Wat gebeurt er op 12 augustus 2026? De grootste sterrenkijkdag van het jaar
Omcirkel deze datum: 12 augustus 2026. In minder dan 24 uur trakteert de hemel ons op drie grote spektakels: een uitlijning van zes planeten voor zonsopkomst, een totale zonsverduistering overdag of in de avond en de piek van de Perseïdenmeteorenzwerm zodra het donker is.
Plan je sterrenkijkmarathon met de gratis astronomie-app Star Walk 2, controleer wat er vanaf jouw locatie zichtbaar is en zorg dat je de mooiste momenten niet mist.
Inhoud
- Wat gebeurt er op 12 augustus 2026?
- Waarom is 12 augustus 2026 zo bijzonder?
- Ochtend: begin met de parade van zes planeten
- Overdag/in de avond: bekijk de zonsverduistering
- Nacht: ga verder met de Perseïden
- Waar kun je op 12 augustus 2026 alle drie de verschijnselen zien?
- Welke uitrusting heb ik nodig?
- Veelgemaakte fouten die je op 12 augustus 2026 moet vermijden
- Veelgestelde vragen over de astronomische gebeurtenissen van 12 augustus 2026
- Checklist voor het waarnemen op 12 augustus 2026
Wat gebeurt er op 12 augustus 2026?
12 augustus 2026 is een zeldzame datum waarop je de hele dag naar de hemel kunt kijken. Wat je precies ziet, hangt af van waar je bent, maar voor veel waarnemers kan de dag beginnen met planeten voor zonsopkomst, later een verduistering bieden en eindigen met meteoren zodra het donker is.
In een groot deel van de wereld kun je de dag beginnen met de planetenparade voor zonsopkomst en afsluiten door na zonsondergang naar meteoren van de Perseïden te zoeken.
In een groot deel van Europa, delen van Noord-Amerika en het westen van Noord-Afrika wordt de dag nog indrukwekkender: overdag is daar een gedeeltelijke zonsverduistering zichtbaar, naast de planetenparade voor zonsopkomst en de Perseïden in de nacht.
In delen van Spanje, op de Balearen en in een klein deel van het noordoosten van Portugal zijn alle drie de verschijnselen mogelijk: een totale zonsverduistering overdag of in de avond, de planetaire uitlijning voor zonsopkomst en de meteoren van de Perseïden zodra het donker is.
Ook in delen van Groenland en IJsland vindt een totale zonsverduistering plaats, maar de zichtbaarheid van de Perseïden en de uitlijning van zes planeten is daar veel slechter.
Dit is het eenvoudige programma voor de dag:
Voor zonsopkomst — Begin met de planetenparade. Zoek een plek met vrij zicht op de oostelijke horizon en begin met waarnemen voordat de hemel te licht wordt. Mars en Saturnus zijn het gemakkelijkst te herkennen. Mercurius en Jupiter staan laag, dus een vrije horizon is belangrijk.
Overdag of in de avond — Bekijk de zonsverduistering. Controleer vooraf de exacte tijden van de verduistering voor jouw locatie. Gebruik een gecertificeerde eclipsbril, volg de regels voor het veilig bekijken van een zonsverduistering en kijk nooit zonder de juiste bescherming naar de Zon. Ben je in Spanje, Portugal of op een andere plek waar de Zon laag staat, dan is vrij zicht op de westelijke horizon essentieel.
’s Nachts — Blijf buiten voor de Perseïden. Ga zodra het donker is weg van de stadsverlichting, laat je ogen aan de duisternis wennen en bekijk de hemel vanaf de late avond tot in de vroege uren van 13 augustus. Dankzij de nieuwe maan blijft de hemel donker, waardoor de omstandigheden uitstekend zouden moeten zijn.
Gedetailleerde gidsen voor elk verschijnsel
- Bekijk voor de exacte zichtbaarheidstijden van de planeten onze gids voor de planetenparade van augustus 2026.
- Bekijk voor eclipskaarten, lokale tijden en veiligheidstips onze gids voor de zonsverduistering van 12 augustus 2026.
- Bekijk voor meteoorfrequenties, kaarten van het radiant en waarnemingstips onze gids voor de Perseïdenmeteorenzwerm van 2026.
Waarom is 12 augustus 2026 zo bijzonder?
Sommige dagen zijn geschikt om naar de hemel te kijken. Deze dag zit boordevol verschijnselen.
