Internationale Nacht van de Maanobservatie 2026: kijk omhoog op 19 september
Op 19 september kijken mensen over de hele wereld omhoog om tijdens de Internationale Nacht van de Maanobservatie 2026 de dichtstbijzijnde hemelbuur van de Aarde te vieren. Je hebt geen telescoop, vakkennis of volkomen donkere hemel nodig om mee te doen: de Maan is gemakkelijk met het blote oog te zien, zelfs vanuit een felverlichte stad. Hier lees je wanneer je haar kunt waarnemen, waarop je moet letten en hoe je aan dit wereldwijde evenement kunt deelnemen.
Wil je weten waar de Maan nu staat? Open de gratis app Sky Tonight, tik op het vergrootglaspictogram, zoek naar de Maan en bekijk haar positie aan jouw hemel.
Inhoud
- Wanneer is de Internationale Nacht van de Maanobservatie 2026?
- Wat is de Internationale Nacht van de Maanobservatie?
- Wat kun je op 19 september op de Maan zien?
- Welke heldere ster staat op 19 september naast de Maan?
- Zo fotografeer je de Maan
- Internationale Nacht van de Maanobservatie: veelgestelde vragen
- Internationale Nacht van de Maanobservatie 2026: dit moet je weten
Wanneer is de Internationale Nacht van de Maanobservatie 2026?
De Internationale Nacht van de Maanobservatie vindt plaats op zaterdag 19 september 2026. Elk jaar wordt een datum rond Eerste kwartier gekozen, wanneer structuren op het maanoppervlak bijzonder gemakkelijk te zien zijn.
Er is geen vast officieel waarnemingstijdstip. Je kunt ’s middags beginnen of wachten tot na zonsondergang op 19 september. Op de meeste plaatsen blijft de Maan de hele avond zichtbaar en kan ze tot in de vroege uren van 20 september boven de horizon staan.
Hoe ziet de Maan eruit op 19 september?
De Maan bereikt Eerste kwartier op 18 september om 20:44 GMT. Tijdens de Internationale Nacht van de Maanobservatie 2026 is ze net voorbij Eerste kwartier en voor ongeveer 60% verlicht; de precieze waarde hangt af van het moment van waarnemen.
- Maanfase: wassende gibbeuze maan
- Verlichting: ongeveer 60%
- Sterrenbeeld: Boogschutter
- Beste tijd om waar te nemen: van zonsondergang tot laat in de avond
- Uitrusting: niets vereist; met een verrekijker of telescoop zie je meer details
Voor waarnemers op het zuidelijk halfrond staat de Maan veel hoger aan de hemel. Op middelhoge breedtegraden op het noordelijk halfrond volgt ze een lage baan langs de zuidelijke hemel. Kies daar dus een plek met vrij uitzicht in die richting. In het verre noorden kan de Maan uiterst laag staan of helemaal niet opkomen.
De tijden waarop de Maan opkomt en ondergaat, hangen af van de locatie van de waarnemer. Open voor de tijden op 19 september de gratis app Sky Tonight, tik op het kalenderpictogram, open het tabblad Maan en selecteer de datum. Je ziet er ook de maanfase, verlichting en andere gegevens voor jouw locatie.
Waarom is Eerste kwartier ideaal om de Maan waar te nemen?
Hoewel de Volle Maan op het eerste gezicht indrukwekkender kan lijken, is dit niet per se de beste fase om het maanoppervlak te verkennen. Bij Volle Maan valt het zonlicht bijna loodrecht op de naar de Aarde gerichte kant, waardoor bergen en kraters slechts korte schaduwen werpen. Het oppervlak kan daardoor vrij vlak lijken.
Rond Eerste en Laatste kwartier valt het zonlicht van opzij op de Maan. Langs de terminator — de grens tussen dag en nacht op de Maan — werpen bergen, kraterranden en andere hoge structuren lange schaduwen. Daardoor ziet het ruige maanlandschap er veel indrukwekkender uit.
