Gids voor maansverduisteringen: hoe ziet een maansverduistering eruit en hoe vaak gebeurt het?
Mis het niet! Op 2–3 maart 2026 vindt de totale maansverduistering plaats, ook wel bekend als de Bloedmaan 2026. Deze is zichtbaar in de VS, Canada, Nieuw-Zeeland, Australië en Azië. Gebruik de Sky Tonight-app om te zien hoe de verduistering er vanaf jouw locatie uitziet. Lees verder om meer te leren over maansverduisteringen: welke soorten er zijn, waarom ze ontstaan en wanneer de volgende maansverduistering plaatsvindt.
Inhoud
- Wat is een maansverduistering?
- 3 soorten maansverduistering: totaal, gedeeltelijk, penumbraal
- Maansverduistering vs. zonsverduistering
- Wanneer is de volgende maansverduistering?
- Hoe vaak vinden maansverduisteringen plaats?
- Hoe lang duurt een maansverduistering?
- Hoe kun je een maansverduistering bekijken?
Maansverduisteringen: Veelgestelde vragen
- Waar is de maansverduistering zichtbaar?
- Waarom is er niet elke maand een maansverduistering?
- Hoe ziet de Maan eruit tijdens een maansverduistering?
- Wat betekent een rode maan?
- Is het veilig om naar een maansverduistering te kijken?
- Hoe te bewijzen dat de aarde rond is met behulp van een maansverduistering?
- Heeft de maansverduistering invloed op mensen?
- Betekenis van een maansverduistering in verschillende culturen
- Wat is een maansverduistering: Conclusie
Wat is een maansverduistering?
Een maansverduistering ontstaat wanneer de aarde het zonlicht dat de maan bereikt geheel of gedeeltelijk blokkeert. Dit kan alleen gebeuren tijdens de fase Volle maan. Als de aarde, de maan en de zon nauwkeurig op één lijn staan, ontstaat er een totale maansverduistering. Is de uitlijning niet precies genoeg, dan zien waarnemers een gedeeltelijke of penumbrale maansverduistering — of helemaal geen verduistering.
Bekijk onze korte uitlegvideo om beter te begrijpen hoe maansverduisteringen werken.
3 soorten maansverduistering: totaal, gedeeltelijk, penumbraal
Er zijn drie soorten maansverduisteringen: totaal, gedeeltelijk en penumbraal. Laten we ze stuk voor stuk bekijken.
Totale maansverduistering
Een totale maansverduistering is de meest spectaculaire van de drie. Ze ontstaat wanneer de zon, de aarde en de maan nauw op één lijn staan in de ruimte. De aarde komt tussen de maan en de zon te staan en bedekt de hele maan met het binnenste deel van haar schaduw, de umbra (kernschaduw). Interessant genoeg verdwijnt onze natuurlijke satelliet tijdens een totale verduistering niet volledig, maar kleurt hij donkerrood. Hoe komt dat?
Hoewel de aarde al het directe zonlicht tegenhoudt, wordt een klein deel van het licht door de aardatmosfeer gebroken en bereikt het toch het maanoppervlak. De atmosfeer van onze planeet verstrooit kortere (blauwe) golflengten efficiënter, waardoor vooral rood licht de maan bereikt. Daarom kleurt de maanschijf rood. Door die opvallende roodachtige tint wordt een totale maansverduistering vaak een Bloedmaan genoemd.
Gedeeltelijke maansverduistering
Een gedeeltelijke maansverduistering treedt op wanneer slechts een deel van de maan wordt bedekt door de schaduw van de aarde. Dit gebeurt wanneer de zon, de aarde en de maan niet perfect op één lijn liggen. Tijdens dit type verduistering wordt slechts een deel van de maan donker en roodachtig.
Penumbrale maansverduistering
Een penumbrale maansverduistering treedt op wanneer de maan door de penumbra gaat — het buitenste deel van de schaduw van de aarde. Het is het minst opvallende type verduistering omdat de maan er voor een scherpziende waarnemer slechts iets donkerder uitziet dan normaal.
Maansverduistering vs. zonsverduistering
Zowel maansverduisteringen als zonsverduisteringen hebben betrekking op drie hemellichamen: de Zon, de Aarde en de Maan. Hier zijn de belangrijkste verschillen tussen deze twee astronomische gebeurtenissen.
- Tijdens een maansverduistering, die 's nachts plaatsvindt, wordt de Maan bedekt door de schaduw van de Aarde.
