De Quadrantiden: de eerste van de drie grote meteorenregens in 2021

~3 min
Quadrantids by Lamberto Sassoli

Welkom in 2021! Hopelijk heb je wat goede voornemens gemaakt voor het nieuwe jaar en heb je je astronomische kalender voor het jaar al gepland. Als dat nog niet het geval is, kun je gebruik maken van ons recente artikel over de meest opmerkelijke ruimte-gerelateerde gebeurtenissen van 2021. En laat het eerste sterrenkijkevenement van het jaar nu de spectaculaire Quadrantiden zijn! Of zijn ze in 2021 niet zo spectaculair? Lees verder om daar achter te komen.

Wat is de Quadrantiden-meteorenregen?

De Quadrantiden zijn misschien niet zo heel bekend, maar zijn toch een van de “grote drie” meteorenregens op de planeet aarde. De andere twee ken je waarschijnlijk wel: de Perseïden en de Geminiden. Ter vergelijking: de Perseïden leveren zo’n 100 meteoren per uur op, maar bij de Quadrantiden zijn dat er wel 120 per uur. Dus waarom zijn de andere twee elk jaar populair en de Quadrantiden niet?

De Quadrantiden zijn actief tussen 27 december 2020 en 10 januari 2021, met een piek op 3 januari. Op het noordelijk halfrond, waar de meteorenregen goed te zien is, is het dus koud en niet erg prettig weer om op “vallende sterren” te gaan jagen. Op het zuidelijk halfrond zijn de Quadrantiden gewoon lastig te zien, omdat de maximale hoogte van het stralingspunt in het donker 20° onder de horizon ligt.

De meteoren van deze zwerm zijn ook veel zwakker, vergeleken met de Perseïden of de Geminiden. Ondanks het grote aantal meteoren per uur zijn ze dus minder indrukwekkend.

Hoe laat is de Quadrantiden-meteorenregen?

In tegenstelling tot andere meteorenregens moet je bij de Quadrantiden precies op tijd zijn. Alle meteorenregens kennen een piek. Het zijn zwermen stof en puin in de ruimte waar de baan van de aarde doorheen gaat. De piek van het aantal vallende sterren is als deze baan door het ‘dikste’ deel van de zwerm gaat. De zwerm van de Quadrantiden is dik, maar smal en dus duurt de piek maar kort, slechts zes uur. Volgens IMO wordt de piek in 2021 op 3 januari verwacht, om 14:51 GMT. Zoek de meteoren drie uur vóór en na deze exacte tijd om de hele piek mee te maken.

Waar kan ik de Quadrantiden zien?

Je kunt de Quadrantiden het beste waarnemen op het noordelijk halfrond. Waarnemers op het zuidelijk halfrond zullen vanwege de positie van het stralingspunt van de Quadrantiden waarschijnlijk maar een paar meteoren zien.

Als de voorspellingen over de piek kloppen, heeft het westen van Noord-Amerika een uitstekende kijkmogelijkheid tijdens de vroege ochtenduren van 3 januari. Elke plek op het midden en uiterste noorden van de noordelijke breedtegraden kan een goede plek zijn om de Quadrantiden in 2021 te zien, hoewel de heldere, 84% volle maan zeker veel meteoren zal verhullen. Maar geef niet op, want deze meteorenregen kan heldere vuurballen opleveren en nog steeds een opwindende show aan de hemel geven.

Waar komt de Quadrantiden-meteorenregen vandaan?

De oorsprong van de Quadrantiden is niet bekend. In 2003 kwam de astronoom Peter Jenniskens tot de conclusie dat het moederlichaam van deze meteorenregen de asteroïde 2003 EH1 is. Aan de andere kant is 2003 EH1 mogelijk hetzelfde object als de komeet C/1490 Y1 die 500 jaar geleden werd waargenomen door Chinese, Japanse en Koreaanse astronomen. Als deze asteroïde inderdaad het moederlichaam is van de Quadrantiden, dan is deze zwerm, samen met de Geminiden, de tweede grote die afkomstig is van een rotsachtige komeet en niet van een ijskomeet.

Wat betekent de Quadrantiden?

Alle meteorenregens krijgen hun naam van het sterrenbeeld waarin hun stralingspunt zich bevindt. Maar de Quadrantiden lijken hierop een uitzondering te vormen, omdat hun stralingspunt in het sterrenbeeld Boötes is, dicht bij het Steelpannetje. Waar komt deze naam dus vandaan?

Deze grote meteorenregen van januari is vernoemd naar een oud en nu niet langer gebruikt sterrenbeeld dat Quadrans Muralis heet. Het was een sterrenbeeld dat in 1795 werd gecreëerd door de Franse astronoom Jerome Lalande. In 1922 werd Quadrans Muralis samen met een paar andere sterrenbeelden uit de lijst van moderne sterrenbeelden verwijderd. Het grootste deel van Quadrans Muralis kwam in Boötes terecht, maar de Quadrantiden behielden hun naam. Waarschijnlijk omdat er in januari al een kleine zwerm is die uit Boötes afkomstig is: de Boötiden.

Dit was onze eerste sterrenkijksuggestie in 2021. We hopen dat je van deze informatie hebt genoten. Deel het op sociale media als dat zo is en vergeet niet om ons je feedback te sturen — dat waarderen we echt!

Wij wensen je een heldere hemel en veel plezier bij het sterrenkijken!

Tekst Credit:
Afbeelding Credit:Lamberto Sassoli
Star Walk 2 logo

Star Walk 2

Te downloaden in de App Store
Get it on Google Play