Op 12 augustus kunnen waarnemers op één dag drie heel verschillende ervaringen beleven: planeten die voor zonsopkomst op één lijn lijken te staan, later een zeldzame totale zonsverduistering en ’s nachts de piek van de Perseïden onder een donkere hemel.
De zonsverduistering is het belangrijkste evenement. Het wordt de eerste totale zonsverduistering die sinds 1999 vanaf het Europese vasteland zichtbaar is. In Spanje en een klein deel van het noordoosten van Portugal, waar de totaliteit zichtbaar is, vindt de verduistering laat op de dag plaats. De Zon staat dan laag aan de hemel, wat een zeldzame ‘zonsondergangseclips’ of ‘eclips tijdens het gouden uur’ oplevert. Voor fotografen kan dit een van de spectaculairste eclipstaferelen in jaren worden.
Er is één probleem: je hebt vrij zicht op de westelijke horizon nodig. Op veel plaatsen in Europa en Afrika gaat de Zon onder terwijl hij nog gedeeltelijk verduisterd is. Een onbelemmerde horizon is daar dus heel belangrijk.
Ook de Perseïden vallen in 2026 op een uitzonderlijk gunstig moment. Hun piek valt in de nacht van de nieuwe maan, waardoor de hemel donker en vrij van maanlicht zal zijn. Dat is een enorme verbetering ten opzichte van 2025, toen de Maan voor veel waarnemers het zicht verstoorde. De volgende keer dat de piek van de Perseïden in een nacht met nieuwe maan valt, is pas in 2045. Dit is dus een zeldzame kans om de meteorenzwerm onder een volkomen donkere hemel te zien.
Hoeveel hemelverschijnselen wil je op 12 augustus 2026 bekijken?
Ochtend: begin met de parade van zes planeten
De dag begint voordat de Zon opkomt. In de ochtend van 12 augustus zijn zes planeten — Jupiter, Mercurius, Mars, Uranus, Saturnus en Neptunus — verspreid aan de hemel te zien.
Verwacht geen compacte lijn van heldere stippen. Dit is een brede planetaire uitlijning die vanaf de horizon een groot deel van de hemel beslaat. Mars en Saturnus zijn met het blote oog het gemakkelijkst te vinden. Mercurius staat kort voor zonsopkomst laag boven de horizon. Jupiter is helder, maar bevindt zich heel dicht bij de horizon. Voor Uranus en Neptunus heb je een verrekijker of telescoop nodig.
Wil je zien hoe zo’n verschijnsel eruitziet? Bekijk dan onze afbeelding van planetaire uitlijningen.
Waar moet je de planeten zoeken?
Kijk op het noordelijk halfrond kort voor zonsopkomst vanaf de oostelijke horizon richting de zuidwestelijke hemel; kijk op het zuidelijk halfrond richting het noordwesten. Het exacte uitzicht hangt af van je locatie, het tijdstip van zonsopkomst en hoe vrij je horizon is.
Het goede nieuws: dit is geen verschijnsel dat maar één minuut duurt. Ook in de ochtenden voor en na 12 augustus zijn de planeten het bekijken waard. Gebruik die dagen om te oefenen, vooral als je de laagstaande Mercurius en Jupiter wilt vinden.
De beste plekken om de planetenparade te zien
De beste plekken om de planetaire uitlijning van augustus 2026 te bekijken, liggen op de middelste breedtegraden van het noordelijk halfrond, zoals New York, Madrid en Tokio. Daar worden alle zes de planeten ongeveer 30–60 minuten voor de lokale zonsopkomst zichtbaar. Dat is het ideale moment: de hemel is nog donker genoeg, terwijl de laagstaande planeten al tijd hebben gehad om op te komen.
Op het zuidelijk halfrond begint het waarnemingsvenster vaak later en duurt het korter. Mercurius en Jupiter worden mogelijk pas zichtbaar wanneer de hemel al lichter wordt. Je hebt daarom een zeer vrije horizon en bij voorkeur een verrekijker nodig. Richt je verrekijker nooit naar of vlak bij de Zon!