- Tijdens een zonsverduistering, die overdag plaatsvindt, wordt de Zon bedekt door de schijf van de Maan gezien vanaf de Aarde.
- Maansverduisteringen vinden alleen plaats bij een Volle Maan, terwijl zonsverduisteringen alleen plaatsvinden bij een Nieuwe Maan.
- Een maansverduistering kan worden waargenomen vanaf overal aan de nachtkant van de Aarde. Dit komt omdat de schaduw van de Aarde enorm is in vergelijking met de Maan.
- Zonsverduisteringen zijn alleen zichtbaar vanaf specifieke locaties waar de schaduw van de Maan valt. Dit komt omdat de schaduw van de Maan veel kleiner is dan die van de Aarde.
Interessant feit: verduisteringen komen altijd in paren. Een zonsverduistering treedt ongeveer twee weken voor of na een maansverduistering op.
Als je zonne- en maansverduisteringen weleens door elkaar haalt, onthoud dan dit: als de zon donker wordt, noemen we dat een zonsverduistering; als de maan donker wordt, noemen we dat een maansverduistering. Wil je meer weten over zonsverduisteringen — hoe ze ontstaan, welke soorten er zijn en wanneer de volgende plaatsvindt — lees dan onze uitgebreide gids over zonsverduisteringen.
Wanneer is de volgende maansverduistering?
De volgende maansverduistering vindt plaats op 2–3 maart 2026. Het wordt een totale maansverduistering, een spectaculair hemelverschijnsel waarbij de maan roodachtig kleurt aan de hemel. De verduistering is zichtbaar vanuit delen van Europa, Azië, Australië, Noord-Amerika, Zuid-Amerika, de Stille Oceaan, de Atlantische Oceaan, de Indische Oceaan, het Noordpoolgebied en Antarctica. De totale fase duurt 58 minuten en 19 seconden, van 11:04 UTC/GMT tot 12:03 UTC/GMT.
Wanneer is de volgende totale maansverduistering?
De volgende totale maansverduistering, ook bekend als de Bloedmaan 2026, vindt plaats op 2–3 maart 2026. De rode maan is zichtbaar vanuit Oost-Azië, Australië, Nieuw-Zeeland (op 4 maart), de Pacifische regio, Noord- en Midden-Amerika en het uiterste westen van Zuid-Amerika. De totaliteit begint om 11:04 UTC/GMT en bereikt het maximum om 11:33 UTC/GMT.
Wanneer is de volgende gedeeltelijke maansverduistering?
De volgende gedeeltelijke maansverduistering vindt plaats op 27–28 augustus 2026. Waarnemers in een groot deel van de wereld, waaronder Europa, Afrika en Noord- en Zuid-Amerika, zien het grootste deel van de maan verduisterd en rood getint, terwijl een smalle heldere rand zichtbaar blijft. De gedeeltelijke verduistering duurt van 02:34 tot 05:52 UTC/GMT, met het maximum om 04:12 UTC/GMT.
Wanneer is de volgende penumbrale maansverduistering?
De volgende penumbrale maansverduistering vindt plaats op 20–21 februari 2027. Het verschijnsel is vrijwel wereldwijd zichtbaar, inclusief Europa, Azië, Afrika, Zuid-Amerika en het grootste deel van Noord-Amerika. De maan gaat alleen door de buitenste schaduw van de aarde, waardoor er een subtiele verduistering optreedt in plaats van een duidelijke donkere rand of een rode kleur. De verduistering begint op 20 februari om 21:12 UTC/GMT en eindigt op 21 februari om 01:13 UTC/GMT; het maximum vindt plaats om 23:12 GMT.
Schema volgende maansverduisteringen: 2026-2030
Als je vooruit wilt plannen, vind je hier een overzicht van de volgende maansverduisteringen van 2026 tot 2030. De tabel hieronder toont de datum, het type en de belangrijkste zichtgebieden per gebeurtenis, zodat je je kalender kunt bijwerken en kunt bepalen welke verduisteringen het kijken waard zijn.
