Explosie van T Coronae Borealis in 2026: heeft T CrB al een nova-uitbarsting gehad?
Wil je een “nieuwe ster” zien? Op elk moment kan de ster T Coronae Borealis plotseling met het blote oog zichtbaar worden, voor het eerst in 80 jaar! Waar moet je kijken om haar te zien? Gebruik de app Star Walk 2 om te ontdekken in welk deel van jouw hemel de ster precies zal verschijnen. Lees verder voor alle details over hoe je dit historische evenement kunt waarnemen.
Inhoud
- T Coronae Borealis: feiten in het kort
- Aftellen naar de explosie van T Coronae Borealis: wat gebeurt er nu eigenlijk?
- Datum van de explosie van T Coronae Borealis: heeft T Coronae Borealis al een nova-uitbarsting gehad?
- Waar staat T Coronae Borealis aan de hemel?
- Hoe de nova-uitbarsting van T Coronae Borealis werkt
- Nova-uitbarstingen van T Coronae Borealis in de geschiedenis
- FAQ over de nova van T Coronae Borealis
- Nova van T Coronae Borealis: wachten op de explosie in 2026
T Coronae Borealis: feiten in het kort
- Namen: T Coronae Borealis, T CrB, Vlammende Ster
- Type: dubbelster, recurrente nova
- Sterrenbeeld: Noorderkroon
- Normale magnitude: 10 (krachtige verrekijker / telescoop)
- Magnitude tijdens de uitbarsting: tot 2 (met het blote oog)
- Zichtbaar tussen: +90° en −64°
- Beste zichtbaarheid: maart-augustus
Aftellen naar de explosie van T Coronae Borealis: wat gebeurt er nu eigenlijk?
De afgelopen jaren hebben zowel professionele astronomen als amateur-sterrenkijkers T Coronae Borealis nauwlettend in de gaten gehouden, een normaal zwakke ster van magnitude 10 in het sterrenbeeld Noorderkroon. De reden is eenvoudig: op enig moment binnenkort zal de ster naar verwachting tijdens een nova-uitbarsting spectaculair helderder worden.
T Coronae Borealis: recurrente nova
Het verschijnsel waar we zo reikhalzend naar uitkijken heet een nova, meer specifiek een recurrente nova. Simpel gezegd is een nova een plotselinge toename in helderheid van een ster. Een recurrente nova is een nova die zich in cycli van enkele decennia of minder herhaalt. Verwar dit niet met een supernova, de explosie van een ster aan het einde van haar leven.
Bij T Coronae Borealis herhaalt deze cyclus zich ongeveer elke 80 jaar. De laatste geregistreerde uitbarsting vond plaats op 9 februari 1946.
Hoe zal de explosie van T Coronae Borealis eruitzien?
Tijdens de nova-uitbarsting zal T Coronae Borealis naar verwachting van magnitude 10 naar magnitude 2 oplichten, waardoor de ster met het blote oog zichtbaar wordt.
Op haar helderst zou T Coronae Borealis net zo helder kunnen worden als de Poolster. Helaas (of gelukkig) zullen we geen spectaculaire “explosie” aan de hemel zien, omdat de ster veel te ver weg staat: op ongeveer 3.000 lichtjaar van de aarde. In plaats daarvan zal ze eruitzien als een gewoon lichtpuntje, maar wel helder genoeg om tot de 200 helderste sterren aan de nachtelijke hemel te behoren.
Dat is een opmerkelijke verandering voor een ster die momenteel rond magnitude 10 zit en zelfs met een krachtige verrekijker nauwelijks zichtbaar is. Zodra de uitbarsting plaatsvindt, zou T Coronae Borealis enkele dagen met het blote oog zichtbaar moeten blijven.
Datum van de explosie van T Coronae Borealis: heeft T Coronae Borealis al een nova-uitbarsting gehad?
T Coronae Borealis heeft haar volgende nova-uitbarsting nog niet gehad. De exacte datum van deze nova-uitbarsting is onzeker, met sterk uiteenlopende voorspellingen, en het werkelijke moment zal pas duidelijk zijn wanneer het echt begint.
Een wetenschappelijk artikel, gepubliceerd in 2024, stelde verschillende mogelijke data voor de volgende nova van T Coronae Borealis voor op basis van vergelijkingen met de uitbarsting van 1946:
- 12 augustus 2024
- 27 maart 2025
- 10 november 2025
- 25 juni 2026
De eerste drie data zijn al voorbij, dus nu duimen we voor 25 juni 2026!
Het is ook goed om op te merken dat de vroegste voorspelling uit 1946, gedaan door N.F.H. Knight of W.M. Lindley, een uitbarsting ergens in 2026-27 voorspelde.