Dit zijn de beste tijden om de planetaire uitlijning van 12 augustus 2026 in een aantal steden te bekijken. Bezoek voor meer locaties en waarnemingstips onze volledige gids voor de planetenparade van augustus 2026.
| Stad | Beste datum | Lokale zonsopkomst | Beste tijd om de planetenparade te zien |
|---|---|---|---|
| Londen, VK | 12 augustus | 05:41 | rond 04:54–05:03 |
| Berlijn, Duitsland | 12 augustus | 05:43 | rond 04:56–05:04 |
| New York, VS | 12 augustus | 06:03 | rond 05:18–05:34 |
| Mexico-Stad, Mexico | 12 augustus | 06:16 | rond 05:35–05:53 |
| Toronto, Canada | 12 augustus | 06:19 | rond 05:33–05:47 |
| São Paulo, Brazilië | 12 augustus | 06:35 | rond 06:11–06:35* |
| Sydney, Australië | 12 augustus | 06:38 | rond 06:21–06:38* |
| Parijs, Frankrijk | 12 augustus | 06:39 | rond 05:52–06:03 |
| Tokio, Japan | 13 augustus | 04:58 | rond 04:15–04:31 |
*In de steden met een sterretje bereikt Mercurius rond of na het begin van de burgerlijke schemering een hoogte van 5° boven de horizon. Tegen die tijd wordt de hemel al lichter, waardoor Mercurius en Jupiter moeilijk te zien zijn.
Overdag/in de avond: bekijk de zonsverduistering
Op 12 augustus 2026 bedekt de Maan de Zon volledig langs een smalle strook die over het uiterste Arctische deel van Rusland, Groenland, IJsland, het noordoosten van Portugal, het noorden van Spanje en de Balearen loopt. Op elke afzonderlijke locatie duurt de totaliteit minder dan tweeënhalve minuut.
Buiten de totaliteitszone is een gedeeltelijke zonsverduistering zichtbaar in een groot deel van Europa, delen van Noord-Amerika en het noordwesten van Afrika.
Plan je een reis om de eclips te bekijken? Download de volledige verzameling kaarten van de eclips van 12 augustus 2026, inclusief landkaarten en lokale tijden voor geselecteerde steden. Download alle eclipskaarten (ZIP)
Bekijk voor een eenvoudige uitleg van de geometrie van het verschijnsel onze gids over hoe een zonsverduistering ontstaat.
Waar is de totale zonsverduistering te zien?
Spanje is waarschijnlijk de toegankelijkste reisbestemming en biedt over het algemeen een grotere kans op een heldere hemel dan IJsland. De lage stand van de Zon vormt de grootste uitdaging: zelfs een heuvel, gebouw, bomen, nevel of lage bewolking bij de westelijke horizon kan de totaliteit aan het zicht onttrekken.
Spanje krijgt op 2 augustus 2027 opnieuw een totale zonsverduistering. Vergelijk deze in onze visuele eclipskalender met andere aankomende verduisteringen.
IJsland biedt tijdens de totaliteit een hogere zonnestand en indrukwekkende landschappen, maar het weer is er minder voorspelbaar. Reykjavík beleeft zijn eerste totale zonsverduistering sinds 17 juni 1433; de volgende vindt daar pas op 26 mei 2245 plaats.
Groenland biedt een Arctische omgeving en een hogere zonnestand dan Spanje, maar is afgelegen, duur en moeilijk bereikbaar. Het is geschikter voor een georganiseerde expeditie dan voor een korte zelfstandige reis.
Waar is de gedeeltelijke zonsverduistering zichtbaar?
Een gedeeltelijke zonsverduistering is zichtbaar in een groot deel van Europa, het noordwesten van Afrika, het grootste deel van Canada en delen van het noorden van de Verenigde Staten. Een groot deel van Europa en Noordwest-Afrika krijgt een diepe gedeeltelijke verduistering te zien, terwijl op de meeste plaatsen in de Verenigde Staten slechts een klein deel van de Zon wordt bedekt.
Wanneer is de eclips op 12 augustus te zien?
Over de hele Aarde begint de totale fase van de eclips om 16:58 GMT en eindigt deze om 18:34 GMT. Een totale zonsverduistering werkt echter niet zoals een maansverduistering. Je ziet de volledige voorstelling van 96 minuten niet vanaf één plek. De schaduw van de Maan raast over de Aarde, waardoor elke locatie maar een kort moment van totaliteit krijgt.
In S’Arenal op Mallorca, Spanje, duurt de totaliteit bijvoorbeeld 1 minuut en 36 seconden en begint deze om 20:30:56 CEST. In Reykjavík, IJsland, duurt de totaliteit 1 minuut en begint deze om 17:48:18 GMT.
Daarom is een goede planning belangrijk. Controleer voordat je vertrekt de exacte tijd van de eclips voor jouw locatie in de gratis app Sky Tonight en zorg dat de Zon niet achter gebouwen, bergen of bomen verdwijnt.
