12 april: verjaardag van de eerste bemande ruimtevlucht
Op 12 april staat de wereld stil bij de verjaardag van de eerste bemande ruimtevlucht. Wat ooit onmogelijk leek, is nu routine: astronauten kunnen maanden in een baan om de aarde blijven, onderzoek doen op ruimtestations en zich voorbereiden op missies buiten de aardbaan. Zo begon de bemande ruimtevaart en dit is wat er vandaag nodig is om astronaut te worden.
Inhoud
- Waarom 12 april belangrijk is
- Hoe word je astronaut
- Wat eten astronauten in de ruimte?
- Bemande ruimtevaart vandaag: ISS, Tiangong en Artemis
- Eerste bemande ruimtevlucht: samengevat
Waarom 12 april belangrijk is
Yuri Gagarin, een Sovjetkosmonaut, werd op 12 april 1961 de eerste mens in de ruimte. Tijdens zijn 108 minuten durende missie aan boord van Vostok 1 voltooide hij één omloop rond de aarde en luidde hij een nieuw tijdperk van ruimteverkenning in. Een jaar later riep de Sovjet-Unie de Dag van de Kosmonautiek in het leven om deze historische vlucht te herdenken.
In 2011, 50 jaar na de vlucht, riep de Algemene Vergadering van de VN 12 april uit tot de Internationale Dag van de Bemande Ruimtevaart, die jaarlijks wordt gevierd om het belang van ruimteverkenning voor de mensheid te onderstrepen.
Van Vostok 1 tot de maanmissies van nu: de bemande ruimtevaart heeft een lange weg afgelegd. Benieuwd hoe goed jij de grootste mijlpalen kent? Doe onze quiz over de primeurs van de ruimteverkenning!
Hoe word je astronaut
Tegenwoordig kunnen mensen op twee manieren de ruimte in: als beroepsastronaut of als ruimtetoerist. Een ticket kopen is de snelste manier. Maar astronaut worden kost jaren van studie, ervaring en training. Dus hoe lang duurt het eigenlijk?
Vereisten voor astronauten: opleiding, ervaring en fitheid
Verschillende ruimteagentschappen hanteren iets andere eisen, maar meestal zoeken ze mensen die:
- een masterdiploma hebben (of een gelijkwaardige kwalificatie, afhankelijk van het ruimteagentschap) in een vereist vakgebied (bijvoorbeeld techniek, wetenschap of geneeskunde);
- 2-3 jaar werkervaring of een promotietraject hebben;
- ervaring hebben met het besturen van vliegtuigen (niet verplicht, maar wel een pluspunt);
- kerngezond, psychisch stabiel en in topconditie zijn (al zijn overontwikkelde spieren in gewichtloosheid eerder een nadeel);
- vreemde talen beheersen;
- de vereiste nationaliteit hebben (bijvoorbeeld Amerikaans voor NASA, of afkomstig zijn uit een ESA-lidstaat voor ESA).
Hoe lang duurt de astronautentraining?
Als je aan alle voorwaarden voldoet, kun je solliciteren. Het ruimteagentschap bekijkt je cv en laat medische keuringen, fysieke tests en sollicitatiegesprekken uitvoeren. Dit proces kan meer dan een jaar duren. Daarna sluit je je, als je geluk hebt, aan bij het team van astronautenkandidaten.
Toekomstige astronauten moeten een trainingsprogramma afronden dat hen voorbereidt op wonen en werken in de ruimte. Er gaat veel tijd zitten in het bestuderen van de werking van boordsystemen en complexe ruimteapparatuur. Astronauten worden getraind in het uitvoeren van wetenschappelijke experimenten, die een belangrijk onderdeel van ruimtemissies vormen.
Kandidaten trainen in vacuümkamers om zich voor te bereiden op drukveranderingen en ervaren gesimuleerde gewichtloosheid vooral tijdens paraboolvluchten of onder water. Een belangrijk onderdeel van de training is het ervaren van isolatie, zodat ze voorbereid zijn op de mentale en emotionele effecten daarvan. Daarnaast moeten ze zich verdiepen in uiteenlopende onderwerpen, zoals vreemde talen, geneeskunde, astronomie en robotica.