Dus op welke voorspelling moeten we vertrouwen? Hoe dan ook zijn astronomen het erover eens dat de nova binnenkort zal plaatsvinden – althans op astronomische tijdschalen – dus nu hoeven we alleen nog maar af te wachten!
Beste periode voor de explosie van T Coronae Borealis — maart-augustus
Niemand weet precies wanneer T Coronae Borealis zal uitbarsten, maar we hopen dat het snel gebeurt! Op dit moment bevindt de “Vlammende Ster” zich in haar beste zichtperiode van het jaar voor beide halfronden. Op het noordelijk halfrond staat ze hoger en eerder aan de hemel, maar ze is ook vanaf het zuidelijk halfrond zichtbaar. Elke maand tot en met september komt ze vroeger op, waardoor ze gemakkelijker te observeren is.
Hoe mis je de nova-uitbarsting van T Coronae Borealis niet?
Astronomen en sterrenkijkers over de hele wereld houden T Coronae Borealis al nauwlettend in de gaten. Elke verandering in de helderheid van de ster wordt geregistreerd, en je kunt de T CrB-discussie op de AAVSO-website volgen, waar sterrenkijkers hun waarnemingen delen. Wees wel voorzichtig: meldingen kunnen onjuist zijn en moeten worden gecontroleerd.
Om tijd te besparen kun je gewoon pushmeldingen inschakelen in onze apps Star Walk 2 of Sky Tonight. We laten het je weten zodra bevestigd is dat T Coronae Borealis is geëxplodeerd.
Laat je niet ontmoedigen als je het exacte moment van de explosie mist. De nova zal enkele dagen met het blote oog zichtbaar zijn, en mogelijk langer dan een week goed zichtbaar blijven met een verrekijker.
Waar staat T Coronae Borealis aan de hemel?
De langverwachte nova T Coronae Borealis zal verschijnen in het sterrenbeeld Noorderkroon, dat soms wat lastig te vinden is. Dit sterrenbeeld ziet eruit als een kleine halve cirkel dicht bij Ossenhoeder en Hercules.
De Noorderkroon is in het noordelijk halfrond het makkelijkst te zien in de lente en zomer, en bereikt rond juli het hoogste punt aan de hemel. In november begint het sterrenbeeld na zonsondergang onder de horizon te zakken, dus moet je vroeg opstaan om het vóór zonsopkomst te zien. Tijdens de winter op het noordelijk halfrond klimt het elke ochtend hoger in de hemel vóór dageraad, waardoor het na verloop van tijd makkelijker te zien wordt.
Voor waarnemers op het zuidelijk halfrond is het sterrenbeeld moeilijker te vinden, omdat het dicht bij de noordelijke horizon staat. Het is zichtbaar in de herfst en winter van het zuidelijk halfrond en bereikt in juli het hoogste punt aan de hemel. Van oktober tot ongeveer half januari is het sterrenbeeld op zuidelijke breedten niet zichtbaar.
De helderste ster in de Noorderkroon is Alphecca, die in het midden van de halve cirkel staat. De nova zal net onder de onderkant van deze halve cirkel verschijnen en zou even helder moeten schijnen als Alphecca.
Om de locatie van de komende nova gemakkelijk te vinden, gebruik je onze apps Star Walk 2 of Sky Tonight. Zoek simpelweg naar T Coronae Borealis, richt je apparaat op de hemel en volg de pijl totdat je de plek op de sterrenkaart van de app ziet. Voorlopig zie je daar alleen duisternis, maar hoe bijzonder zal het zijn om een “nieuwe” heldere ster te zien wanneer de nova uitbarst! Om je ervaring nog indrukwekkender te maken, is het slim om het sterrenbeeld Noorderkroon alvast goed te leren kennen.
Hoe de nova-uitbarsting van T Coronae Borealis werkt
T Coronae Borealis is eigenlijk een paar sterren: een witte dwerg en een rode reus. En hun stellaire relatie kent vurige momenten! De witte dwerg is het dichte overblijfsel van een ster die al haar brandstof heeft opgebruikt, terwijl de rode reus nog actief is. Terwijl de rode reus haar buitenlagen de ruimte in verliest, neemt de witte dwerg dat materiaal op door accretie. Dit leidt tot een thermonucleaire explosie op het oppervlak van de witte dwerg, waardoor de plotselinge helderheidstoename ontstaat die wij vanaf de aarde als een nova zien.
Wil je meer weten over de levenscyclus van sterren? Bekijk dan onze leuke infographic in cartoonstijl!