| Datum | Type verduistering | Magnitude | Waar te zien |
|---|---|---|---|
| 2-3 maart 2026 | Totale maansverduistering | 1.15 | Azië, Australië, Nieuw-Zeeland, grootste deel van Noord-Amerika |
| 27-28 augustus 2026 | Gedeeltelijke maansverduistering | 0.93 | Europa, Afrika, Noord- en Zuid-Amerika |
| 20-21 februari 2027 | Penumbrale maansverduistering | -0.05 | Europa, Azië, Afrika, grootste deel van Noord-Amerika, Zuid-Amerika |
| 16-17 augustus 2027 | Penumbrale maansverduistering | -1.06 | Noord- en Zuid-Amerika, noordwestelijk Afrika, grootste deel van Australië |
| 11-12 januari 2028 | Gedeeltelijke maansverduistering | -0.52 | Noord- en Zuid-Amerika, Afrika, Europa, noordwestelijk Azië |
| 6-7 juli 2028 | Gedeeltelijke maansverduistering | -0.38 | Europa, Azië, Afrika, Australië |
| 31 december 2028 - 1 januari 2029 | Totale maansverduistering | 1.24 | Europa, Azië, Australië, grootste deel van Afrika |
| 25-26 juni 2029 | Totale maansverduistering | 1.84 | Zuid-Amerika, delen van Noord-Amerika en Afrika |
| 21-22 december 2029 | Totale maansverduistering | 1.11 | Europa, Azië, Afrika, Noord- en Zuid-Amerika |
| 15-16 juni 2030 | Gedeeltelijke maansverduistering | 0.5 | Europa, Azië, Australië, Afrika |
| 9-10 december 2030 | Penumbrale maansverduistering | -0.16 | Europa, Azië, Afrika, Noord- en Zuid-Amerika |
Wat is de magnitude van een maansverduistering?
De magnitude laat zien hoe diep de maan op het moment van maximum verduistering in de donkere centrale schaduw van de aarde (de umbra/kernschaduw) staat.
- Is de waarde 1 of hoger, dan is de verduistering totaal — de maan staat volledig in de donkere schaduw.
- Ligt de waarde tussen 0 en 1, dan is de verduistering gedeeltelijk — slechts een deel van de maan wordt bedekt.
- Is de waarde lager dan 0, dan komt de maan helemaal niet in de donkere schaduw — in dat geval is de verduistering penumbraal (als de maan door de buitenschaduw gaat) of is er geen umbrale verduistering.
Hoe hoger de magnitude, hoe groter het bedekte deel van de maan en hoe indrukwekkender de verduistering eruitziet.
Als je nieuwsgierig bent naar de volgende maan- en zonsverduisteringen in jouw gebied, probeer dan de Eclipse Guide app. Het biedt een schema van aanstaande verduisteringen, inclusief tijden en zichtbaarheid specifiek voor jouw locatie. Bovendien biedt het visualisaties van hoe de Maan of de Zon eruit zal zien tijdens een verduistering. Je kunt ook onze infographic bekijken, waarin we vijf toekomstige verduisteringen met hun tijdlijnen en zichtbaarheidskaarten weergeven.
Hoe vaak vinden maansverduisteringen plaats?
Zoals we eerder al gezegd hebben, vindt een maansverduistering altijd plaats bij een volle maan. Maar niet bij elke volle maan is er een maansverduistering. Dat komt omdat de baan van de maan ongeveer vijf graden gekanteld is ten opzichte van de baan van de aarde, zodat onze natuurlijke satelliet bij een volle maan meestal boven of onder de schaduw van de aarde doorgaat. Gemiddeld komen er elk jaar twee maansverduisteringen voor. Het maximum aantal maansverduisteringen in een jaar is vijf, hoewel dat zelden voorkomt. De laatste keer dat vijf maansverduisteringen plaatsvonden in een kalenderjaar was in 1879; de volgende keer is dat in 2132.
Hoe vaak komen totale maansverduisteringen voor?
Gemiddeld gebeurt een totale maansverduistering elke 2,5 jaar op een bepaalde locatie. De totale maansverduisteringen vertegenwoordigen ongeveer 35% van alle maansverduisteringen.
Hoe vaak komen gedeeltelijke maansverduisteringen voor?
Volgens NASA komen er elk jaar minstens twee gedeeltelijke maansverduisteringen voor. Om dit getal te bekomen, moet NASA in gedeeltelijke fasen van totale maansverduisteringen hebben geteld. Als we gedeeltelijke maansverduisteringen afzonderlijk beschouwen, komen ze meestal eenmaal per jaar of eens per twee jaar voor. Ongeveer 30% van alle maansverduisteringen zijn gedeeltelijk.
Hoe lang duurt een maansverduistering?