Eerste kwartier staat ook gunstig voor waarnemingen: de Maan komt doorgaans rond het middaguur op en gaat rond middernacht onder, waardoor ze ’s middags en ’s avonds gemakkelijk te zien is.
Met onze interactieve maanfasekalender kun je de veranderende maanfasen volgen en bekijken hoe de Maan er op elke gewenste datum uitziet.
Wat is de Internationale Nacht van de Maanobservatie?
De Internationale Nacht van de Maanobservatie is een jaarlijks wereldwijd evenement rond maanobservatie, wetenschap, ruimteverkenning, kunst en cultuur. Het vindt elk jaar plaats in september of oktober, wanneer de Maan rond Eerste kwartier staat. Iedereen kan meedoen door de Maan waar te nemen, een evenement bij te wonen of te organiseren, over maanwetenschap te leren of door de Maan geïnspireerde foto’s, verhalen en kunstwerken te delen.
Het evenement wordt ondersteund door NASA’s Lunar Reconnaissance Orbiter-missie en de Solar System Exploration Division van NASA’s Goddard Space Flight Center, met hulp van talrijke organisaties over de hele wereld.
Zo doe je mee aan de Internationale Nacht van de Maanobservatie
Er zijn verschillende manieren om aan het evenement deel te nemen:
- Bekijk en fotografeer de Maan vanuit je tuin, vanaf je balkon, door een raam, in een park of op een andere geschikte plek.
- Nodig vrienden of familie uit om samen met jou te kijken.
- Bezoek een planetarium, sterrenwacht, museum, school of sterrenkundevereniging.
- Gebruik NASA’s evenementenkaart om een geregistreerde bijeenkomst bij jou in de buurt te vinden.
- Organiseer zelf een openbaar of besloten evenement, op locatie of online. Je kunt je deelname registreren op de officiële website.
- Deel je waarnemingen en foto’s op sociale media met #ObserveTheMoon.
- Leer meer over maanwetenschap, ruimteverkenning, geschiedenis, kunst en culturele tradities.
Je hoeft niet precies op de officiële datum mee te doen. Komt 19 september niet goed uit, dan raadt NASA aan om de Maan zo dicht mogelijk rond de datum van het evenement waar te nemen.
Wat kun je op 19 september op de Maan zien?
Bekijk de Maan eerst met het blote oog en pak daarna een verrekijker of telescoop als je die hebt. Elk vergrotingsniveau laat iets anders zien.
Met het blote oog
Met het blote oog lijkt de Maan een heldere, gedeeltelijk verlichte schijf met donkergrijze vlekken en lichtere gebieden. De donkere vlekken heten maanzeeën, in het Latijn “maria”. Vroege sterrenkundigen dachten dat deze gebieden water konden bevatten, maar het zijn in werkelijkheid enorme vlakten van gestolde vulkanische lava.
Op 19 september kun je waarschijnlijk verschillende grote maanzeeën onderscheiden, waaronder:
- Zee der Rust (Mare Tranquillitatis)
- Zee der Helderheid (Mare Serenitatis)
- Zee der Vruchtbaarheid (Mare Fecunditatis)
- Zee der Gevaren (Mare Crisium)
- Regenzee (Mare Imbrium), gedeeltelijk verlicht bij de terminator
De lichtere gebieden zijn de maanhooglanden: oude delen van de maankorst die dicht bezaaid zijn met kraters.
De Maan kan ook geel, oranje of zelfs rood lijken, vooral als ze laag boven de horizon staat. Ze kan bovendien ongewoon groot lijken, hoewel haar werkelijke grootte niet is veranderd. Dit effect heet de maanillusie.
Met een verrekijker
Door een verrekijker verandert de ogenschijnlijk gladde maanschijf in een landschap vol kraters, bergketens en lavavlakten. Let vooral op de terminator: door de lage hoek van het zonlicht ontstaan daar lange schaduwen, waardoor het ruige maanlandschap beter zichtbaar wordt.
