Dag van de Astronomie 2026: vier hem op 19 september

De volgende Dag van de Astronomie is op zaterdag 19 september 2026 en valt dit jaar samen met de Internationale Nacht van de Maanobservatie. Twee goede redenen dus om omhoog te kijken! Begin bij de Maan, zoek een planeet of bezoek een openbare telescoopactiviteit. Lees verder voor het verhaal achter deze viering en enkele eenvoudige manieren om mee te doen, waar je ook woont.

Wil je weten wat er nu boven je hoofd staat? Open de gratis app Star Walk 2 en richt je apparaat op de hemel: de app toont een interactieve hemelkaart voor jouw locatie.

Inhoud

• Wanneer wordt de Dag van de Astronomie gevierd?
• Zo vier je de Dag van de Astronomie
  • Begin bij de Maan
  • Zoek een planeet
  • Leer een sterrenbeeld kennen
  • Kijk verder met een verrekijker of telescoop
  • Probeer de driestappenuitdaging voor de Dag van de Astronomie ✍️
  • Vier het ook als het bewolkt is
• Wat is de Dag van de Astronomie?
• Geschiedenis van de Dag van de Astronomie
• Internationale Dag van de Astronomie: vieringen wereldwijd
• Dag van de Astronomie: conclusie

Wanneer wordt de Dag van de Astronomie gevierd?

De Dag van de Astronomie wordt twee keer per jaar gevierd: eenmaal in het voorjaar en eenmaal in het najaar. De dag valt meestal op een zaterdag rond het Eerste kwartier, een gunstige maanfase om ’s avonds waar te nemen. Door een telescoop maken de schaduwen bij de grens tussen licht en donker kraters en bergen op de Maan bijzonder goed zichtbaar.

In 2026 valt de Dag van de Astronomie op 25 april en 19 september. Elke viering maakt deel uit van de Week van de Astronomie, die van maandag tot en met zondag loopt en activiteiten biedt voor beginners, gezinnen en ervaren sterrenkijkers.

In september bereikt de Maan het Eerste kwartier op 18 september om 20:44 GMT (22:44 CEST); in sommige tijdzones is het dan al 19 september. Bekijk de maanfase en de lokale tijden van maanopkomst en -ondergang in onze maankalender.

Wil je vooruitplannen? Dit zijn de data van de Dag van de Astronomie voor 2026–2035.

Jaar	Dag van de Astronomie in het voorjaar	Week van de Astronomie in het voorjaar	Dag van de Astronomie in het najaar	Week van de Astronomie in het najaar
2026	25 apr	20–26 apr	19 sep	14–20 sep
2027	8 mei	3–9 mei	9 okt	4–10 okt
2028	29 apr	24–30 apr	23 sep	18–24 sep
2029	12 mei	7–13 mei	15 sep	10–16 sep
2030	4 mei	29 apr–5 mei	28 sep	23–29 sep
2031	26 apr	21–27 apr	20 sep	15–21 sep
2032	8 mei	3–9 mei	2 okt	27 sep–3 okt
2033	30 apr	25 apr–1 mei	24 sep	19–25 sep
2034	20 mei	15–21 mei	14 okt	9–15 okt
2035	5 mei	30 apr–6 mei	29 sep	24–30 sep

De data van de Dag van de Astronomie volgen het gepubliceerde programma van de Astronomical League. De periodes van de Week van de Astronomie geven de week van maandag tot en met zondag aan waarin elke datum valt. Vraag de lokale organisatoren naar de precieze data van afzonderlijke activiteiten.

Zo vier je de Dag van de Astronomie

De beste manier om de Dag van de Astronomie te vieren is naar buiten te gaan en omhoog te kijken! De nachtelijke hemel zit altijd vol wonderen, en zelfs een korte avond onder de sterren kan iets onvergetelijks worden. Hier zijn enkele ideeën voor de Week van de Astronomie, van 14 tot en met 20 september 2026.