Nacht: ga verder met de Perseïden
De Perseïdenmeteorenzwerm bereikt zijn piek in de nacht van 12 op 13 augustus 2026. De nieuwe maan vindt op 12 augustus om 17:37 GMT plaats, waardoor maanlicht de waarneming na zonsondergang niet zal verstoren. Dit zorgt in 2026 voor uitzonderlijk gunstige maancondities, al bepalen bewolking, lichtvervuiling en de hoogte van het radiant nog steeds hoeveel meteoren je daadwerkelijk ziet.
Hoeveel Perseïden zijn er in 2026 zichtbaar?
Onder ideale omstandigheden en een donkere hemel kunnen de Perseïden tijdens de piek tot ongeveer 100 meteoren per uur produceren. De meeste waarnemers zullen er minder zien, omdat dit genoemde aantal uitgaat van een perfect donkere hemel, vrij uitzicht en het radiant dicht bij het zenit.
Weet je niet hoe donker jouw hemel is? Gebruik onze infographic over de schaal van Bortle om je waarnemingsomstandigheden in te schatten.
Waar zijn de Perseïden zichtbaar?
De Perseïden zijn het best te zien vanaf de middelste breedtegraden van het noordelijk halfrond. Daar staat het radiant rond 22:30 lokale tijd hoog genoeg en neemt het aantal meteoren doorgaans toe naarmate de dageraad nadert.
Locaties ten noorden van ongeveer 60° noorderbreedte, waaronder IJsland en Groenland, zijn minder geschikt omdat de hemel in augustus een groot deel van de nacht licht blijft. De zwerm is ook moeilijker waar te nemen vanuit het grootste deel van het zuidelijk halfrond, waar het radiant laag blijft of helemaal niet opkomt.
Bekijk de zwerm voor het beste resultaat minstens een uur lang met het blote oog vanaf een donkere, open locatie. Meteoren kunnen overal aan de hemel verschijnen, dus kijk niet alleen naar het radiant.
Waar kun je op 12 augustus 2026 alle drie de verschijnselen zien?
Noord-Spanje is over het geheel genomen de beste keuze. Vanaf een locatie binnen de totaliteitszone kun je voor zonsopkomst de planetaire uitlijning bekijken, rond zonsondergang een totale zonsverduistering meemaken en daarna doorgaan met de Perseïden.
Kies voor het volledige programma waarnemingslocaties met een vrije oostelijke horizon voor Mercurius en Jupiter, een onbelemmerde westelijke horizon voor de laagstaande verduisterde Zon en een donkere hemel ver van stadsverlichting voor de Perseïden.
En dan is er nog het weer — het favoriete probleem van iedere sterrenkijker.
Onze aanbeveling voor Noord-Spanje is niet alleen gebaseerd op de zichtbaarheid van de eclips, maar ook op historische gegevens over bewolking. Dit zijn de geschatte kansen op een heldere hemel voor geselecteerde locaties in de totaliteitszone:
| Locatie | Gemiddelde bewolking | Historische kans op vrij zicht | Vooruitzichten voor waarneming |
|---|---|---|---|
| Zaragoza, Spanje | ≈21% | ≈86% | Meest veelbelovend |
| Burgos, Spanje | ≈29% | ≈81% | Zeer goed |
| León, Spanje | ≈30% | ≈81% | Zeer goed |
| Soria, Spanje | ≈28% | ≈70–75% | Goed |
| Scoresby Sund, Groenland | ≈45–50% | ≈62% | Veelbelovend |
| A Coruña, Spanje | ≈48% | ≈45–50% | Onzeker |
| Bilbao, Spanje | ≈61% | ≈30–50% | Riskant |
| Reykjavík, IJsland | ≈76% | ≈25–35% | Kleine kans |
| Borgarnes, IJsland | ≈77% | ≈20–30% | Kleine kans |
De historische kansen op vrij zicht zijn gebaseerd op satellietgegevens over bewolkingsklimatologie en satellietbeelden van eerdere jaren op 12 augustus. Het betreft geen weersverwachting voor 12 augustus 2026.
Voor een groot deel van Europa blijft het realistische programma uitstekend: een planetenparade voor zonsopkomst, een diepe gedeeltelijke zonsverduistering in de avond en de Perseïden in de nacht. In veel delen van Europa en Noordwest-Afrika wordt tijdens de gedeeltelijke verduistering het grootste deel van de Zon bedekt — geen totaliteit, maar nog steeds een spectaculair gezicht.
