Eerste dag van de herfst 2026: datum en exacte tijd van de herfstequinox
De herfstequinox op het noordelijk halfrond valt op 23 september 2026 om 00:06 GMT/UTC en markeert de astronomische eerste dag van de herfst. In dit artikel leggen we uit hoe de herfstequinox werkt, wanneer die in beide halfronden weer plaatsvindt en welke veelgehoorde ideeën erover eigenlijk niet kloppen. Wil je liever meteen weten hoe laat de herfstequinox in jouw stad precies plaatsvindt, dan laat de gratis app Sky Tonight dat binnen enkele seconden zien.
Inhoud
- Volgende herfstequinox 2026 (noordelijk halfrond): snelle feiten
- Wat is de herfstequinox?
- Wanneer is de volgende herfstequinox?
- Wanneer is de eerste dag van de herfst in 2026: twee manieren om die te bepalen
- Wat kun je rond de herfstequinox waarnemen?
- Veelgestelde vragen over de herfstequinox
- Herfstequinox 2026: belangrijkste feiten
- Wat is een equinox? Ontdek meer
Volgende herfstequinox 2026 (noordelijk halfrond): snelle feiten
- Datum: 23 september 2026
- Exacte tijd: 00:06 GMT/UTC
- Wat het markeert: De astronomische eerste dag van de herfst op het noordelijk halfrond — en de eerste dag van de lente (de lente-equinox) op het zuidelijk halfrond
- Wat er aan de hemel gebeurt: De zon steekt de hemelevenaar over en beweegt daarbij zuidwaarts
Wat is de herfstequinox?
De herfstequinox (net als de lente-equinox) is het moment waarop geen van beide aardse halfronden naar de zon toe of ervan af helt. Daardoor staat de zon op de hemelevenaar en krijgen beide halfronden bijna evenveel zonlicht.
Elk jaar zijn er twee equinoxen: één in de lente en één in de herfst. Zodra de herfstequinox plaatsvindt, helt het betreffende halfrond (het noordelijke in september en het zuidelijke in maart) van de zon af. Daardoor zijn er daar minder uren daglicht en komt de zon later op en gaat ze eerder onder. Die helling neemt verder toe tot aan de winterzonnewende, wanneer het halfrond maximaal van de zon af helt.
Wil je dieper ingaan op hoe equinoxen werken, bekijk dan onze volledige gids ‘Wat is een equinox?’
Wanneer is de volgende herfstequinox?
Op het noordelijk halfrond vindt de herfstequinox plaats op 23 september 2026. Op het zuidelijk halfrond valt de volgende herfstequinox op 20 maart 2027. Let op: in sommige tijdzones kan de lokale datum van de herfstequinox een dag verschillen.
Hoe laat is de herfstequinox van 2026?
Op het noordelijk halfrond vindt de volgende herfstequinox plaats op 23 september 2026 om 00:06 GMT/UTC. Op het zuidelijk halfrond vond de herfstequinox plaats op 20 maart 2026.
De exacte tijd van de equinox op jouw locatie hangt af van je tijdzone. Hieronder vind je de tijden van de herfstequinox voor verschillende tijdzones op het noordelijk halfrond in 2026:
| Tijdzone | Voorbeeldsteden | Datum en tijd van de herfstequinox |
|---|---|---|
| Oostelijke zomertijd (EDT, GMT−4) | New York, Washington, D.C., Toronto | 22 september, 20:06 |
| Centrale zomertijd (CDT, GMT−5) | Chicago, Dallas, New Orleans | 22 september, 19:06 |
| Bergzomertijd (MDT, GMT−6) | Denver, Calgary, Albuquerque | 22 september, 18:06 |
| Pacifische zomertijd (PDT, GMT−7) | Los Angeles, San Francisco, Vancouver | 22 september, 17:06 |
| Britse zomertijd (BST, GMT+1) | Londen, Liverpool, Glasgow | 23 september, 01:06 |
| Midden-Europese zomertijd (CEST, GMT+2) | Parijs, Berlijn, Rome | 23 september, 02:06 |
| Oost-Europese zomertijd (EEST, GMT+3) | Athene, Boekarest, Helsinki | 23 september, 03:06 |
| Indiase standaardtijd (IST, GMT+5:30) | New Delhi, Mumbai, Bengaluru | 23 september, 05:36 |
| Chinese standaardtijd (CST, GMT+8) | Peking, Shanghai, Shenzhen | 23 september, 08:06 |
| Japanse standaardtijd (JST, GMT+9) | Tokio, Osaka, Sapporo | 23 september, 09:06 |
De equinox vindt op hetzelfde moment wereldwijd plaats — alleen de kloktijd verandert afhankelijk van je tijdzone. Wil je precies weten wanneer dit verschijnsel bij jou plaatsvindt, probeer dan de app Sky Tonight. Open gewoon het zoekvenster van de app en typ “equinox”. Je ziet dan de data en tijden van de equinoxen, allemaal in jouw lokale tijd.