Begin bij de Maan

Op 19 september is het ook Internationale Nacht van de Maanobservatie, een afzonderlijke wereldwijde viering van maanobservatie en -verkenning. Bezoek een activiteit bij jou in de buurt, gebruik de waarnemingsbronnen van NASA of bekijk de Maan vanuit huis.

Probeer rond het Eerste kwartier de lijn tussen de lichte en donkere zijde van de Maan te volgen. Deze lijn heet de terminator. Een verrekijker of telescoop onthult veel meer details, maar je kunt met het blote oog beginnen: let op het contrast tussen de heldere gebieden en de donkere maanvlaktes.

Zoek een planeet

• Saturnus: september is al een uitstekende maand om de geringde planeet te zien terwijl hij zijn oppositie op 4 oktober nadert. Hij is het grootste deel van de nacht zichtbaar. Rond de oppositie bereikt hij zijn maximale helderheid en schijnbare grootte van het jaar en is hij ongeveer van zonsondergang tot zonsopkomst te zien. Kijk ’s avonds naar het oosten en geef hem de tijd om hoger te klimmen. Je kunt de planeet zonder optische hulpmiddelen vinden; voor de ringen heb je een telescoop nodig. Meer waarneemtips vind je in onze gids over Saturnus.
• Venus: kijk kort na zonsondergang naar de westelijke horizon. De planeet is deze maand uitzonderlijk helder, maar de zichtbaarheid hangt sterk af van je locatie: vanaf het zuidelijk halfrond is Venus veel gemakkelijker te zien, terwijl hij voor veel noordelijke waarnemers laag blijft. Bekijk onze gids voor de zichtbaarheid van planeten in september.
• De Maan dicht bij Venus op 14 september: begin de Week van de Astronomie door na zonsondergang naar de Maan bij Venus te zoeken. Vanaf het zuidelijk halfrond is het uitzicht het gunstigst. Die dag vindt ook een bedekking van Venus door de Maan plaats, maar die is slechts vanuit bepaalde gebieden en voornamelijk overdag zichtbaar.

Bekijk de gids voor samenstanden van de Maan en planeten voor meer informatie over de zichtbaarheid.

Leer een sterrenbeeld kennen

Kies met onze gids voor de sterrenbeelden van september een nieuw sterrenpatroon om te zoeken. Arend en Steenbok zijn vanuit beide halfronden te zien; noordelijke waarnemers kunnen Zwaan verkennen, terwijl zuidelijke waarnemers Pauw kunnen zoeken.

Onze gids voor de septemberhemel vertelt wat je kunt verwachten.

Kijk verder met een verrekijker of telescoop

Onder een donkere hemel kunnen noordelijke waarnemers het Andromedastelsel proberen te zien, terwijl zuidelijke waarnemers in Pauw naar de bolvormige sterrenhoop NGC 6752 kunnen zoeken. Door een verrekijker verschijnen beide als wazige vlekjes; een telescoop biedt een blik van dichterbij.

Naarmate de Maan voller wordt, zijn zwakke objecten in de loop van de Week van de Astronomie moeilijker te zien. Probeer het tijdens de eerste avonden van de week of wacht tot na maansondergang.

Vind meer doelen en tips over apparatuur in onze gids voor deepsky-objecten in september.

Probeer de driestappenuitdaging voor de Dag van de Astronomie ✍️

Wil je een eenvoudig plan? Doe tijdens de Week van de Astronomie deze drie kleine ontdekkingen:

1. Maak kennis met de Maan: bekijk haar fase en let op één structuur, bijvoorbeeld een donkere maanvlakte.
2. Zoek een planeet: probeer Saturnus, of Venus als die vanaf jouw locatie gunstig staat.
3. Leer een nieuw sterrenbeeld: herken heldere sterren en ontdek bij welk sterrenbeeld ze horen.

Een astronomie-app kan je helpen bepalen wat er boven je horizon staat voordat je naar buiten gaat. Zoek in Star Walk 2 naar een object, selecteer het, richt je apparaat op de hemel en volg de witte pijl om het te vinden.