De duur van de training verschilt per agentschap of regio:
- NASA (Amerikaanse astronauten): 2 jaar;
- ESA (Europese astronauten): meer dan 3,5 jaar;
- JAXA (Japanse astronauten): 4 jaar;
- CMSA (Chinese astronauten): bijna 5 jaar.
Dus, hoe lang duurt het om astronaut te worden? Samengevat: 5-6 jaar voor een diploma, 2-3 jaar om werkervaring op te doen en daarna 2-5 jaar training. Daarna moeten astronauten soms nog maanden of zelfs jaren wachten voordat ze echt de ruimte in gaan. Maar stel je voor: na al dat werk zit je in een ruimteschip, klaar voor vertrek. 3, 2, 1…
Wat eten astronauten in de ruimte?
Wacht even! Voordat je de ruimte in gaat, wil je misschien weten wat je daar zult eten. In grote lijnen lijkt een maaltijd van een astronaut op wat wij op aarde eten. Het verschil is dat het speciaal moet worden bereid (bijvoorbeeld gevriesdroogd of hittegestabiliseerd), al kunnen sommige voedingsmiddelen in natuurlijke vorm worden gegeten, zoals fruit en noten.
Kruimelig brood wordt in de ruimte meestal vermeden, omdat losse kruimels in apparatuur of ogen kunnen zweven. Daarom gebruiken astronauten vaak tortilla’s in plaats daarvan. Zout en peper worden meestal in vloeibare vorm verstrekt.
Overigens beïnvloedt zwaartekracht de smaakzin. In gewichtloosheid verplaatsen lichaamsvloeistoffen zich vrij door het lichaam in plaats van naar de voeten te zakken, zoals op aarde. Dat veroorzaakt een verstopte neus, waardoor goed ruiken moeilijker wordt en eten flauw smaakt. Daarom geven veel astronauten de voorkeur aan eten met sterke smaken, vooral pittig voedsel.
Bemande ruimtevaart vandaag: ISS, Tiangong en Artemis
Wat doen astronauten tegenwoordig in de ruimte? Meestal voeren ze wetenschappelijke observaties uit. Het ISS is bijvoorbeeld een groot laboratorium dat aan de hemel zweeft. Astronauten aan boord analyseren hoe materialen zich in de ruimte gedragen en bestuderen het menselijk lichaam en ziekten zoals kanker, osteoporose, botatrofie enzovoort. Dit station bestaat al lang, dus waarschijnlijk weet je er al veel van. Test je kennis van het ISS met onze quiz!
Overigens is het ISS ook een van de helderste objecten aan de nachtelijke hemel. Je kunt het zelfs met het blote oog zien. Bekijk onze videotutorial en vind het station aan de hemel met behulp van Star Walk 2.
China heeft de bouw van het ruimtestation Tiangong (“Hemelpaleis”) voltooid. Het bestaat uit drie modules: de kernmodule Tianhe ("Harmonie van de hemel"), die woonruimte biedt aan astronauten, en twee laboratoriummodules — Wentian ("Vragen aan de hemel") en Mengtian ("Dromen van de hemel"). Het station is bedoeld om mogelijkheden te bieden voor experimenten in de ruimte en om wetenschappelijke en technologische innovatie te versterken. Wil je het Chinese ruimtestation in meer detail verkennen? Probeer onze Tiangong-quiz.
Tiangong is ook met het blote oog zichtbaar, al is het door zijn kleinere formaat zwakker zichtbaar dan het ISS. Gebruik de astronomie-apps Sky Tonight en Satellite Tracker om te zien wanneer het over jouw locatie vliegt.
NASA wil de mens terug naar de maan brengen en onderzoeken of het mogelijk is daar te blijven en bases te bouwen op het maanoppervlak en in een baan om de maan.
De eerste bemande ruimtevlucht van het Artemis-programma, Artemis II, werd gelanceerd op 1 april 2026. Tijdens deze omvluchtmissie vliegen Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch en Jeremy Hansen rond de maan en terug naar de aarde. De missie is bedoeld als voorbereiding op toekomstige bemande missies naar het maanoppervlak.
Artemis II is een testvlucht ter ondersteuning van de volgende Artemis-missies, die gepland zijn om in 2028 voor het eerst sinds de laatste maanlanding in 1972 weer mensen naar het maanoppervlak te brengen.