Nova-uitbarstingen van T Coronae Borealis in de geschiedenis
De nova van T Coronae Borealis is wetenschappelijk twee keer gedocumenteerd. Ze werd opgemerkt door de Ierse astronoom John Birmingham in de nacht van 12 mei 1866, en daarna opnieuw in 1946 door Leslie Peltier, de beroemde astronoom en auteur van het boek "Starlight Nights".
Een recente studie van Bradley Schaefer van Louisiana State University uit 2023 suggereert dat er in 1217 en 1787 ook een heldere ster in hetzelfde gebied werd gezien. De Ursperger Kroniek uit 1225 vermeldt dat abt Burchard van de abdij van Ursberg in 1217 een "wonderlijk teken" waarnam. Hij noteerde dat het mysterieuze object in het sterrenbeeld Noorderkroon "met groot licht scheen" gedurende "vele dagen". De andere waarneming werd vastgelegd in een catalogus die in 1789 werd gepubliceerd door dominee Francis Wollaston, astronoom en geestelijke.
FAQ over de nova van T Coronae Borealis
Heeft T Coronae Borealis al een nova-uitbarsting gehad?
T Coronae Borealis heeft nog geen nova-uitbarsting gehad. Astronomen wachten nog steeds op de uitbarsting, en de dichtstbijzijnde schatting wijst op 25 juni 2026 als statistisch waarschijnlijke datum – maar zekerheid is er niet. Wanneer de uitbarsting plaatsvindt, zou de ster kortstondig helder genoeg moeten worden om met het blote oog zichtbaar te zijn.
Zijn een nova en een supernova hetzelfde?
Nova’s en supernova’s zijn verschillende verschijnselen, ook al delen ze het Latijnse woord "nova" (dat "nieuw" betekent) in hun naam. Een nova is een plotselinge, intense toename in helderheid van een ster, waarbij de ster 100 tot 10.000 keer helderder wordt. Dit gebeurt in dubbelstersystemen, waar een witte dwerg materie aantrekt van een begeleidende rode reus totdat op het oppervlak van de dwerg een krachtige explosie door kernfusie plaatsvindt. De ster wordt niet vernietigd en extra uitbarstingen kunnen volgen; die noemen we recurrente nova’s.
Daarentegen is een supernova een gewelddadige explosie die het einde van het leven van een ster markeert. Supernova’s zijn veel helderder dan nova’s en schijnen vaak korte tijd helderder dan een volledig sterrenstelsel. De meest besproken toekomstige supernova is die van de ster Betelgeuze, al weten we nu dat die niet snel zal plaatsvinden. Lees ons artikel over Betelgeuze om te ontdekken waarom.
Zal de nova van T Coronae Borealis de aarde beschadigen?
T Coronae Borealis staat maar liefst 3.000 lichtjaar van ons vandaan. Op die afstand vormt ze geen enkel gevaar voor de aarde. Het enige wat wij zullen zien, is dat de ster oplicht tot magnitude 2. Een aannemelijker ruimtegevaar zou een inslag van een asteroïde zijn, al is zelfs dat uiterst zeldzaam.
Hoe lang zal de explosie van T CrB zichtbaar zijn?
Naar verwachting zal T Coronae Borealis in slechts één dag, of zelfs binnen enkele uren, van magnitude 10 naar magnitude 2 oplichten. Ze zal een paar dagen met het blote oog zichtbaar blijven en daarna nog ongeveer een week met een verrekijker te zien zijn voordat ze terugzwakt naar haar normale magnitude.
Nova van T Coronae Borealis: wachten op de explosie in 2026
Naar verwachting zal T Coronae Borealis, een normaal zwakke ster van magnitude 10, binnenkort plotseling exploderen. De beste periode om T CrB vanaf beide halfronden te zien is tussen maart en augustus, dus hopelijk vindt het verschijnsel binnen die periode plaats. De volgende voorspelde datum voor de nova-uitbarsting is 25 juni 2026; het zou echter ook eerder of later kunnen gebeuren.
Tijdens de uitbarsting zal de ster tijdelijk kunnen wedijveren met de helderheid van de Poolster! Dit is mogelijk een unieke ervaring in een mensenleven – de volgende keer dat T Coronae Borealis weer zo helder wordt, duurt het nog eens 80 jaar.
Dus mis het niet! Zet pushmeldingen aan in je Star Walk 2-app, en we waarschuwen je zodra de nova verschijnt. We raden je ook aan om nu alvast het sterrenbeeld Noorderkroon te observeren en vertrouwd te raken met zijn positie aan de hemel. Wanneer de nova verschijnt, ben je klaar om haar te vinden en dit bijzondere hemelverschijnsel mee te maken!