Je hoeft niet alles in één nacht af te ronden. Gooien wolken roet in het eten, verken de objecten dan op de hemelkaart van je app en probeer ze een andere avond waar te nemen.

Wil je meer ideeën voor de rest van de maand? Bekijk onze volledige gids voor astronomische gebeurtenissen in september.

Vier het ook als het bewolkt is

Maak er een ruimtequizavond van! Doe onze astronomiequizzen met vrienden of familie, of probeer de speelse persoonlijkheidsquiz ‘Welk kosmisch object ben jij?’. Een heldere hemel is niet nodig.

Wat is de Dag van de Astronomie?

De Dag van de Astronomie staat in het teken van ‘astronomie naar de mensen brengen’, zodat iedereen kan genieten van sterrenkijken en ruimtewetenschap. Op deze dag organiseren sterrenkundeverenigingen, wetenschapsmusea, sterrenwachten, planetaria en andere instellingen openbare activiteiten om de wonderen van het heelal te delen.

Duizenden mensen die misschien nog nooit door een telescoop hebben gekeken, krijgen de kans planeten van dichtbij te zien, de helderste sterrenstelsels en nevels te ontdekken en onze natuurlijke satelliet, de Maan, te verkennen.

Geschiedenis van de Dag van de Astronomie

De Dag van de Astronomie begon in 1973 in Californië. De oprichter was Doug Berger, destijds voorzitter van de Astronomical Association of Northern California. Zijn idee was eenvoudig maar revolutionair: in plaats van mensen naar verre sterrenwachten te laten reizen, bracht hij de telescopen naar de mensen toe. Op de eerste Dag van de Astronomie werden telescopen opgesteld op drukke plekken in de stad, zoals winkelcentra en parken, zodat voorbijgangers spontaan konden stoppen om naar de Maan, planeten of sterren te kijken.

Het publiek vond het geweldig. Veel mensen die voor het eerst door een telescoop keken, wilden meteen meer weten. Lokale sterrenkundeverenigingen meldden dat na deze waarnemingen op straathoeken grote aantallen bezoekers naar hun volgende open avonden kwamen. Naarmate het enthousiasme groeide, breidde de Dag van de Astronomie zich uit. In 2007 begon de Astronomical League naast de voorjaarseditie ook een Dag van de Astronomie in het najaar te promoten, zodat organisatoren afhankelijk van de plaatselijke omstandigheden een of beide data konden kiezen.

De viering kreeg steun van grote astronomische organisaties en verspreidde zich al snel tot buiten de Verenigde Staten, waarna ze uitgroeide tot een wereldwijd evenement. Tegenwoordig wordt de Dag van de Astronomie mede mogelijk gemaakt door minstens 14 nationale en internationale organisaties. Het evenement zet de missie om ‘astronomie naar de mensen te brengen’ met trots voort en inspireert nieuwe generaties om naar de sterren te kijken.

Internationale Dag van de Astronomie: vieringen wereldwijd

De Dag van de Astronomie begon in de Verenigde Staten, maar is inmiddels een wereldwijd evenement. Volgens de Astronomical League hebben onder meer Canada, Nieuw-Zeeland, Finland, Zweden, Argentinië, Maleisië, Iran en de Filipijnen activiteiten voor de Dag van de Astronomie georganiseerd.

Veel landen hebben ook afzonderlijke astronomievieringen met eigen data en tradities, maar met hetzelfde doel: astronomie voor iedereen toegankelijk maken.

• Verenigde Staten — Dag van de Astronomie. Sterrenkundeverenigingen, musea en sterrenwachten brengen telescopen en activiteiten naar openbare ruimtes en zetten zo de oorspronkelijke missie van het evenement voort. Op 19 september 2026 organiseert de sterrenwacht van de Boone County Nature School in Missouri bijvoorbeeld een avond ‘Vier de astronomie’ ter gelegenheid van zowel de Dag van de Astronomie als de Internationale Nacht van de Maanobservatie. De wassende Maan, Venus en Saturnus staan op het geplande waarneemprogramma.