In tegenstelling tot zonsverduisteringen, die slechts een paar minuten duren, kunnen maansverduisteringen uren duren. Dat komt omdat de schaduw van de Aarde vrij groot is in verhouding tot de grootte van de Maan. Een totale maansverduistering kan tot twee uur duren, en gedeeltelijke maansverduisteringen kunnen nog langer duren.
Langste maansverduistering
De langste totale maansverduistering van de 21e eeuw gebeurde op 27 juli 2018. De totaliteitsfase duurde 102 minuten en 57 seconden. De volgende totale maansverduistering van een vergelijkbare lengte zal pas in 3107 plaatsvinden en 106 minuten en 13 seconden duren.
Langste gedeeltelijke maansverduistering
De langste gedeeltelijke maansverduistering in bijna 600 jaar vond plaats op 19 november 2021. Deze duurde 3 uur, 28 minuten en 23 seconden. Daarvoor vond een gedeeltelijke verduistering plaats van een vergelijkbare lengte op 18 februari 1440 (3 uur, 28 minuten en 46 seconden). De gedeeltelijke maansverduistering van november 2021 zal de langste blijven voor een periode van 648 jaar tot de verduistering op 8 februari 2669 (3 uur, 30 minuten en 2 seconden).
Hoe kun je een maansverduistering bekijken?
Je hebt geen speciale apparatuur nodig om een maansverduistering te observeren — al kun je met een verrekijker meer details zien op het rood getinte maanoppervlak. Alles wat je nodig hebt, is een heldere hemel en een vrij zicht op de horizon. Om te weten wanneer de verduistering bij jou begint, gebruik je de Sky Tonight-app.
Maansverduisteringen: Veelgestelde vragen
Waar is de maansverduistering zichtbaar?
Maansverduisteringen zijn zichtbaar vanaf elke plaats in de wereld waar de Maan zich boven de horizon bevindt. Met andere woorden, u hoeft alleen maar aan de nachtkant van de Aarde te zijn op het moment van de eclips om de verduistering te observeren. Bekijk onze infographic voor meer informatie over waar u aankomende verduisteringen kunt zien.
Waarom is er niet elke maand een maansverduistering?
Maansverduisteringen komen niet elke maand voor op een Volle Maan omdat de banen van de Maan en de Aarde niet in hetzelfde vlak liggen. Meestal passeert de Maan tijdens een Volle Maan boven of onder de schaduw van de Aarde. Bekijk onze video om een beter te begrijpen waarom maansverduisteringen niet elke maand gebeuren.
Hoe ziet de Maan eruit tijdens een maansverduistering?
Tijdens een totale maansverduistering verschijnt de Maan roodachtig en wordt vaak een Bloedmaan genoemd. Tijdens een gedeeltelijke maansverduistering ziet een deel van de Maan er donkerder uit. En tijdens een penumbrale maansverduistering verschijnt de Maan iets donkerder — alleen scherpe waarnemers zouden dit kunnen opmerken. Om een glimp op te vangen van hoe de Maan eruit zal zien tijdens de volgende maansverduistering, bekijk de Eclipse Guide app. Het biedt geanimeerde visuals die precies laten zien hoe de verduisterde Maan eruit zal zien vanaf jouw specifieke locatie.
Wat betekent een rode maan?
"Rode Maan" en "Bloedmaan" zijn eenvoudig alternatieve namen voor een totale maansverduistering. De verduisterde maan ziet er rood uit omdat zonlicht wordt gebroken en verspreid door de atmosfeer van de aarde, met alleen rood gekleurd licht dat het maanoppervlak bereikt.
Is het veilig om naar een maansverduistering te kijken?
In tegenstelling tot het kijken naar een zonsverduistering (waarvoor je speciale zonnefilters nodig hebt), is het observeren van een maansverduistering veilig voor je ogen. Dit komt omdat de maan geen licht uitstraalt maar alleen zonlicht weerkaatst.
Hoe te bewijzen dat de aarde rond is met behulp van een maansverduistering?
Bij elke maansverduistering is de schaduw van de Aarde op de Maan altijd cirkelvormig en verandert niet van vorm met de rotatie van de planeet. De enige vorm die altijd een perfecte cirkelvormige schaduw maakt, is een bol. Lees ons artikel om meer manieren te ontdekken om te bewijzen dat de Aarde rond is.
Heeft de maansverduistering invloed op mensen?
Je hoort wel eens dat maansverduisteringen het risico op huidziekten kunnen verhogen, een slechte invloed kunnen hebben op zwangere vrouwen of schadelijk kunnen zijn voor de spijsvertering. Er is echter geen wetenschappelijk bewijs dat maansverduisteringen enig fysiek effect op mensen hebben.