Welke uitrusting heb ik nodig?
Veelgemaakte fouten die je op 12 augustus 2026 moet vermijden
- Een locatie voor de eclips kiezen zonder de westelijke horizon te controleren. Zelfs als je je in de eclipszone bevindt, kunnen een heuvel, gebouw, bomen of wolken bij de horizon het uitzicht blokkeren.
- Zonder de juiste bescherming naar de Zon kijken. Gebruik tijdens alle gedeeltelijke fasen een gecertificeerde eclipsbril.
- Denken dat 99% bedekking hetzelfde is als totaliteit. Dat is niet zo. Alleen plaatsen binnen de totaliteitszone kunnen de zonnecorona zien.
- Verwachten dat de zes planeten een perfecte rechte lijn vormen. Ze verschijnen als een brede boog aan de hemel en niet als een keurige rij stippen.
- De Perseïden vanuit een felverlichte stad bekijken. De nieuwe maan helpt, maar lichtvervuiling kan nog steeds veel meteoren aan het zicht onttrekken.
- Aannemen dat elk verschijnsel lokaal op 12 augustus plaatsvindt. In delen van Azië en Oceanië is de planetaire uitlijning het best te zien voor zonsopkomst op 13 augustus.
Veelgestelde vragen over de astronomische gebeurtenissen van 12 augustus 2026
Verdwijnt de zwaartekracht op 12 augustus 2026?
Nee. De zwaartekracht van de Aarde wordt veroorzaakt door haar massa en kan niet door een zonsverduistering of zwaartekrachtgolven worden uitgeschakeld. Virale beweringen dat de zwaartekracht op 12 augustus 2026 enkele seconden zal verdwijnen, hebben geen wetenschappelijke basis.
Wordt het op 12 augustus 2026 overal ter wereld donker?
Nee. Alleen binnen de smalle totaliteitszone wordt het kort donker en op de meeste locaties in deze zone duurt de totaliteit minder dan twee minuten. Op plaatsen met een gedeeltelijke verduistering wordt het niet volledig donker en het grootste deel van de wereld ziet de verduistering helemaal niet.
Is een gedeeltelijke verduistering van 99% hetzelfde als totaliteit?
Nee. Zelfs als 99% van de Zon bedekt is, blijft het een gedeeltelijke verduistering. De corona wordt alleen tijdens de totaliteit zichtbaar en gedurende elke gedeeltelijke fase moet je de gecertificeerde eclipsbril blijven dragen.
Welke planeten staan op 12 augustus 2026 op één lijn?
Mercurius, Jupiter, Mars, Uranus, Saturnus en Neptunus strekken zich uit over de ochtendhemel. Mercurius, Jupiter, Mars en Saturnus zijn onder gunstige omstandigheden met het blote oog zichtbaar; voor Uranus en Neptunus is een optisch hulpmiddel nodig.
Kun je de Perseïden beter op 12 of 13 augustus bekijken?
De piek loopt door in de nacht van 12 op 13 augustus. Begin laat op 12 augustus met waarnemen, maar houd er rekening mee dat het radiant hoger komt te staan en het aantal meteoren richting de dageraad van 13 augustus toeneemt.
Test je kennis met onze quiz over zons- en maansverduisteringen en onze quiz over meteorenzwermen.
Checklist voor het waarnemen op 12 augustus 2026
Een week van tevoren
- Controleer de exacte lokale datum en tijd van alle drie de verschijnselen.
- Kies locaties met een vrije oostelijke en westelijke horizon en weinig lichtvervuiling.
- Zorg voor een gecertificeerde eclipsbril en controleer deze op krassen, gaatjes of andere beschadigingen.
De dag ervoor
- Controleer de verwachtingen voor bewolking, nevel en rook en de bereikbaarheid van de locatie.
- Laad je telefoon en externe batterij op en sla de kaarten en waarnemingstijden op.
- Neem water, warme kleding, een stoel of deken en een rode zaklamp mee.
Tijdens elke waarnemingssessie
- Kom voor zonsopkomst aan om de laagstaande Mercurius en Jupiter te vinden.
- Houd je eclipsbril tijdens elke gedeeltelijke fase op.
- Geef je ogen minstens 20 minuten de tijd om aan het donker te wennen voordat je de Perseïden bekijkt.
Gebruik Star Walk 2 om de planeten te bekijken, de eclips te volgen en het radiant van de Perseïden vanaf jouw exacte locatie te vinden.