Met een 10×-verrekijker, vooral wanneer je die tegen een stabiele ondergrond steunt, kun je onder meer deze opvallende objecten zien:
- Tycho, een grote krater in de zuidelijke maanhooglanden; zijn beroemde stralen zijn minder opvallend dan rond Volle Maan
- Plato, een grote krater met een donkere bodem nabij de noordrand van Mare Imbrium
- Alphonsus, een grote krater dicht bij het midden van de maanschijf
- Apennijnen, een indrukwekkende bergketen die een deel van de rand van het Imbriumbekken vormt
Hoeveel details je kunt onderscheiden, hangt af van de kwaliteit en stabiliteit van de verrekijker en van de atmosferische omstandigheden. Begin je net met waarnemen door een verrekijker, bekijk dan onze gids met de beste hemelobjecten voor een verrekijker.
Met een telescoop
Zelfs een kleine telescoop kan kraterwanden, bergketens, valleien en kleinere inslagkraters tonen. Begin met een lage vergroting, zodat je een groter deel van de Maan ziet, en verhoog de vergroting als de atmosfeer stabiel is.
Ga er niet van uit dat de hoogst beschikbare vergroting het beste beeld oplevert. Een te sterke vergroting maakt het beeld vaak donkerder en minder scherp. Een helder, stabiel beeld bij een matige vergroting laat meestal meer details zien.
Met een telescoop kun je ook bij benadering de gebieden vinden waar Apollo-astronauten zijn geland. NASA’s kaart voor 2026 markeert vier landingsgebieden die tijdens het evenement zichtbaar zijn: Apollo 11, 15, 16 en 17. De vlaggen, maanlanders en andere achtergelaten apparatuur zijn echter veel te klein om vanaf de Aarde door welke amateurtelescoop dan ook te zien.
NASA heeft afzonderlijke maankaarten voor 2026 voor het noordelijk en zuidelijk halfrond gemaakt. Ze tonen maanlandschappen, maanzeeën en menselijke landingsplaatsen die tijdens het evenement zichtbaar zijn.
Je kunt de Maan ook van dichtbij verkennen met de app Star Walk 2. De Maanatlas, verkrijgbaar als in-appaankoop, bevat een gedetailleerd 3D-model waarmee je kraters, maanzeeën, bergen en andere maanstructuren kunt herkennen.
Welke heldere ster staat op 19 september naast de Maan?
Rond 19 en 20 september trekt de Maan zeer dicht langs Nunki (mag. 2,1), een van de helderste sterren in Boogschutter. De ster is met het blote oog zichtbaar, al kan het maanlicht het gemakkelijker maken om haar door een verrekijker te vinden. Op 20 september om 06:46 GMT bedraagt de geocentrische afstand tussen de Maan en Nunki ongeveer 0,36° — minder dan de schijnbare diameter van de Maan. Door de maanparallax verschilt de afstand die je vanaf een specifieke locatie ziet.
Vanuit delen van het zuidelijke deel van de Stille Oceaan trekt de Maan recht voor Nunki langs en bedekt ze de ster korte tijd. In Nieuw-Zeeland vindt dit verschijnsel op 20 september rond zonsondergang plaats. Mogelijk is daarom een verrekijker of telescoop nodig om Nunki in de heldere schemering naast de Maan te zien. Elders passeert de Maan Nunki zonder haar te bedekken.
Wil je andere heldere objecten naast de Maan herkennen? Bekijk onze regelmatig bijgewerkte gids over planeten en sterren bij de Maan.
Zo fotografeer je de Maan
De Maan is helder genoeg om zelfs vanuit een stad met lichtvervuiling te fotograferen, en je kunt haar vastleggen met een gewone smartphone. Is één opname onscherp, probeer dan de burstmodus of neem een korte video op en kies achteraf het scherpste frame. Voor betere resultaten:
- Tik op de Maan op het scherm van je telefoon om scherp te stellen en vergrendel de scherpstelling indien mogelijk.
