrische middelpunt van de Zon een ideale horizon passeert, en als de Aarde geen atmosfeer had, zouden dag en nacht elk 12 uur duren.
In de praktijk worden zonsopkomst en zonsondergang bepaald door het verschijnen en verdwijnen van de bovenrand van de zonneschijf, niet van het middelpunt. Bovendien laat atmosferische refractie de Zon vlak bij de horizon iets hoger lijken dan haar werkelijke geometrische positie. Samen vervroegen deze effecten de schijnbare zonsopkomst en vertragen ze de schijnbare zonsondergang, waardoor de dag op de meeste plaatsen enkele minuten langer duurt. Het precieze verschil hangt af van de breedtegraad en de lokale waarnemingsomstandigheden. Bekijk onze infographic om beter te begrijpen waarom dag en nacht tijdens een equinox niet precies even lang zijn.
De Zon komt precies in het oosten op
Tijdens een equinox staat het middelpunt van de Zon op de hemelevenaar. Bij een ideale, vlakke horizon vallen de oostelijke en westelijke windrichting samen met de punten waar de hemelevenaar de horizon kruist.
Op plaatsen waar de Zon opkomt en ondergaat, vallen de geometrische punten van zonsopkomst en zonsondergang tijdens de equinox daarom samen met oost en west. Atmosferische refractie, hoogte en het profiel van de horizon kunnen de waargenomen punten iets verschuiven; bij de polen zijn de omstandigheden anders. Een equinox kan je dus helpen de oost-westas bij benadering te bepalen aan de hand van bekende herkenningspunten aan de horizon, maar kijk nooit rechtstreeks naar de Zon.
De beste tijd om poollicht te zien
Statistisch gezien komt poollicht vaker voor rond de equinoxen van maart en september. Door de seizoensgebonden stand van het aardmagnetisch veld ten opzichte van het interplanetaire magnetische veld kan energie uit de zonnewind soms efficiënter worden overgedragen aan de magnetosfeer van de Aarde.
Een equinox garandeert echter geen poollicht: er zijn ook voldoende zonnewindactiviteit, duisternis, een heldere hemel en een gunstige locatie nodig. Lees ons artikel over poollicht om te ontdekken hoe het ontstaat en hoe je het kunt waarnemen.
De beste tijd om zodiakaal licht te zien
De weken rond de equinoxen bieden vaak goede omstandigheden om zodiakaal licht te zien: een zwakke, kegelvormige gloed die ontstaat doordat zonlicht wordt verstrooid door interplanetair stof in het Zonnestelsel.
Op gematigde breedten in beide halfronden is de lente de beste periode om zodiakaal licht na de avondschemering te zien, terwijl de herfst de beste periode is om het vóór zonsopkomst waar te nemen. In deze perioden maakt de ecliptica een steile hoek met de horizon, waardoor de gloed beter te onderscheiden is. Kies een donkere plek zonder maanlicht en met vrij zicht op de horizon.
Equilux: dag en nacht even lang
Het veel minder bekende familielid van de equinox heet de equilux: de datum waarop dag en nacht op een bepaalde plaats zo goed als even lang zijn. Op gematigde breedten valt die meestal enkele dagen vóór de lente-equinox en enkele dagen ná de herfstequinox. Op deze datum ligt de daglengte zo dicht mogelijk bij 12 uur. Anders dan een equinox, die wereldwijd op één exact moment plaatsvindt, hangt de datum van de equilux vooral af van de breedtegraad. In de tabel van Time and Date vind je geschatte data voor verschillende breedtegraden.
Op enkele graden van de evenaar bestaat er volgens de gebruikelijke definities van zonsopkomst en zonsondergang mogelijk geen equilux: de dag kan er het hele jaar enkele minuten langer dan 12 uur blijven.
Betekenis van de equinox in verschillende culturen
Equinoxen worden al eeuwenlang in veel culturen herdacht en gevierd. De maart-equinox valt samen met Nowruz, het Perzische nieuwjaar, dat wordt verbonden met een nieuw begin en de terugkeer van de lente. In Japan zijn beide equinoxen gekoppeld aan Higan, een boeddhistische periode waarin voorouders worden herdacht en familiegraven worden bezocht. In de traditionele Chinese cultuur behoren de lente- en herfstequinox — Chunfen en Qiufen — tot de 24 zonneperiodes waarmee seizoensveranderingen worden gevolgd en de landbouw wordt gestuurd. Rond de equinoxen creëren licht en schaduw bij Chichén Itzá in Mexico het beroemde slangeneffect op de piramide van Kukulcán. In sommige moderne heidense tradities wordt de maart-equinox gevierd als Ostara en de september-equinox als Mabon, met thema’s als vernieuwing, evenwicht en oogst. Ondanks hun verschillen weerspiegelen al deze tradities de diepe band die mensen hebben gelegd tussen de jaarlijkse cyclus van de Zon en het leven op Aarde.
Veelgestelde vragen over de equinox
Wanneer vindt de volgende equinox van 2027 plaats?
De volgende equinox van 2027 vindt plaats op 20 maart 2027 om 20:25 GMT/UTC. Op het noordelijk halfrond is dit de lente-equinox en op het zuidelijk halfrond de herfstequinox.
Wat is het verschil tussen een equinox en een zonnewende?