Bemande ruimtevaart blijft zich ontwikkelen — van de eerste omloop rond de aarde tot langetermijnplannen voor de maan en uiteindelijk Mars. Wat begon met één missie van 108 minuten geeft nu vorm aan de toekomst van ruimteverkenning.
FAQ: Eerste bemande ruimtevlucht en het leven van astronauten
Wie was de eerste vrouw in de ruimte?
De eerste vrouw die ooit naar de ruimte ging, was Valentina Tereshkova, een Sovjetkosmonaut. Op 16 juni 1963, twee jaar na Yuri Gagarins vlucht, werd ze gelanceerd aan boord van Vostok 6 en bracht ze 71 uur door in een baan om de aarde.
Wie is de jongste astronaut?
Vooralsnog blijft de Sovjetkosmonaut Gherman Titov de jongste van alle beroepsastronauten die ooit in de ruimte zijn geweest. Op 25-jarige leeftijd bracht hij één dag en één uur door in de ruimte aan boord van Vostok 2. Ook de Nederlander Oliver Daemen werd de jongste ruimtetoerist toen hij op 20 juli 2021 op 18-jarige leeftijd meeging met een ruimtevlucht van Blue Origin.
Hoeveel verdient een astronaut?
Volgens de website van NASA verdienen NASA-astronauten op basis van de salarisschalen van 2024 een jaarsalaris van $152,258. De salarissen van ESA-astronauten verschillen enigszins per land; gemiddeld ligt het maandsalaris tussen ongeveer €5500 (voor nieuwe rekruten) en €7900 (na de eerste ruimtevlucht).
Roken astronauten in de ruimte?
Roken is strikt verboden aan boord van het ISS. Open vuur kan brand veroorzaken in de zuurstofrijke omgeving van een ruimteschip, en sigarettenrook kan luchtfilters verstoppen.
Drinken astronauten alcohol in de ruimte?
Er wordt gezegd dat NASA-astronaut Buzz Aldrin communiewijn dronk voordat hij op de maan stapte, en dat de kosmonauten van het Mir-station een kleine hoeveelheid wodka en cognac aan boord hadden. Hoe dan ook, tegenwoordig is alcoholgebruik tijdens welke ruimtemissie dan ook strikt verboden.
Is er WiFi op het ISS?
Ja, er is WiFi op het ISS. Astronauten gebruiken het om met de aarde te communiceren, voor werk, onderzoek en ontspanning. Technisch gezien kun je in de ruimte zelfs Netflix kijken — maar niet lang, want het dataverkeer is beperkt.
Wat gebeurt er als een astronaut wegdrijft in de ruimte?
Astronauten zijn tijdens ruimtewandelingen normaal gesproken gezekerd, en Amerikaanse ruimtepakken hebben SAFER (Simplified Aid For EVA Rescue), een noodstuureenheid die is ontworpen om een ruimtewandelaar terug naar het station te helpen als die losraakt.
Hoeveel kost een ruimtepak?
Er is niet één vaste prijs, omdat sommige ruimteagentschappen die informatie niet openbaar maken en andere verschillende modellen hebben. Er wordt aangenomen dat het huidige ruimtepak dat NASA op het ISS gebruikt ongeveer $12 miljoen kost.
Eerste bemande ruimtevlucht: samengevat
Van Yuri Gagarins historische vlucht van 108 minuten tot de maandenlange missies van vandaag: de bemande ruimtevaart heeft een enorme ontwikkeling doorgemaakt — en alles begon op 12 april 1961. Vandaag herinnert de Internationale Dag van de Bemande Ruimtevaart ons eraan hoe ver de mensheid is gekomen — van één enkele omloop aan boord van Vostok 1 tot ruimtestations, maanmissies en de volgende generatie astronauten. Terwijl we vooruitkijken naar maanbases en verder, eren we de pioniers en dromers die dit allemaal mogelijk hebben gemaakt.
Wat wordt de volgende grote stap in de ruimteverkenning? Misschien de ontdekking van leven buiten de aarde. Maar is dat eigenlijk wel mogelijk? Ontdek het met onze infographic en verken de kansen op leven elders in het heelal!