• Canada — Dag van de Astronomie. In Victoria, Brits-Columbia, bracht de Dag van de Astronomie op 25 april 2026 het Victoria Centre van de Royal Astronomical Society of Canada, het Royal BC Museum en de Friends of the Dominion Astrophysical Observatory samen. Het programma omvatte begeleide zonnewaarnemingen, astronomielezingen, telescoopdemonstraties, kinderactiviteiten en een avondprogramma op Observatory Hill. Zo liet de viering zien dat leren overdag kan overgaan in het verkennen van de nachtelijke hemel.

• Duitsland en Zwitserland — Astronomietag. Deze afzonderlijk georganiseerde Dag van de Astronomie nodigt bezoekers uit in sterrenwachten, planetaria, musea en andere locaties en wordt centraal gecoördineerd door de Vereinigung der Sternfreunde. In 2026 vond hij plaats op 28 maart, met de Maan, Venus en Jupiter in de hoofdrol. Een bijzondere bezienswaardigheid op de Maan was het ‘Gouden Handvat’: zonlicht viel op het Juragebergte terwijl de nabijgelegen Regenboogbaai in de schaduw bleef.

• Frankrijk — Les Nuits des Étoiles. De Nachten van de Sterren maken van astronomie een zomers uitje, met gratis waarnemingsactiviteiten waar ook volslagen beginners welkom zijn. De editie van 2026 vond plaats van 7 tot en met 9 augustus en werd georganiseerd door de Franse Vereniging voor Astronomie met lokale vrijwilligers. Het thema draaide om de Zon in aanloop naar de zonsverduistering van 12 augustus, die vanuit Frankrijk gedeeltelijk zichtbaar was. Tijdens de avondactiviteiten konden bezoekers ook de sterren en de Melkweg verkennen.

• Verenigd Koninkrijk — National Astronomy Week. De Britse Nationale Week van de Astronomie wordt periodiek gehouden en niet elk jaar. De meest recente editie, van 1 tot en met 9 februari 2025, had als thema ‘Op jacht naar de Maan’ en omvatte meer dan 275 evenementen in het hele land. Openbare telescoopsessies, online lezingen, livestreams en planetariumvoorstellingen boden allerlei manieren om mee te doen, ook vanuit huis.

• Japan — Star Week. Elk jaar van 1 tot en met 7 augustus viert Japan de Week van de Sterren, een campagne die mensen vertrouwd wil maken met de nachtelijke hemel. Sinds 1995 worden in het hele land waarnemingsactiviteiten georganiseerd. Deze onafhankelijke zomertraditie heeft dezelfde gastvrije sfeer als de Dag van de Astronomie: je hoeft geen deskundige te zijn om omhoog te gaan kijken.

• Filipijnen — National Astronomy Week. De Filipijnen houden in de derde week van februari hun eigen jaarlijkse astronomieviering onder leiding van PAGASA. In 2026 liep die van 15 tot en met 21 februari, met als thema ‘Rijzende sterren: jongeren leiden de toekomst van de Filipijnse astronomie’. De aandacht ging uit naar het stimuleren van jongeren en het verbinden van de volgende generatie met de astronomische gemeenschap van het land.

Vraag bij plaatselijke sterrenkundeverenigingen, sterrenwachten en planetaria naar activiteiten bij jou in de buurt. Wil je verder op ontdekking, bekijk dan onze gids voor beroemde sterrenwachten, ideale bestemmingen voor je volgende reis onder de sterren.

Dag van de Astronomie: conclusie

Vier de Dag van de Astronomie op zaterdag 19 september 2026, tijdens de Week van de Astronomie van 14 tot en met 20 september. Omdat de Internationale Nacht van de Maanobservatie op dezelfde datum valt, is de Maan een logisch beginpunt. Zoek een planeet, leer de naam van een ster of laat iemand voor het eerst door een telescoop kijken.

We wensen je een heldere hemel en een Dag van de Astronomie vol nachtelijke ontdekkingen!