Equinoxen en zonnewenden zijn exacte astronomische momenten die het begin van de astronomische seizoenen markeren:
- Tijdens een equinox passeert de Zon de hemelevenaar. Tijdens een zonnewende bereikt ze haar noordelijkste of zuidelijkste positie aan de aardse hemel.
- Rond een equinox zijn dag en nacht buiten de poolgebieden bijna even lang. Een zonnewende brengt in een halfrond de langste of kortste daglichtperiode van het jaar.
- Equinoxen vinden plaats in maart en september; zonnewenden in juni en december.
Lees meer in ons artikel over zonnewenden en ontdek de exacte datum van de volgende zonnewende van 2027.
Bestaat er een zomer- of winterequinox?
Nee. De Aarde heeft equinoxen in maart en september en zonnewenden in juni en december. Volgens de astronomische definitie van de seizoenen beginnen lente en herfst bij de equinoxen, en zomer en winter bij de zonnewenden. De seizoenen zijn omgekeerd tussen het noordelijk en zuidelijk halfrond.
Is de september-equinox de eerste dag van de herfst?
Volgens de astronomische definitie van de seizoenen markeert de september-equinox de eerste herfstdag op het noordelijk halfrond. De exacte datum kan, afhankelijk van het jaar en de tijdzone, tussen 21 en 24 september vallen. Op het zuidelijk halfrond markeert de september-equinox de eerste lentedag.
Is de maart-equinox de eerste dag van de lente?
De maart-equinox markeert het begin van de astronomische lente op het noordelijk halfrond en vindt, afhankelijk van het jaar en de tijdzone, plaats tussen 19 en 21 maart. Op het zuidelijk halfrond begint de lente bij de september-equinox, die tussen 21 en 24 september valt.
Vindt een equinox overal op dezelfde dag plaats?
Een bepaalde equinox vindt wereldwijd op hetzelfde moment plaats. Door verschillen in tijdzone kan de lokale kalenderdatum echter anders zijn.
Welke volle maan ligt het dichtst bij de volgende equinox van 2027?
De volle maan die het dichtst bij de maart-equinox ligt, vindt plaats op 22 maart 2027 om 10:44 GMT/UTC, minder dan twee dagen na de equinox. Op het noordelijk halfrond wordt deze volle maan traditioneel de Wormmaan genoemd.
Zijn dag en nacht even lang tijdens een equinox?
Op de meeste plaatsen niet precies. De dag duurt doorgaans enkele minuten langer dan 12 uur, omdat atmosferische refractie de Zon vlak bij de horizon hoger laat lijken en omdat zonsopkomst en zonsondergang worden bepaald aan de hand van de bovenrand van de zonneschijf, niet van het middelpunt. In de poolgebieden zijn de omstandigheden anders.
Kun je tijdens de lente-equinox een ei rechtop laten staan?
Het korte antwoord is ja, maar dat heeft niets met de equinox te maken. Volgens een populaire mythe kun je tijdens de lente-equinox een ei rechtop zetten door een vermeend zwaartekrachtevenwicht tussen de Aarde en de Zon. In werkelijkheid veroorzaakt de equinox geen bijzondere uitlijning of zwaartekracht waardoor dit makkelijker wordt. Je hoeft bovendien niet te wachten: je kunt het op elke dag van het jaar proberen. Je hebt alleen wat geduld nodig.
5 interessante feiten over de equinox
- De maart-equinox bepaalt het lentepunt, het traditionele nulpunt van de ecliptische lengte en de rechte klimming. Door de precessie van de aardas ligt dit punt tegenwoordig in het sterrenbeeld Vissen en niet in Ram.
- Op het exacte moment van een equinox bevindt het subsolaire punt zich op de evenaar van de Aarde. Op de plek waar de Zon precies in het zenit staat, werpt een verticaal object op een ideale, horizontale ondergrond geen horizontale schaduw.
- De Aarde is niet de enige planeet met equinoxen: alle planeten met een rotatieas hebben ze.
- Er zijn vier astronomische data die het begin van een nieuw seizoen markeren: de equinoxen van maart en september en de zonnewenden van juni en december.
- Op veel niet-polaire breedten gaat de Zon het snelst onder rond de equinoxen. Dicht bij de polen kan de Zon daarentegen meerdere dagen vlak bij de horizon blijven en zijn de omstandigheden heel anders.
Lente- en herfstequinoxen 2027: data en belangrijkste feiten
De volgende equinox vindt plaats op 20 maart 2027 om 20:25 GMT/UTC en markeert de eerste dag van de astronomische lente op het noordelijk halfrond en de herfst op het zuidelijk halfrond. De daaropvolgende equinox vindt plaats op 23 september 2027 om 06:02 GMT/UTC en markeert het begin van de astronomische herfst op het noordelijk halfrond en de lente op het zuidelijk halfrond.
Rond een equinox zijn dag en nacht op de meeste plaatsen bijna even lang en komt de Zon, waar zonsopkomst en zonsondergang plaatsvinden, dicht bij het oosten op en dicht bij het westen onder. Geomagnetische activiteit komt statistisch vaker voor rond equinoxen, maar om poollicht te zien zijn nog steeds voldoende zonneactiviteit en goede waarnemingsomstandigheden nodig. Wil je je kennis over equinoxen testen? Doe onze quiz!