Data van de herfstequinox 2026-2030
De datum van de herfstequinox op het noordelijk halfrond kan variëren van 21 tot en met 24 september. In de 21e eeuw is 23 september de meest voorkomende eerste herfstdag, namelijk 76 keer.
De datum van de herfstequinox op het zuidelijk halfrond kan tussen 19 en 21 maart vallen. In de loop van de 21e eeuw is 20 maart de meest voorkomende equinoxdag, namelijk 78 keer. Op 21 maart gebeurt dat slechts twee keer en de overige 20 keer valt hij op 19 maart.
Hier zijn de data van de herfstequinox voor vijf jaar:
Noordelijk halfrond
- 2026: 23 september, 00:06 GMT
- 2027: 23 september, 06:02 GMT
- 2028: 22 september, 11:45 GMT
- 2029: 22 september, 17:37 GMT
- 2030: 22 september, 23:27 GMT
Zuidelijk halfrond
- 2026: 20 maart, 14:46 GMT
- 2027: 20 maart, 20:25 GMT
- 2028: 20 maart, 02:17 GMT
- 2029: 20 maart, 08:01 GMT
- 2030: 20 maart, 13:51 GMT
Wanneer is de eerste dag van de herfst in 2026: twee manieren om die te bepalen
De astronomische methode beschouwt equinoxen en zonnewenden als de officiële overgangen tussen de seizoenen. Volgens deze benadering is op het noordelijk halfrond 23 september 2026 de eerste dag van de herfst, terwijl op het zuidelijk halfrond de volgende astronomische eerste herfstdag op 20 maart 2027 valt. Let op: in sommige tijdzones kan de lokale datum een dag verschillen.
Volg je in plaats daarvan de meteorologische definitie, dan begint de herfst op een vaste kalenderdatum: 1 september op het noordelijk halfrond en 1 maart op het zuidelijk halfrond. Deze aanpak is gebaseerd op jaarlijkse temperatuurpatronen. Ze sluit aan op de Gregoriaanse kalender en gebruikt vaste data om een jaar gelijkmatig in vier kwartalen te verdelen.
Wat kun je rond de herfstequinox waarnemen?
Volle maan en herfstequinox
Hoewel je de equinox niet rechtstreeks kunt waarnemen, kun je wel sommige effecten ervan zien. Zo kun je merken dat de volle maan rond de herfstequinox eerder opkomt dan op andere momenten. Dat komt doordat rond de herfstequinox de baan van de zon en de maan aan de hemel (de ecliptica) onder een kleine hoek met de avondhorizon staat. Terwijl de maan langs die baan beweegt, komt ze elke nacht maar iets later op, waardoor ze meerdere avonden achter elkaar bijna op hetzelfde tijdstip verschijnt.
Op het noordelijk halfrond vindt de volle maan die het dichtst bij de herfstequinox ligt plaats op 26 september 2026. Op het zuidelijk halfrond vindt de volle maan die het dichtst bij de volgende herfstequinox ligt plaats op 22 maart 2027. Meer details over de volle maan in september en de volle maan in maart vind je in onze aparte artikelen.
Poollicht en herfstequinox
Een ander zichtbaar gevolg van een equinox is de toenemende activiteit van poollicht — zowel het noorderlicht als het zuiderlicht. Rond de equinoxen neemt in beide halfronden de kans toe dat je poollicht ziet.
Simpel gezegd wordt rond de equinoxen de wisselwerking tussen het magnetische veld van de zonnewind en het aardmagnetisch veld gunstiger, waardoor poollicht waarschijnlijker wordt. Lees ons speciale artikel over poollicht als je dieper in dit onderwerp wilt duiken.
Zodiakaal licht en herfstequinox
De periode rond de equinoxen is in beide halfronden de beste tijd om zodiakaal licht te zien — een zeldzaam en prachtig hemelverschijnsel dat eruitziet als een wazige lichtpiramide die vanaf de horizon omhoogkomt. Het verschijnt vlak na de schemering rond de lente-equinox en vlak voor zonsopkomst rond de herfstequinox.
We zien zodiakaal licht doordat zonlicht weerkaatst op stofdeeltjes die rond de zon draaien in het binnenste van het zonnestelsel. Lees in ons aparte artikel meer over waar die stofdeeltjes vandaan komen en hoe je zodiakaal licht kunt zien.
Veelgestelde vragen over de herfstequinox
Wanneer begint de herfst in 2026?
Op het noordelijk halfrond begint de herfst, afhankelijk van welke definitie je gebruikt, óf bij de equinox op 23 september 2026 óf op 1 september. Op het zuidelijk halfrond begint de volgende astronomische herfst op 20 maart 2027, terwijl de meteorologische herfst op 1 maart begint. Astronomen beschouwen zonnewenden en equinoxen als overgangspunten tussen de seizoenen, terwijl meteorologen de seizoenen laten beginnen op de eerste dag van de maanden waarin de equinoxen en zonnewenden vallen. Meer details vind je in ons aparte artikel over astronomische seizoenen.