Betekenis van een maansverduistering in verschillende culturen
Duizenden jaren lang hebben maansverduisteringen mensen gefascineerd en bang gemaakt. Omdat ze zeldzaam en spectaculair waren, zagen veel culturen ze als krachtige tekenen aan de hemel — vaak als waarschuwingen voor oorlog, rampen of de dood van een heerser.
Veel mythen probeerden te verklaren waarom de maan ineens donker of rood werd. In het oude China dacht men dat een draak de maan opslokte en maakte men veel lawaai om hem weg te jagen. De Inca’s dachten dat een jaguar de maan aanviel. In India werden verduisteringen in verband gebracht met een demon genaamd Rahu, die volgens het verhaal de maan inslikte. De Hupa, een inheemse stam uit Noord-Californië, geloofden dat de maan wilde dieren zoals poema’s en slangen als huisdieren had. Als de maan ze niet genoeg te eten gaf, vielen ze hem aan en lieten ze hem “bloeden” — wat de rode kleur tijdens een verduistering verklaarde. Zijn vrouwen zouden hem vervolgens redden en genezen, waarna de verduistering eindigde.
Opvattingen over verduisteringen konden zelfs worden gebruikt om mensen te beïnvloeden. In 1504 strandden Christoffel Columbus en zijn bemanning op Jamaica en waren ze afhankelijk van de lokale inheemse bevolking voor voedsel. Toen de bewoners stopten met helpen, raadpleegde Columbus astronomische tabellen en zag dat er een totale maansverduistering op komst was. Hij waarschuwde dat zijn God de maan zou verduisteren als straf. Toen de verduistering begon en de maan rood werd, stemden de bange eilandbewoners ermee in om weer voedsel te geven. Columbus beweerde vervolgens dat hij zijn God had overgehaald om de maan te herstellen — en de verduistering eindigde korte tijd later vanzelf.
Maar niet iedereen geloofde in monsters en voortekenen. Sommige denkers uit het oude Griekenland zochten naar logische verklaringen. In de 5e eeuw v.Chr. suggereerde Anaxagoras dat een maansverduistering ontstaat wanneer de aarde het zonlicht blokkeert en verhindert dat het de maan bereikt. Later merkte Aristoteles op dat de schaduw van de aarde op de maan altijd gebogen is en gebruikte hij dit als bewijs dat onze planeet rond is.
Tegenwoordig worden maansverduisteringen gezien als natuurlijke en voorspelbare gebeurtenissen, veroorzaakt door de uitlijning van zon, aarde en maan. Wat ooit leek op een waarschuwing van de goden, is nu een prachtig astronomisch verschijnsel waar mensen over de hele wereld graag naar kijken.
Wat is een maansverduistering: Conclusie
Een maansverduistering ontstaat wanneer de aarde het zonlicht dat de maan bereikt blokkeert. Er zijn drie hoofdtypen maansverduisteringen: totaal, gedeeltelijk en penumbraal. Het type verduistering hangt af van hoeveel van de maan door de schaduw van de aarde wordt bedekt. Gemiddeld vinden er elk jaar twee maansverduisteringen plaats en ze zijn zichtbaar vanaf elke plek aan de nachtzijde van de aarde. Om te weten wanneer de volgende verduistering vanaf jouw locatie zichtbaar is, gebruik je onze Sky Tonight-app.
Bronnen:
Mis de totale maansverduistering in maart 2026 niet
De volgende totale maansverduistering vindt plaats op 2–3 maart 2026. Tijdens de totaliteit kleurt de maan diep rood — een verschijnsel dat vaak een Bloedmaan wordt genoemd — en is zichtbaar in de VS, Canada, Nieuw-Zeeland, Australië en Azië. Lees meer over dit evenement in ons uitgebreide artikel over de Bloedmaan 2026.
Test je kennis van maansverduisteringstypen en feiten
Je hebt zojuist geleerd wat een maansverduistering is, hoe ze ontstaat, hoe vaak ze voorkomt en welke soorten maansverduisteringen er zijn. Klaar om je kennis te testen? Doe onze uitdagende quiz over verduisteringen en ontdek hoe goed je de typen maansverduisteringen, frequentie, duur en de verschillen tussen maan- en zonsverduisteringen begrijpt. Een leuke manier om de belangrijkste feiten te herhalen — en misschien iets nieuws te ontdekken.