- Verlaag de belichting totdat details op het oppervlak zichtbaar worden.
- Gebruik een statief om je telefoon stabiel te houden.
- Vermijd te veel digitale zoom, want daardoor neemt de beeldkwaliteit af.
Je kunt de Maan ook door een verrekijker of telescoop fotograferen door de camera van je telefoon zorgvuldig op het oculair uit te lijnen. Met een smartphoneadapter gaat dit veel gemakkelijker.
Lees voor advies over camera’s, objectieven, belichting en andere apparatuur onze complete gids voor astrofotografie voor beginners.
Wat als het bewolkt is?
Bewolking hoeft je niet te beletten om mee te doen. Als de Maan verborgen is, kun je het evenement binnen alsnog vieren:
- Bekijk onze infographic met 10 verbazingwekkende feiten over de Maan.
- Test je kennis met de quiz Kleuren van de Maan.
- Ontdek het bewijs voor de Apollo-missies in ons artikel dat veelvoorkomende mythen over de maanlanding ontkracht.
Je kunt je waarneming ook uitstellen tot de volgende heldere avond: de Maan blijft rond 19 september meerdere nachten een uitstekend doelwit.
Internationale Nacht van de Maanobservatie: veelgestelde vragen
Heb ik een telescoop nodig?
Nee. De maanfase, donkere maanzeeën en heldere hooglanden zijn allemaal met het blote oog zichtbaar. Een verrekijker is de eenvoudigste manier om het zicht te verbeteren: je ziet er veel kraters mee, terwijl de hele Maan in beeld blijft.
Kan ik de Maan vanuit een stad waarnemen?
Ja. De Maan is helder genoeg om zelfs bij sterke lichtvervuiling zichtbaar te zijn, dus je hoeft niet naar een donkere locatie te reizen. Vrij zicht op de Maan is belangrijker dan een donkere hemel.
Is het veilig om door een verrekijker of telescoop naar de Maan te kijken?
Ja. Je kunt de Maan veilig zonder speciale oogbescherming bekijken, hoewel ze door een telescoop onaangenaam helder kan lijken. Een maanfilter kan de schittering verminderen, maar is niet noodzakelijk.
Als je de Maan overdag bekijkt, richt dan nooit een verrekijker of telescoop op de Zon en beweeg die ook niet door de hemel in de buurt ervan. Weet je niet zeker waar de Zon staat, wacht dan tot na zonsondergang. Een maanfilter biedt geen bescherming bij het bekijken van de Zon.
Waarom ziet de Maan er op het zuidelijk halfrond anders uit?
Waarnemers op beide halfronden zien dezelfde maanstructuren, maar de Maan lijkt gedraaid. Tijdens een wassende fase staat het verlichte deel bij waarneming in de avond doorgaans rechts op middelhoge noordelijke breedten en links op middelhoge zuidelijke breedten. De precieze oriëntatie varieert met de locatie en het tijdstip van waarnemen.
Wanneer zijn de volgende Internationale Nachten van de Maanobservatie?
Na de editie van 2026 zijn de volgende officiële datums:
- 10 september 2027
- 23 september 2028
Internationale Nacht van de Maanobservatie 2026: dit moet je weten
De Internationale Nacht van de Maanobservatie vindt plaats op zaterdag 19 september 2026. Zoek de voor ongeveer 60% verlichte Maan in Boogschutter, van zonsondergang tot laat in de avond. Je kunt alleen met je ogen meedoen, al laten een verrekijker of telescoop indrukwekkende kraters, bergen en schaduwen langs de terminator zien.
Of je nu alleen kijkt, een sterrenkundig evenement bezoekt, een foto maakt of gewoon een paar minuten omhoogkijkt: je viert samen met mensen van over de hele wereld de dichtstbijzijnde hemelbuur van de Aarde. Gebruik Sky Tonight om de Maan vanaf jouw locatie te vinden en je Internationale Nacht van de Maanobservatie te plannen.