Valt de volgende herfstequinox van 2026 op 22 of 23 september?
Beide kunnen kloppen — de exacte datum hangt af van de tijdzone. De equinox zelf is één wereldwijd moment, namelijk 23 september 2026 om 00:06 GMT/UTC. Op plaatsen ten westen van UTC kan het nog 22 september zijn, terwijl het op plaatsen ten oosten van UTC al 23 september is.
Wanneer eindigt de zomertijd in 2026?
De zomertijd (DST) eindigt niet precies op de herfstequinox. Zo eindigt in het grootste deel van de Verenigde Staten en Canada de zomertijd op zondag 1 november 2026, wanneer de klok om 02:00 lokale tijd één uur wordt teruggezet. In het grootste deel van Europa eindigt de zomertijd eerder, op zondag 25 oktober 2026, wanneer de klok één uur teruggaat (bijvoorbeeld van 03:00 naar 02:00 in Midden-Europa).
Zijn dag en nacht tijdens de equinox echt even lang?
Ze zijn bijna even lang, maar niet exact. Op 23 september 2026 duurt het daglicht in New York, VS bijvoorbeeld 13 uur en 6 minuten. Daar zijn twee redenen voor: ten eerste atmosferische refractie (die de zonsondergang met ongeveer 8 minuten vertraagt) en ten tweede de precieze definitie van zonsopkomst en zonsondergang. Voor een visuele uitleg waarom dag en nacht tijdens equinoxen niet exact even lang zijn, kun je onze infographic over equinoxen bekijken.
Overigens bestaan er wel degelijk dagen waarop dag en nacht precies even lang zijn. Die heten equiluxen en vallen meestal een paar dagen na de herfstequinox. De exacte data van equiluxen kunnen echter per locatie verschillen. Lees in ons artikel meer over het verschil tussen equinox en equilux.
Hebben andere planeten ook equinoxen en zonnewenden?
Alle planeten in ons zonnestelsel hebben een ashelling, en daardoor ook hun eigen equinoxen en zonnewenden. Venus en Jupiter hebben kleine hellingen van respectievelijk 2,6° en 3,1°. Dat betekent dat seizoensveranderingen op deze planeten minimaal zijn.
Mars, Saturnus en Neptunus hebben hellingen die vergelijkbaar zijn met die van de aarde: 25,2°, 26,8° en 28,3°. Tijdens de equinoxen van Saturnus zien we zijn ringen vanaf de aarde van opzij.
Uranus valt op door zijn extreme helling van 98°. Rond equinoxen wisselen dag en nacht snel af, omdat de planeet ongeveer eens per 17 uur om zijn as draait, maar tijdens zijn zomer en winter blijft de helft van de planeet voortdurend in duisternis of daglicht.
Alleen Mercurius heeft een extreem kleine helling, waardoor zijn equinoxen en zonnewenden nauwelijks merkbaar zijn.
Wat is het verschil tussen een equinox en een zonnewende?
Er zijn drie belangrijke verschillen tussen een equinox en een zonnewende:
-
Balans tussen dag en nacht vs. langste dag of nacht. Equinoxen markeren bijna gelijke lengte van dag en nacht, terwijl zonnewenden de langste dag of nacht van het jaar brengen, afhankelijk van het seizoen.
-
Tijdstip in het jaar. Equinoxen vinden plaats in maart en september, terwijl zonnewenden in juni en december plaatsvinden.
-
Hellingshoek. Equinoxen treden op wanneer de aardse halfronden niet naar de zon toe of ervan af hellen. Zonnewenden treden op wanneer één halfrond maximaal naar de zon toe helt (zomerzonnewende) of ervan af helt (winterzonnewende).
Nu je dit artikel hebt gelezen, ben je helemaal thuis in equinoxen. Doe onze quiz om jezelf te testen! Als je goed hebt opgelet tijdens het lezen, kun je het verschil tussen zonnewenden en equinoxen gemakkelijk uitleggen.
Herfstequinox 2026: belangrijkste feiten
Op het noordelijk halfrond vindt de herfstequinox plaats op 23 september 2026 om 00:06 GMT/UTC. Op het zuidelijk halfrond valt de volgende herfstequinox op 20 maart 2027. Deze gebeurtenis markeert de overgang van zomer naar herfst. Na de equinox worden de nachten langer en beginnen de temperaturen te dalen. Tijdens de equinox is de duur van dag en nacht bijna gelijk.
Wat is een equinox? Ontdek meer
Nu je bekend bent met de herfstequinox, waarom zou je dan niet ook het lente-equivalent verkennen en zien hoe beide samenhangen met de zonnewenden? Als je een duidelijker beeld wilt van waarom de seizoenen veranderen, zijn deze links een uitstekende volgende stap:
- Lente-equinox 2026
- Wat zijn equinoxen?
- Wat zijn zonnewenden?
- Quiz: kun jij een equinox van een zonnewende onderscheiden? (Het is lastiger dan het lijkt, tenzij je je eerst hebt ingelezen!)
